Θαλάσσιο περιβάλλον

αρθρογραφΙα 2010 – 2013

Γράφει ο Ιωσήφ Μακρής Θαλάσσιος Βιολόγος – περιβαλλοντολόγος, διδακτορικός φοιτητής θαλάσσιας βιολογίας 3 χρόνια εθελοντικής αρθρογραφίας, καλύπτοντας θέματα που αφορούν το θαλάσσιο περιβάλλον, τις κλιματικές αλλαγές/κλιματικά μοτίβα, την θαλάσσια ρύπανση, σημαντικά θαλάσσια οικοσυστήματα, την αλιεία/ υπεραλίευση, περιβαλλοντική εκπαίδευση, τα θαλάσσια θηλαστικά, τα κακώς κείμενα, την οικονομική κρίση και την απογοήτευση των νέων και παραγωγικών ανθρώπων του τόπου μας. Η αρθρογραφία στο γνωστικό μου αντικείμενο αποτελούσε και θα αποτελεί ένα σημαντικό σταθμό στην ακαδημαϊκή μου εξέλιξη, όσο και στην επικοινωνία με τους συμπολίτες μου, δεν είναι αυτοπροβολή αλλά αγάπη και αφοσίωση για τον τόπο μου και την επιστήμη μου, με έφερε σε επαφή με αξιόλογους ανθρώπους, ακαδημαϊκούς, καθηγητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, μαθητές και συμπολίτες. Η “θαλάσσια αναζήτηση” Το πρώτο μου ερέθισμα για την αγάπη που έχω για την θάλασσα ήρθε σε πολύ μικρή ηλικία (5 ετών), τα ντοκιμαντέρ του Γάλλου συμπατριώτη μου και ωκεανογράφου Ζακ Κουστώ, το κλασικό μυθιστόρημα επιστημονικής φαντασίας του Γάλλου συγγραφέα Ιούλιου Βερν, 20.000 λεύγες κάτω από τη θάλασσα και η κορυφαία κινηματογραφική ταινία τρόμου του Steven Spielberg βασισμένη στο ομώνυμο best selling μυθιστόρημα του Peter Benchley (1974) “Τα σαγόνια του καρχαρία (Jaws)”, έδωσαν το αρχικό μου ερέθισμα για το πάθος που είχα από μικρό παιδί, αρχικά για τους καρχαρίες και τους θαλάσσιους τους οργανισμούς. Η περιέργειά μου με ώθησε από μικρή ηλικία να ξεκινήσω τις καταδύσεις, αρχικά την ελεύθερη κατάδυση (apnea) και το ψαροντούφεκο την ξεκίνησα σε ηλικία 10 ετών με την βοήθεια του αγαπητού μου πατέρα χρυσοχόου και αθλητή - ποδηλάτη Νικόλαου Μακρή, ήταν ο πρώτος που μου έδειξε πώς να βουτάω και να ψαρεύω, με έμαθε να σέβομαι την θάλασσα και τους οργανισμούς της, να παρατηρώ τον βυθό, αργότερα, το 1996 ως μέλος του Ρ.ΟΜ.Ε.Κ (Ροδιακός Όμιλος Ελεύθερης Κατάδυσης) έμαθα και εκπαιδεύτηκα από έμπειρους δύτες για τους βασικούς κανόνες ασφάλειας της ελεύθερης κατάδυσης – ψαροντούφεκου, όπως π.χ. προσοχή και σεβασμός στη θάλασσα και τους οργανισμούς που αλιεύουμε - επιλεκτική αλιεία, δεν υπερβαίνουμε δεν υπερεκτιμάμε τις δυνάμεις μας, βουτάμε πάντα με ταίρι, τεχνικές - αναπνοές, τεχνικές κτλ. Η αυτόμονη κατάδυση (Scuba diving - self contained underwater breathing apparatus) για μένα ξεκίνησε το 1995 και με ένταξε στον υποβρύχιο κόσμο δίνοντας μου την δυνατότητα να καταδυθώ σε μεγαλύτερα επιτρεπόμενα βάθη (40 μέτρα) παρατηρώντας οργανισμούς που σπανίως βλέπουμε σε ποιό ρηχά νερά (Μεσογειακά κοράλλια, μεγάλους Ροφούς, φύκη, σφουγγάρια και σπάνια ψάρια). Η αγορά βιβλίων για την θάλασσα, η συλλογή για το φυτολόγιό μου (φύκη της θάλασσας και φυτά της ξηράς) επίσης συνέβαλαν στην ανάπτυξη των γνώσεων μου στην Βοτανική, την φυκολογία και την βιολογία γενικότερα, και φυσικά το σχολείο και κυρίως το μάθημα της βιολογίας. Επίσης όταν ήμουν μικρό παιδί και σε ηλικία 15 ετών έλαβα σημαντικές πληροφορίες/εφόδια από επιστήμονες τόσο στην Ελλάδα (Ρόδο και Αθήνα - Ελληνικό κέντρο θαλάσσιων ερευνών/ΕΛΚΕΘΕ και Ενυδρείο Ρόδου), όσο και στο εξωτερικό λόγο της Γαλλικής μου υπηκοότητας και της παραμονής μου για 2 χρόνια στην Γαλλία. Τα ντοκιμαντέρ του Κουστώ με ώθησαν να ξεκινήσω σε ηλικία 15 ετών την ερασιτεχνική υποβρύχια φωτογραφία, και για μία πολύ μικρή περίοδο της ζωής μου αφοσιώθηκα σε αυτό. Παράλληλα, το υποβρύχιο ψάρεμα και η αυτόνομη κατάδυση με βοήθησαν να ανακαλύψω και να μάθω ακόμα περισσότερα όσον αφορά τις σχέσεις που έχει ο άνθρωπος με την αλιεία, και την θαλάσσια δραστηριότητα, τους νόμους και τους κανόνες ασφάλειας που πρέπει να τηρούμε. Με λίγα λόγια δεν ήταν μόνο το σχολείο που με ώθησε να σπουδάσω θαλάσσια βιολογία - ωκεανογραφία, και να αποκτήσω περιβαλλοντική συνείδηση, αλλά ήταν η αγάπη που έχω για την θάλασσα και τον τόπο μου από πολύ μικρό παιδί, είμαι και εγώ ένας από τους πολλούς που επηρεάστηκαν από τις ταινίες και τα ντοκιμαντέρ του Κουστώ. Δεν πιστεύω ότι χρειάζεται να είσαι ακαδημαϊκός και επιστήμονας για να έχεις περιβαλλοντική συνείδηση και αγάπη για την θάλασσα, ωστόσο με την ακαδημαϊκή γνώση έχεις την ευθύνη ως νέος επιστήμονας για την σωστή ενημέρωση των πολιτών για σημαντικά θέματα, όπως π.χ. την ρύπανση την υποβάθμιση, την διαχείριση και την προστασία του περιβάλλοντος, την υπεραλίευση, την κλιματική αλλαγή, την απάνθρωπη εκμετάλλευση και αιχμαλωσία των θαλάσσιων θηλαστικών, την παράνομη αλιεία – πρακτικές και πολλά άλλα θέματα που με ανησυχούν ιδιαίτερα. Η πανεπιστημιακή μόρφωση μας βοηθάει στο να κατανοήσουμε πώς λειτουργεί η επιστήμη, η οποία βασίζεται σε πολλαπλές υποθέσεις – ερευνητικά ερωτήματα (hypothesis) που χρειάζεται να απαντηθούν/διερευνηθούν με την επιστημονική μέθοδο, την παρατήρηση, την επεξεργασία και την ανάλυση δεδομένων και στατιστικών αποτελεσμάτων, η περιέργεια είναι ο κύριος παράγοντας που ωθεί τους επιστήμονες στο πολύ δύσκολο έργο τους. Σίγουρα, τα πτυχία και η μόρφωση σου πλάθουν την προσωπικότητα σου και επηρεάζουν τον χαρακτήρα, και το εγώ σου, αλλά δεν πρέπει να μην έχεις μεγάλη ιδέα για τον εαυτό σου, και αυτό το έχω παρατηρήσει σε πολλούς, δεν είναι τα πτυχία που κάνουν τον άνθρωπο αυτό που είναι, αλλά το ποιος είσαι πραγματικά μέσα σου, έχετε ακούσει την φράση που λέει “του γαιδάρου και χρυσό σαμάρι να του δώσεις παραμένει γάιδαρος” με λίγα λόγια τα πτυχία στο χέρι ενός ανεύθυνου ανθρώπου μπορεί να είναι επικίνδυνα για αυτό και τα πτυχία – ακαδημαϊκή μόρφωση δεν αντικατοπτρίζουν πάντα τον αληθινό χαρακτήρα μας, πρέπει να είμαστε σωστοί ως επιστήμονες αλλά και ως άνθρωποι, να αγαπάμε αυτό που σπουδάσαμε, να το πονάμε και να κάνουμε την δουλειά μας με μεράκι, χωρίς να απαιτούμε πάντα κάποιο προσωπικό κέρδος/όφελος και αναγνώριση, δεν υπάρχει μεγαλύτερο πράγμα από την ανιδιοτελή προσφορά στην κοινωνία την οποία ζεις. Δυσκολίες υπάρχουν παντού, σε ότι και να κάνεις. Η συμβουλή μου στους νεότερους και ισχύει και για εμένα, διότι και εγώ νέος είμαι, είναι ότι επειδή ακριβώς ζούμε σε μία άκρως ανταγωνιστική και υποκριτική κοινωνία, θα πρέπει να συγκεντρωνόμαστε στο έργο μας, και σε τίποτε άλλο, κάθε εμπόδιο και κάθε λάθος μας κάνει καλό, μας κάνει πιο δυνατούς και πιο ώριμους, αν δεν κάνεις λάθος δεν θα μάθεις ποτέ, απ’ τα λάθη δεν μαθαίνουμε; Όσες φορές και αν καταριόμαστε την Ελλάδα και τα κακώς κείμενα, όσες φορές και αν έχουν γίνει λάθη στην χώρα μας, θα την αγαπάμε πάντα, ειδικά την τωρινή περίοδο όπου η οικονομική κρίση μας έχει λυγίσει, αν όχι όλους, τότε σίγουρα τους περισσότερους από εμάς. Εύχομαι τα πράγματα να καλυτερεύσουν στην οικονομία, το εκπαιδευτικό σύστημα, την ασφάλιση, την αξιοποίηση δυνατοτήτων και εργατικού δυναμικού, την μείωση τη ηλίθιας γραφειοκρατίας και κυρίως την κατάργηση απαράδεκτων απαξιωτικών θεσμών που ισοπεδώνουν το ηθικό του κάθε νέου ανθρώπου που θέλει να εργαστεί και προσφέρει έργο, καθώς επίσης και την κατάργηση της απαξιωτικής νοοτροπίας, διότι στην Ελλάδα σε κάποια θέματα δεν είμαστε πάντα ανοιχτόμυαλοι… εκεί που σε αντίστοιχα θέματα στο εξωτερικό οι άνθρωποι με αξία προοδεύουν με ταχύτατους ρυθμούς, στην Ελλάδα πολλές φορές τους άξιους θα τους απαξιώσουν και θα τους σπάσουν το ηθικό, στο εξωτερικό όμως θα τους αναγνωρίσουν και θα τους βοηθήσουν να προχωρήσουν μπροστά, δυστυχώς η Ελλάδα πολλές φορές τρώει τα παιδιά της. Ανηφορικός δρόμος λοιπόν, και κουράγιο σε όλους τους νέους αλλά και στους μεγαλύτερους από εμάς. Τα συγχαρητήρια και το μπράβο που μου δίνουν φίλοι και συμπολίτες μου για τις δράσεις μου, τον ακτιβισμό, τον εθελοντισμό και την αρθρογραφία μου δεν είναι κάτι που επιζητώ, δεν ήταν αυτός ο λόγος που άρχισα να αρθρογραφώ, αλλά εν πάση περιπτώσει, τα συγχαρητήρια, σίγουρα σου τονώνουν το ηθικό, ότι η φωνή σου ακούγεται και ότι οι προσπάθειες σου πιάνουν τόπο. Η αρθρογραφία με βοήθησε αρκετά στο να εκφράσω τις ανησυχίες και τις γνώσεις μου, στο να έρθω σε επαφή με αξιόλογους ανθρώπους και επίσης να επικοινωνήσουν μαζί μου καθηγητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και να με συγχαρούν για την βοήθεια που έδωσα σε προγράμματα 2ο βάθμιας περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και πιο συγκεκριμένα το περιβαλλοντικό πρόγραμμα για τα φύκη και το θαλάσσιο περιβάλλον που έλαβε μέρος στην Ρόδο το 2011. Η αναφορά του ονόματος μου στο 5ο φυκολογικό συνέδριο που έλαβε μέρος στην Ρόδο τον Σεπτέμβριο του 2011 από τους καθηγητές της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης για την προσφορά και την συνεισφορά μου στο πρόγραμμα περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ήταν περισσότερο από τιμητική. Αργότερα, εντός του 2012, η στήριξη αλλά και η γνωριμία (και αργότερα ως επιβλέπων καθηγητής του διδακτορικού) μου με τον αξιόλογο φιλέλληνα καθηγητή Θαλάσσιας Βιολογίας από το πανεπιστημίου του ʼμπερντην της Σκωτίας Frithjof C. Kuepper, αλλά και άλλων συνεργατών μου στην Ρόδο, αποτελεί έναν απο τους σημαντικότερους σταθμούς της ζωής μου. Οι ερευνητικές μου ιδέες έγιναν αποδεκτές και καταλήξαμε σε ένα ενδιαφέρον ερευνητικό project για το διδακτορικό μου, σε συνεργασία και με άλλους αξιόλογους επιστήμονες και επιβλέποντες καθηγητές. Δίνοντας όσο μπορώ μέσα από τις δυσκολίες που βιώνω και εγώ ως νέος το 100% του εαυτού μου στην μελέτη μου, αλλά και την αφοσίωση μου στον τόπο μου, την Ρόδο αλλά και στο πανεπιστήμιο μου στην Σκωτία. Τίποτα δεν σου δίνεται τυχαία στην ζωή, όπου δράση υπάρχει και αντίδραση και κανένας δεν είναι αλάνθαστος, αυτό που θέλω να πω είναι να πιστεύεις στον εαυτό σου και στις δυνάμεις σου, και μια μέρα θα βρεθούν οι άνθρωποι που θα σε καταλάβουν και θα αναγνωρίσουν την αξία και την αφοσίωσή σου. Όπως έχει αναφέρει και ο Οδυσσέας Ελύτης σε ένα απόφθεγμα του, τα 3 Τ της επιτυχίας είναι το Ταλέντο, η Τόλμη και η Τύχη, δεν ξέρω κατά πόσο το έχω πετύχει, μένω πιστός σε αυτά… Ζούμε σε μία δύσκολη περίοδο και μιλώντας για την κρίση, οικονομική, ηθική και κοινωνική, θα κλείσω με μία φράση του Ινδού φιλόσοφου Jiddu Krishnamurti «Η κρίση είναι, είναι μια κρίση των συνειδήσεων, μια κρίση που δεν μπορεί πια να αποδεχθεί την παλιά νομοθεσία, τα παλιά πρότυπα, τις αρχαίες παραδόσεις, και λαμβάνοντας υπόψη για αυτό που είναι ο κόσμος τώρα, με όλη τη δυστυχία, τις συγκρούσεις, την καταστροφική βία, την επιθετικότητα, και ούτω καθεξής ... Ο άνθρωπος, εξακολουθεί να είναι, όπως ήταν πάντα, βάναυσος, βίαιος, επιθετικός, πλεονέκτης». Θέλω να ευχαριστήσω όλους για την στήριξη σας, και ευχαριστώ την “Ροδιακή” εφημερίδα για την δημοσίευση των άρθρων μου, δεν περίμενα ότι θα δημοσιευόντουσαν όλα τα άρθρα, διότι ορισμένες φορές είναι αρκετά εξειδικευμένα, μεγάλα και ίσως κουραστικά για αυτούς που δεν κατέχουν το σχετικό υπόβαθρο, και ζητώ συγγνώμη για αυτό, η επιστήμη δεν μπορεί πάντα να εκλαϊκευτεί με απλά λόγια.