Οι δονήσεις του τρόμου

Γράφει ο
Θάνος Ζέλκας

 

Ζώντας σε σεισμογενή χώρα, έχουμε μάθει να συνυπάρχουμε με αυτό το τρομακτικό φυσικό φαινόμενο. Όχι πως έχουμε εξοικειωθεί, σίγουρα όμως όλοι μας έχουμε ζήσει έναν μικρό ή μεγάλο σεισμό και επιπλέον γνωρίζουμε κάποια βασικά πράγματα για να προστατευθούμε τόσο κατά τη διάρκεια του όσο και μετά. Τουλάχιστον εκείνα που λόγω πανικού δεν θα μας προκαλέσουν μεγαλύτερο κακό από το ίδιο το φαινόμενο.

Ο σεισμός δεν είναι καταιγίδα ή έκρηξη ηφαιστείου ώστε να προετοιμαστεί κάποιος κατάλληλα περιμένοντας τον. Ο σεισμός χτυπάει πάντα απροειδοποίητα και διαρκεί μερικά δευτερόλεπτα που είναι αρκετά για να προκαλέσουν μια μεγάλη τραγωδία.

Πριν λίγες μέρες μας θυμήθηκε και πάλι με εξιλαστήριο θύμα την Κω που της προκάλεσε μεγάλες υλικές καταστροφές, δύο νεκρούς και αρκετούς τραυματίες. Για τα δεδομένα του σεισμού μπορούμε να πούμε ότι το νησί άντεξε, χωρίς φυσικά αυτό να επιφέρει εφησυχασμό.

Μέσα απ’ αυτά τα γεγονότα ξαναθυμηθήκαμε πόσο εκτεθιμένοι είμαστε απέναντι στη φύση και πόσο εύκολο είναι να χαθούν ζωές και περιουσίες μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα. Από την άλλη συνειδητοποιούμε την αναγκαιότητα της θωράκισης των κτιρίων μας απέναντι στις φυσικές καταστροφές. Αν δεν είχε θεσπιστεί ο αντισεισμικός νόμος για τα κτίρια και δεν εφαρμοζόταν  ενδεχόμενα οι νεκροί και οι τραυματίες σε έναν τέτοιο σεισμό να ήταν πολλαπλάσια.  Αυτό φυσικά δεν αποτελεί παρηγοριά για τους ανθρώπους που σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν σοβαρά. Ακόμα και μία απώλεια υπό αυτές τις συνθήκες είναι ένα τραγικό γεγονός. Αυτό όμως που δεν μπορεί να αξιολογηθεί με τίποτα, είναι το ψυχολογικό πλήγμα που προκαλεί ο σεισμός. Η αίσθηση ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να ξαναγίνει και το επόμενο θύμα να είσαι εσύ. Αυτό που ακόμα κι ένας μικρότερης κλίμακας σεισμός μπορεί να το προκαλέσει.

Θυμάμαι το μεγάλο σεισμό το Σεπτέμβριο του 1999 στην Αθήνα, έναν πραγματικά φονικό σεισμό με δεκάδες νεκρούς και τραυματίες και χιλιάδες άστεγους, όπου είμασταν για μέρες στα πάρκα και δεν κανείς δεν έμπαινε στο σπίτι του από το φόβο να μην τον βρει εκεί ο επόμενος μετασεισμός. Η γη έτρεμε για μέρες και πέρασε πάρα πολύς καιρός για να επανέλθει η πόλη στην κανονικότητα. Ποιος μπορεί να ξεχάσει άλλωστε τις προσπάθειες των ανδρών της ΕΜΑΚ να σώσουν όσο περισσότερο κόσμο μπορούν που είχε θαφτεί κάτω από τα ερείπια που άφησε πίσω του ο εγκέλαδος και τα χειροκροτήματα μόλις κατάφερναν να σώσουν έναν ακόμα συνάνθρωπό μας;

Οι άνθρωποι όμως ξεχνάμε εύκολα. Σε μερικές ημέρες κανείς δεν θα θυμάται τόσο έντονα την Κω παρά μόνο οι κάτοικοι που θα προσπαθούν να σβήσουν αυτές τις άσχημες μνήμες από τη ζωή τους. Το ίδιο γίνεται σε κάθε μεγάλη καταστροφή. Πέφτουν όλα τα φώτα πάνω της και μετά ξεχνιέται μέχρι να έρθει η επόμενη, γιατί η ζωή βρίσκει πάντα έναν τρόπο να προχωράει.  Ευτυχώς η επιστήμη δεν ξεχνά. Κάθε καταστροφή ή κάθε καλό που γίνεται αποτελεί πρότυπο για να αποφευχθεί κάτι ή για να επαναληφθεί κάτι άλλο.

Η Κως θα μελετηθεί απ’ άκρη σ’ άκρη για να καταγραφεί το μέγεθος της καταστροφής και τα όρια αντοχής της. Αυτά όλα θα γίνουν αντικείμενο μελέτης και στο επόμενο επιστημονικό συνέδριο θα παρουσιαστούν ώστε να μην επαναληφθεί κάτι αντίστοιχο. Αυτό είναι και το ελπιδοφόρο μήνυμα μετά από ένα τέτοιο γεγονός.

Εκείνο που δεν μπορούμε να αποφύγουμε σε οποιαδήποτε καταστροφή και θεομηνία είναι η παρέλαση των “επωνύμων” με τα δακρύβρεχτα και στοργικά τους δελτία τύπου για να δηλώσουν το παρόν. Είναι καιρός πια καταλάβουν όλοι αυτοί οι “μαϊντανοί” ότι αν θέλουν να είναι χρήσιμοι, μπορούν να γίνουν εθελοντές σε κάποια ομάδα που προσφέρει κοινωνικό έργο και να δράσουν μακριά από τη δημοσιότητα. Σε κάθε άλλη περίπτωση οι περίπατοι στα χαλάσματα, οι φωτογραφίες και η εκμετάλλευση του ανθρώπινου πόνου, εκτός του ότι δεν κάνουν καλό σε κανέναν, το μόνο που καταφέρνουν είναι να προκαλούν οργή και αποστροφή.