Μαρία Καρίκη: Όταν ο φόβος δεν σε αφήνει να προχωρήσεις

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η

Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, Msc

Σε καθετί που θέλουμε να κάνουμε, εκτός από την επιθυμία και την ανάγκη, μπορεί να νιώθουμε παράλληλα αγωνία, διστακτικότητα, άγχος ή και φόβο. Μπροστά στο άγνωστο, στο καινούριο είναι φυσιολογικό να αισθάνεται κανείς αβεβαιότητα και να έχει δεύτερες σκέψεις. Το ζήτημα είναι κατά πόσο στο τέλος θα υπερισχύσει η τόλμη ή ο φόβος.

Κάθε επόμενο βήμα στη ζωή μας μπορεί να απαιτεί ένα ρίσκο, μια αλλαγή, ένα ξεβόλεμα από την πρότερη κατάσταση. Κι ενώ θεωρητικά μπορεί να το έχουμε μελετήσει καλά αυτό το βήμα, στην πράξη τα πράγματα μπορεί να είναι πιο δύσκολα. Συνήθως, οι αγχώδεις άνθρωποι υπεραναλύουν το οτιδήποτε πρόκειται να κάνουν. Φτιάχνουν πολλά σενάρια, τα οποία ως επί των πλείστων είναι αρνητικά. Με διάφορα εμπόδια, απρόοπτα, ανατροπές και αρνητικές εκβάσεις που μπορεί να συμβούν. Κι ενώ όλα αυτά είναι υποθέσεις και πιθανότητες, οι ίδιοι εγκλωβίζονται σε αυτά τα σενάρια και πείθονται όλο και πιο πολύ μέσα τους ότι όλα αυτά πράγματι κάποια στιγμή θα συμβούν. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να κυριεύονται από τρομερό άγχος και να φοβούνται να προχωρήσουν.

Εκτός από τις σκέψεις, όμως, ο φόβος καλλιεργείται και από τους ανθρώπους που έχουμε γύρω μας. Αν τα άτομα που συναναστρεφόμαστε μας γεμίζουν με αμφιβολίες, αν προβάλλουν πάνω μας τις δικές τους ανασφάλειες και φοβίες είναι πολύ εύκολο δυστυχώς να επηρεαστούμε, ακόμα κι αν δεν το αντιλαμβανόμαστε. Γι' αυτό έχει σημασία σε ποιους εκφράζουμε τα όνειρα, τους στόχους και τις επιθυμίες μας. Είναι άνθρωποι που μπορούν να μας κατανοήσουν, να μας ενθαρρύνουν και να μας υποστηρίξουν στις αποφάσεις και τις επιλογές μας ή μήπως είναι επικριτικοί, απαισιόδοξοι και αγχώδεις, βρίσκοντας σε καθετί έναν κίνδυνο, μια αποτυχία, μια τρομερή δυσκολία; Τα αρνητικά λόγια τους μπορεί να ενισχύσουν τη δική μας διστακτικότητα και αμφιβολία και στο τέλος να μας αποτρέψουν από το να τολμήσουμε..!

Ένας άλλος παράγοντας που ενισχύει το φόβο μας είναι και τα βιώματα του παρελθόντος μας. Αν δεν τα πήγαμε κάπου όσο καλά θα θέλαμε παλιότερα, νιώθουμε ότι αυτό μπορεί να επαναληφθεί. Γενικεύουμε μια κατάσταση που ζήσαμε στο παρελθόν κι αρχίζουμε να πιστεύουμε ότι είναι πολύ πιθανό να μην τα καταφέρουμε και πάλι. Ο φόβος της αποτυχίας για άλλη μια φορά μας κάνει πολύ επιφυλακτικούς και θέλουμε να είμαστε αρκετά σίγουροι προκειμένου να κάνουμε το επόμενο βήμα! Αυτή η σιγουριά, όμως, δεν είναι εύκολο να επιτευχθεί! Οι αναμνήσεις από το παρελθόν δεν μας αφήνουν να νιώσουμε έτοιμοι να ξαναρισκάρουμε. Μας θυμίζουν συνεχώς ότι κάτι πήγε λάθος, ότι κάτι πήγε στραβά την προηγούμενη φορά. Κι αν ξανασυμβεί;

Η αυτοπεποίθηση και ο φόβος συνδέονται με έναν τρόπο δυσανάλογο. Όσο λιγότερο πιστεύουμε στον εαυτό μας, στις ικανότητές μας τόσο πιο πρόσφορο έδαφος βρίσκει ο φόβος να κυριαρχήσει επί των σκέψεων και των υπόλοιπων συναισθημάτων μας. Αν δεν νιώθεις αρκετός, ικανός να υποστηρίξεις αυτό που επιθυμείς (ακόμα και στα πιθανά εμπόδια), τότε δύσκολα κάνεις ένα βήμα μπροστά. Ο άνθρωπος που πιστεύει στις δυνατότητές του, δεν είναι ότι δεν φοβάται. Φοβάται κι αυτός. Απλά παρά τον φόβο του, θέλει να ρισκάρει και να τολμήσει, γιατί εμπιστεύεται τον εαυτό του να βρει λύσεις ή εναλλακτικές, αν τυχόν προκύψει κάτι έκτακτο. Αντί να βλέπει παντού δυσκολίες, εστιάζει στις δικές του δεξιότητες να επιλύει οτιδήποτε προκύπτει που μπορεί να αντιμετωπιστεί!

Ο φόβος, λοιπόν, μπορεί να υπάρχει. Είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό όλων μας, ειδικά απέναντι σε κάτι καινούριο. Το ζητούμενο, όμως, είναι να μπορεί κανείς να υπερβεί αυτό τον φόβο και να προχωρήσει έτσι κι αλλιώς. Διαφορετικά, καταδικάζει τον εαυτό του στη στασιμότητα, σε μια μόνιμα αρνητική θεώρηση των πραγμάτων και στερείται τη ζωή που αξίζει και δικαιούται. Έτσι, ο φόβος μας κρατάει δέσμιούς του και δε μας αφήνει να φύγουμε από μια οποιαδήποτε κατάσταση δε μας αρέσει πια. Μένουμε στα ίδια και στα ίδια, όχι γιατί δεν επιθυμούμε κάτι άλλο, αλλά γιατί τρέμουμε την αλλαγή και την έκβασή της. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να περιορίσουμε ασφυκτικά τον εαυτό μας σε μια οικεία ζώνη ασφαλείας και να νιώθουμε συνεχώς καταπιεσμένοι μέσα σε αυτήν, γιατί δεν επιτρέπουμε το ρίσκο, το διαφορετικό, το νέο, το άγνωστο... Ο φόβος γεμίζει δυστυχώς με πολλές αμφιβολίες το άτομο κι έτσι δεν το αφήνει να είναι σίγουρο για καμία απόφαση, για καμία πράξη. Το καθηλώνει σε μια περιορισμένη ζωή, γιατί το έχει πείσει ότι έτσι θα είναι πιο ασφαλές...

Ο μόνος τρόπος να βγούμε από αυτό είναι να πιστέψουμε στον εαυτό μας και να τολμήσουμε να διεκδικήσουμε το κάτι καλύτερο, ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα! Γιατί αυτό που θα έχει μέσα μας περισσότερη σημασία θα είναι να φύγουμε από εκεί που δεν είμαστε καλά παρά η ίδια η έκβαση...! Ακόμα κι αν δεν τα καταφέρουμε όπως θα θέλαμε, δεν θα είμαστε πάλι στο ίδιο σημείο. Κάθε προσπάθεια που καταβάλλουμε μας πεισμώνει, μας κάνει πιο δυνατούς και μας φέρνει πιο κοντά σε κάτι καινούριο, σε κάτι άλλο..! Δεν είμαστε πια ο απόλυτα φοβισμένος, ακινητοποιημένος εαυτός...Κι αυτό είναι μια μεγάλη νίκη από μόνο του!