Γιάννης Σαμαρτζής: Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και η συμβολή τους στην ελληνική οικονομία

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Γιάννης Σαμαρτζής

Οικονομολόγος

Οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες της ελληνικής οικονομίας. Πρόκειται για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, όπως το εμπόριο, η εστίαση, ο τουρισμός, η μεταποίηση, οι υπηρεσίες, οι κατασκευές και η γεωργία. Πολλές από αυτές είναι οικογενειακές επιχειρήσεις, οι οποίες έχουν δημιουργηθεί και αναπτυχθεί μέσα στις τοπικές κοινωνίες, μεταφέροντας την επιχειρηματική δραστηριότητα από γενιά σε γενιά. Η μεγάλη παρουσία τους στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας καθιστά τον ρόλο τους ιδιαίτερα σημαντικό για την απασχόληση, την παραγωγή, την κατανάλωση και γενικότερα την οικονομική ανάπτυξη.

Η παρουσία των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι ιδιαίτερα έντονη στην Ελλάδα. Σε πολλές πόλεις, χωριά και νησιά αποτελούν βασικό μέρος της καθημερινότητας των κατοίκων, ενώ παράλληλα εξυπηρετούν τις ανάγκες των επισκεπτών και των τουριστών.

Οι επιχειρήσεις στην Ελλάδα κατατάσσονται σε τέσσερις κατηγορίες: σε πολύ μικρές, σε μικρές, σε μεσαίες και σε μεγάλες.

Στον πίνακα παραθέτουμε τα στοιχεία των ελληνικών επιχειρήσεων.

ΠΙΝΑΚΑΣ

Με βάση τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ελλάδα, για το 2024 έχουμε:

Τα στοιχεία αφορούν τον μη χρηματοπιστωτικό επιχειρηματικό τομέα και οι αριθμοί για το 2024 είναι εκτιμήσεις της Κοινής Υπηρεσίας Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Άρα, με απλά λόγια, περίπου 819.000 από τις επιχειρήσεις στην Ελλάδα είναι μικρομεσαίες, και σχεδόν το 95% όλων των επιχειρήσεων είναι πολύ μικρές, με έως 9 εργαζομένους, ενώ το σύνολο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων αποτελεί το 99,9% του συνόλου.

Επίσης, οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις απασχολούν περίπου 2,58 εκατομμύρια ανθρώπους, δηλαδή το 84,7% των εργαζομένων στον συγκεκριμένο τομέα.

Η συμβολή τους στην ελληνική οικονομία

Η συμβολή των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην ελληνική οικονομία είναι πολυδιάστατη. Αρχικά, αποτελούν σημαντική πηγή απασχόλησης. Χιλιάδες εργαζόμενοι απασχολούνται σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, ενώ παράλληλα πολλοί αυτοαπασχολούμενοι στηρίζουν το εισόδημα των οικογενειών τους μέσα από τη λειτουργία μιας δικής τους επιχείρησης. Με αυτόν τον τρόπο περιορίζεται η ανεργία και δημιουργούνται εισοδήματα τα οποία επιστρέφουν στην οικονομία, μέσω της κατανάλωσης. Όταν, για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος λαμβάνει τον μισθό του από μια μικρή επιχείρηση, χρησιμοποιεί στη συνέχεια το εισόδημά του για την αγορά προϊόντων και υπηρεσιών άλλων επιχειρήσεων, συμβάλλοντας έτσι στην οικονομική δραστηριότητα και των άλλων επιχειρήσεων.

Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, ιδιαίτερα στην περιφέρεια και στα νησιά, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν βασικό στοιχείο της τοπικής οικονομίας. Ένα μικρό κατάστημα, ένα εστιατόριο, ένα ξενοδοχείο, ένα εργαστήριο ή μια οικογενειακή αγροτική επιχείρηση, δεν εξυπηρετεί μόνο τις ανάγκες των κατοίκων και των επισκεπτών, αλλά δημιουργεί παράλληλα εισόδημα και θέσεις εργασίας. Επιπλέον, πολλές επιχειρήσεις συνεργάζονται μεταξύ τους, προμηθεύονται τοπικά προϊόντα και υπηρεσίες και συμβάλλουν έτσι στη διατήρηση της οικονομικής δραστηριότητας σε περιοχές, όπου οι ευκαιρίες απασχόλησης μπορεί να είναι περιορισμένες.

Παράλληλα, μέσα από την προσφορά τοπικών προϊόντων και παραδοσιακών υπηρεσιών, οι επιχειρήσεις αυτές μπορούν να αναδείξουν τον πολιτισμό, τη γαστρονομία και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Για αυτό, σημαντική είναι η συμβολή τους στην αξιοποίηση και προβολή των ελληνικών προϊόντων.

Επομένως, πολλές μικρές επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν τοπικές πρώτες ύλες και παραδοσιακές μεθόδους παραγωγής, προσφέρουν προϊόντα που συνδέονται με την ιδιαίτερη ταυτότητα κάθε περιοχής. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τον τουρισμό, καθώς οι επισκέπτες ενδιαφέρονται όλο και περισσότερο για την τοπική γαστρονομία, τα παραδοσιακά προϊόντα και τις αυθεντικές εμπειρίες.

Όμως, ιδιαίτερα σημαντικός είναι ο ρόλος των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στον ελληνικό τουρισμό. Ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους βασικούς τομείς της ελληνικής οικονομίας και γύρω από αυτόν δραστηριοποιούνται πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Ενοικιαζόμενα δωμάτια, μικρά ξενοδοχεία, εστιατόρια, τουριστικά καταστήματα, επιχειρήσεις ενοικίασης οχημάτων και διάφορες υπηρεσίες, απευθύνονται στους επισκέπτες της χώρας και συμβάλλουν στη δημιουργία τουριστικού εισοδήματος.

Προβλήματα και προκλήσεις

Ωστόσο, η λειτουργία μιας μικρομεσαίας επιχείρησης δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οι επιχειρηματίες καλούνται να αντιμετωπίσουν σημαντικές οικονομικές και πρακτικές δυσκολίες. Τα τελευταία χρόνια, το αυξημένο κόστος ενέργειας, οι τιμές των πρώτων υλών, τα έξοδα μεταφοράς, τα ενοίκια και το γενικότερο κόστος λειτουργίας μπορούν να περιορίσουν τα κέρδη μιας επιχείρησης. Παράλληλα, οι φορολογικές και ασφαλιστικές υποχρεώσεις, καθώς και η ανάγκη τήρησης πολλών διοικητικών διαδικασιών, απαιτούν χρόνο, γνώσεις και οικονομικούς πόρους.

Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα είναι η πρόσβαση στη χρηματοδότηση. Μια μεγάλη επιχείρηση έχει συνήθως περισσότερες δυνατότητες να εξασφαλίσει κεφάλαια για επενδύσεις, ενώ μια μικρή επιχείρηση μπορεί να δυσκολεύεται να χρηματοδοτήσει την αγορά εξοπλισμού, την επέκταση των εγκαταστάσεών της ή την πρόσληψη προσωπικού. Η έλλειψη επαρκούς χρηματοδότησης μπορεί να περιορίσει την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητά της. Παράλληλα, οι μικρές επιχειρήσεις βρίσκονται αντιμέτωπες με τον ανταγωνισμό μεγαλύτερων επιχειρήσεων και διεθνών εταιρειών, οι οποίες διαθέτουν περισσότερους οικονομικούς και τεχνολογικούς πόρους.

Στις σύγχρονες συνθήκες, ιδιαίτερη σημασία έχει και ο ψηφιακός μετασχηματισμός. Η ανάπτυξη του διαδικτύου και του ηλεκτρονικού εμπορίου έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις προσεγγίζουν τους καταναλωτές. Μια μικρή επιχείρηση μπορεί πλέον να χρησιμοποιεί μια ιστοσελίδα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τις ηλεκτρονικές πλατφόρμες για να προωθεί τα προϊόντα και τις υπηρεσίες της σε ένα πολύ μεγαλύτερο κοινό. Παράλληλα, οι ηλεκτρονικές πληρωμές και τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να κάνουν πολλές καθημερινές διαδικασίες πιο γρήγορες και αποτελεσματικές. Επομένως, η αξιοποίηση της τεχνολογίας αποτελεί σημαντική προϋπόθεση για την προσαρμογή των επιχειρήσεων στις νέες συνθήκες της αγοράς.

Ένα ακόμη πρόβλημα είναι ο έντονος ανταγωνισμός. Οι μικρές επιχειρήσεις καλούνται να ανταγωνιστούν τόσο άλλες ελληνικές επιχειρήσεις όσο και μεγάλες αλυσίδες και διεθνείς εταιρείες. Οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις διαθέτουν συχνά περισσότερους οικονομικούς πόρους, μεγαλύτερη διαφημιστική δύναμη και τη δυνατότητα να πραγματοποιούν μεγάλες επενδύσεις. Για να ανταποκριθούν στον ανταγωνισμό, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις χρειάζεται να προσφέρουν ποιοτικά προϊόντα και υπηρεσίες, να διατηρούν καλή σχέση με τους πελάτες τους και να διαφοροποιούνται μέσα από την ποιότητα, την εξειδίκευση και την καινοτομία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η εκπαίδευση των επιχειρηματιών και των εργαζομένων. Η σύγχρονη αγορά απαιτεί γνώσεις σε θέματα τεχνολογίας, μάρκετινγκ, ηλεκτρονικού εμπορίου, οικονομικής διαχείρισης και ξένων αγορών. Μέσα από την κατάλληλη κατάρτιση, μια μικρομεσαία επιχείρηση μπορεί να γίνει πιο ανταγωνιστική και να αξιοποιήσει καλύτερα τις ευκαιρίες που προσφέρει η σύγχρονη οικονομία.

Παράλληλα, σημαντική προοπτική αποτελεί και η εξωστρέφεια. Οι ελληνικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να αξιοποιήσουν την ποιότητα και την ιδιαίτερη ταυτότητα των ελληνικών προϊόντων, προκειμένου να διευρύνουν την παρουσία τους στις διεθνείς αγορές. Η παραγωγή ποιοτικών και καινοτόμων προϊόντων, σε συνδυασμό με τη χρήση του διαδικτύου και των σύγχρονων μέσων προβολής, μπορεί να δημιουργήσει νέες δυνατότητες ανάπτυξης.

Επομένως, για να μπορέσουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις σύγχρονες προκλήσεις, είναι απαραίτητη η δημιουργία ενός ευνοϊκού φορολογικού και, παράλληλα, ενός σταθερού οικονομικού περιβάλλοντος. Η πρόσβαση σε χρηματοδοτικά προγράμματα, η παροχή κινήτρων για επενδύσεις, η ενίσχυση της καινοτομίας και η κατάλληλη εκπαίδευση των επιχειρηματιών μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξή τους. Παράλληλα, η απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και η μείωση της γραφειοκρατίας μπορούν να διευκολύνουν σημαντικά την καθημερινή λειτουργία τους. Σημαντική είναι επίσης η ενίσχυση της εξωστρέφειας, ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις να μπορούν να απευθύνονται σε αγορές του εξωτερικού και να αξιοποιούν τις δυνατότητες που προσφέρει το διεθνές εμπόριο.

Συμπερασματικά, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής οικονομίας και κοινωνίας. Συμβάλλουν στη δημιουργία θέσεων εργασίας, στη διατήρηση του εισοδήματος, στην ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών και στην αξιοποίηση των ιδιαίτερων παραγωγικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών κάθε περιοχής. Παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν, διαθέτουν σημαντικές δυνατότητες προσαρμογής και ανάπτυξης, ιδιαίτερα μέσα από την αξιοποίηση της τεχνολογίας, της καινοτομίας και της εξωστρέφειας. Η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων μπορεί, επομένως, να συμβάλει όχι μόνο στη βελτίωση της ανταγωνιστικότητάς τους, αλλά και στη δημιουργία μιας πιο δυναμικής και βιώσιμης ανάπτυξης.

Τελικά, η ανάπτυξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων δεν αφορά μόνο τους ιδιοκτήτες και τους εργαζομένους τους, αλλά συνδέεται άμεσα με την ευρύτερη οικονομική ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία της Ελλάδας.