Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου υποψήφιο στα Bravo Sustainability Awards 2026

Rodiaki NewsRoom

Τη στήριξη του κοινού διεκδικεί το Πανεπιστήμιο Αιγαίου στα Bravo Sustainability Awards 2026, με την πρωτοβουλία «Από το Πλαστικό στην Αειφορία: Δημιουργώντας Κουλτούρα Επαναπλήρωσης και Μείωσης Πλαστικών στα Νησιά Βορείου και Νοτίου Αιγαίου (Ρόδος και Μυτιλήνη)».

Η υποψηφιότητα αφορά ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης, που συνδυάζει την έρευνα, την εκπαίδευση και τη συμμετοχή των πολιτών, με στόχο τον περιορισμό των πλαστικών αποβλήτων και την ενίσχυση βιώσιμων πρακτικών στην καθημερινότητα.

Η πρωτοβουλία έρχεται να απαντήσει σε μία από τις σημαντικότερες περιβαλλοντικές προκλήσεις για τα νησιωτικά οικοσυστήματα του Αιγαίου: την αυξημένη χρήση πλαστικών μίας χρήσης, ιδιαίτερα των πλαστικών μπουκαλιών νερού, η οποία επιβαρύνει τα συστήματα διαχείρισης αποβλήτων και το φυσικό περιβάλλον, ιδίως κατά τη θερινή περίοδο.

Δύο δράσεις με κοινό στόχο τη βιωσιμότητα

Το πρόγραμμα αναπτύχθηκε μέσα από δύο αλληλοσυμπληρούμενες δράσεις στη Ρόδο και τη Μυτιλήνη, με κοινό παρονομαστή την προώθηση της επαναχρησιμοποίησης και τη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας κατανάλωσης, φιλικότερης προς το περιβάλλον.

Στη Ρόδο, η δράση «Από το Πλαστικό στην Αειφορία» αξιοποίησε τη συμμετοχική έρευνα ως εργαλείο καταγραφής των συνηθειών κατανάλωσης νερού και της χρήσης πλαστικών μίας χρήσης. Φοιτητές και φοιτήτριες ανέλαβαν ενεργό ρόλο ως ερευνητές πεδίου, συμμετέχοντας στην υλοποίηση έρευνας που σχεδιάστηκε από καθηγητές του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης.

Η έρευνα απευθύνθηκε σε κατοίκους, εργαζομένους, επισκέπτες και επαγγελματίες της περιοχής, συγκεντρώνοντας στοιχεία για τις αντιλήψεις και τις προθέσεις τους απέναντι σε πιο βιώσιμες εναλλακτικές λύσεις. Παράλληλα, σε συνεργασία με την εθελοντική ομάδα «Ομορφαίνουμε γειτονιές», πραγματοποιήθηκε εικαστική παρέμβαση στον δημόσιο χώρο, ενώ διανεμήθηκαν επαναχρησιμοποιούμενα ποτήρια και ενημερωτικό εκπαιδευτικό υλικό.

Τα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν αποτελούν τη βάση για τον σχεδιασμό νέων δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, με έμφαση στη χρήση επαναχρησιμοποιούμενων δοχείων και στην καθιέρωση μιας τοπικής κουλτούρας επαναπλήρωσης νερού, γνωστής ως «Refill Culture». Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη συνεργασιών με τοπικές επιχειρήσεις και φορείς δημιουργεί προϋποθέσεις για την υιοθέτηση πρακτικών που περιορίζουν την κατανάλωση πλαστικού.

Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η δράση δεν περιορίστηκε στην ενημέρωση του κοινού, αλλά παρήγαγε πρωτογενή ερευνητικά δεδομένα, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για τον σχεδιασμό τοπικών πολιτικών και κινήτρων με στόχο τη μείωση των πλαστικών απορριμμάτων.

«Επιστροφή στη Βρύση» στη Μυτιλήνη

Στη Μυτιλήνη, η δράση «Επιστροφή στη Βρύση», με πρωτοβουλία του Τμήματος Περιβάλλοντος του Πανεπιστημίου Αιγαίου, επικεντρώθηκε στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης των πολιτών στο πόσιμο νερό του δικτύου και στην ανάδειξη των περιβαλλοντικών οφελών από τη μείωση της κατανάλωσης εμφιαλωμένου νερού.

Στο πλαίσιο της δράσης εγκαταστάθηκε δημόσια βρύση επαναπλήρωσης νερού στην πανεπιστημιούπολη, η οποία συνοδεύεται από σύστημα ψηφιακής ενημέρωσης μέσω QR code. Με αυτόν τον τρόπο, οι χρήστες μπορούν να ενημερώνονται για την ποιότητα του νερού, τα οφέλη της επαναπλήρωσης και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα που αποφεύγεται μέσα από τη χρήση επαναχρησιμοποιούμενων μπουκαλιών.

Η εκπαιδευτική διάσταση της πρωτοβουλίας ενισχύθηκε με βιωματικά εργαστήρια σε σχολικές μονάδες της Λέσβου. Συνολικά, 107 μαθητές και μαθήτριες συμμετείχαν στις δραστηριότητες, ενημερώθηκαν για τις επιπτώσεις των πλαστικών απορριμμάτων και συζήτησαν τη σημασία της πρόληψης παραγωγής αποβλήτων, καθώς και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι ατομικές επιλογές στην προστασία του περιβάλλοντος.

Μέσα από διαδραστικά εργαλεία και την πρόσβαση σε πληροφορίες για την ποιότητα του νερού μέσω QR code, η δράση επιδίωξε να μετατρέψει την περιβαλλοντική ενημέρωση σε καθημερινή πρακτική.

Ένα μοντέλο βιωσιμότητας με δυνατότητα επέκτασης

Η συνολική πρωτοβουλία του Πανεπιστημίου Αιγαίου ξεχωρίζει για τον συνδυασμό επιστημονικής έρευνας, εκπαίδευσης, συμμετοχής των πολιτών και πρακτικών παρεμβάσεων στον δημόσιο και πανεπιστημιακό χώρο. Παράλληλα, αξιοποιεί ψηφιακά εργαλεία και επιδιώκει να αποτυπώσει με μετρήσιμους όρους τα περιβαλλοντικά οφέλη από την αποφυγή χρήσης πλαστικών μίας χρήσης.

Καθοριστικό στοιχείο αποτελεί η συνεργασία του πανεπιστημίου με την τοπική αυτοδιοίκηση, την εκπαιδευτική κοινότητα, τις επιχειρήσεις και την κοινωνία των πολιτών. Μέσα από αυτές τις συνέργειες, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις για τη μακροχρόνια υιοθέτηση βιώσιμων πρακτικών και τη σταδιακή επέκταση του μοντέλου σε άλλες πανεπιστημιακές μονάδες και νησιωτικές κοινότητες.

Ειδικά για τη δράση στη Μυτιλήνη, προοπτική αποτελεί η δημιουργία ενός ευρύτερου δικτύου δημόσιων βρυσών επαναπλήρωσης στις πανεπιστημιακές μονάδες του Πανεπιστημίου Αιγαίου και στις πόλεις που τις φιλοξενούν.

Η καινοτομία της πρωτοβουλίας έγκειται, τελικά, στη μετατροπή του Πανεπιστημίου Αιγαίου σε ένα ζωντανό εργαστήριο βιωσιμότητας (Living Lab), όπου η διδασκαλία, η έρευνα και η κοινωνική προσφορά συνδέονται άμεσα με πραγματικές περιβαλλοντικές ανάγκες. Πρόκειται για μια προσέγγιση που δεν αντιμετωπίζει τη μείωση των πλαστικών ως μεμονωμένη δράση, αλλά ως μια διαρκή διαδικασία αλλαγής συμπεριφορών, με δυνατότητα εφαρμογής και σε άλλες περιοχές της Μεσογείου.