Η εξέλιξη του δημόσιου χρέους από το 1974 έως το 2010
ΑΝΑΓΝΩΣΤΗΚΕ 21360 ΦΟΡΕΣ
Σαν σκεπτόμενος πολίτης προσπαθώ να αναλύσω το πώς φθάσαμε μέχρι έδώ. Αναλογιζόμενος τα γεγονότα από την μεταπολίτευση (1974) και μετά μέχρι το 2010 διαπιστώνω τα τεράστια λάθη που έκαναν οι πολιτικοί μας αλλά και εμείς που τους εμπιστευθήκαμε τις τύχες μας με αποτέλεσμα να καταντήσουμε να ζούμε με δανεικά.
Σημείωση: Οι εξελίξεις μετά το 2010 έχουν τις αιτίες τους στην περίοδο που αναφέρομαι. Είναι όμως ένα ξεχωριστό κεφάλαιο και δεν θα συμπεριληφθούν σ’ αυτό το άρθρο.
Για να γίνει αντιληπτό το πώς φθάσαμε να ζούμε με δανεικά πρέπει να ξεκινήσουμε από την διαχρονική εξέλιξη του δημόσιου χρέους αναφέροντας παράλληλα και κάποια κομβικά γεγονότα που επηρέασαν αυτές τις εξελίξεις.
Επειδή όλη αυτή την περίοδο ο δανεισμός μας γίνονταν σε δραχμές δολάρια και αργότερα σε Ευρώ ο μόνος τρόπος για να γίνει αντιληπτή η εξέλιξη του χρέους είναι να δίδεται το χρέος στο αντίστοιχο νόμισμα και παράλληλα σε ποσοστό του Εγχώριου Ακαθάριστου Προϊόντος (ΑΕΠ).
Ξεκινώντας από το 1974 το χρέος της χώρας ήταν 115 δισεκατομμύρια δραχμές ήτοι 22% του ΑΕΠ Το 1981 που τελείωσε η περίοδος διακυβέρνησης Καραμανλή–Ράλλη το χρέος είχε φθάσει τα 672 δισεκατομμύρια δραχμές ήτοι 29,7% του ΑΕΠ.
Το μεγαλύτερο μέρος των δανείων που πήρε αυτή η κυβέρνηση διατέθηκαν για την ανασυγκρότηση της χώρας όπως για τα έργα του Μόρνου για την ύδρευση της Αθήνας, για την κατασκευή των εθνικών δρόμων, για έργα υποδομής στην Αττική όπως αποχετευτικό, για οδικές αρτηρίες σε διάφορες περιοχές της χώρας και για την αποκατάσταση των ζημιών από τους σεισμούς του 1978 και 1981.
Την περίοδο από τα μέσα του 1980 και το 1981 η χώρα σχεδόν παρέλυσε με σκληρές απεργίες κατευθυνόμενες τόσο από το ΠΑΣΟΚ όσο και από την ΑΡΙΣΤΕΡΑ με αποτέλεσμα να γίνει μεγάλη ζημία στην οικονομία της χώρας.
Εκτός από τις ιδιωτικές επιχειρήσεις που υπέστησαν σοβαρές ζημίες την μεγαλύτερη ζημία υπέστη ο κρατικός μηχανισμός και οι οργανισμοί Κοινής Ωφελείας όπως ΔΕΗ, ΕΥΔΑΠ, Ολυμπιακή αεροπορία, ΟΣΕ και πολλοί άλλοι ανεξάρτητοι οργανισμοί.
Ένα μέρος των δανείων του 1980 και 1981 χρησιμοποιήθηκε για να καλύψει το ελλείμματα των προϋπολογισμών που δημιουργήθηκαν από τις απεργίες. Έτσι έφθασε το έλλειμμα στο 29,7% του ΑΕΠ που προανέφερα.
Από το Οκτώβριο 1981 που ανέλαβε η Κυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου έως 1989 το χρέος έφθασε στα 9.200 δισεκατομμύρια δραχμές ήτοι 65,7% του ΑΕΠ και το 1990 έφθασε στα 11.000 δισεκατομμύρια δραχμές ήτοι 80,7% του ΑΕΠ.
Την περίοδο 1981-1990 λόγω της ΑΝΤΙΕΟΚΙΚΗΣ πολιτικής δεν χρησιμοποιήθηκαν διαθέσιμα κονδύλια της ΕΟΚ για τη σύγκλιση της ελληνικής οικονομίας με τις οικονομίες των ευρωπαϊκών χωρών, αλλά υπήρχε αλόγιστος δανεισμός με επαχθείς όρους και βραχυπρόθεσμη εξόφληση την επόμενη δεκαετία.
Την περίοδο αυτή έγιναν αυξήσεις μισθών και ημερομισθίων όπως είχε υποσχεθεί προεκλογικά ο Ανδρέας Παπανδρέου.
Τα έσοδα όμως του κράτους δεν αυξήθηκαν με αποτέλεσμα να αυξηθούν και οι δανειακές ανάγκες όπως ανέφερα παραπάνω.
Οι συνδικαλιστές που βοήθησαν με τις σκληρές απεργίες τους να κερδίσει το ΠΑΣΟΚ τις εκλογές το 1981 έγιναν κράτος εν κράτει.
Με τις υποδείξεις τους και τις απαιτήσεις τους ξηλώθηκαν πολύ ικανά στελέχη από τον κρατικό μηχανισμό και τους οργανισμούς κοινής Ωφελείας και στις θέσεις τους τοποθετήθηκαν κομματικά στελέχη στις περισσότερες δε περιπτώσεις χωρίς τα απαραίτητα προσόντα. Ήταν όμως πειθήνια όργανα των πατρώνων τους πολιτικών και συνδικαλιστών.
Διόριζαν κατόπιν εντολής οπαδούς του κόμματος χωρίς να τους ενδιαφέρει εάν οι διοριζόμενοι είχαν τα απαραίτητα προσόντα.. Η δημόσια διοίκηση διογκώθηκε από τις πελατειακές προσλήψεις.
Ο σεβασμός προς την ιεραρχία εξαφανίστηκε και η δημόσια διοίκηση έγινε ξέφραγο αμπέλι με τους κομματικούς και τους συνδικαλιστές να αλωνίζουν και να επιβάλουν τις απόψεις τους. Η διαφθορά που ήδη προϋπήρχε στο Δημόσιο επιδεινώθηκε σε μεγάλο βαθμό.
Είναι χαρακτηριστικό αυτό που ελέχθη από τον ίδιο το προθυπουργό της χώρας Ανδρέα Παπανδρέου όταν αποκαλύφθηκε το σκάνδαλο της μίζας των 500 εκατομμυρίων δραχμών που λέγονταν ότι πήρε ο τότε διοικητής της ΔΕΗ Δ. Μαυράκης που ο ίδιος ο Παπανδρέου είχε διορίσει. Είπε τότε ο κ. Παπανδρέου ότι «Είπαμε να πάρει ένα δωράκι αλλά όχι και 500 εκατομμύρια»!!!
Η εφαρμογή των νόμων του κράτους ατόνησε. Αυτό πλην των άλλων είχε αρνητικό αποτέλεσμα στη είσπραξη των εσόδων.
Το 1985 που έγιναν και πάλι εκλογές τις κέρδισε πάλι το ΠΑΣΟΚ. Ενδιάμεσα είχε όμως αντιληφθεί ότι η κατάσταση στη χώρα δεν ήταν καλή και προσπάθησε να μαζέψει την ασυδοσία που είχε δημιουργηθεί. Τα πράγματα δεν ήταν καθόλου εύκολα και είχε εσωτερικές αντιδράσεις και αποχωρήσεις
Συγκεκριμένο παράδειγμα ο Κ. Σημίτης που ορκίστηκε υπουργός Εθνικής Οικονομίας το 1985 παραιτήθηκε το Νοέμβριο 1987 επειδή διαφώνησε με τον πρωθυπουργό για τη χαλάρωση των μέτρων ανόρθωσης της οικονομίας. Ήλθε μετά η περίοδος για τις νέες εκλογές του 1989. Το ΠΑΣΟΚ είχε χάσει αρκετές δυνάμεις.
Τότε ο Α. Παπανδρέου απευθυνόμενος στον υπουργό οικονομικών Δημ. Τσοβόλα στη προεκλογική του ομιλία τον προτρέπει «με το Τσοβόλα δώστα όλα».
Γιατί λοιπόν απορούμε που η οικονομία μας πήγαινε από το κακό στο χειρότερο. Στις εκλογές του Ιουνίου 1989 νικητής ηταν ο Κ. Μητσοτάκης αλλά δεν έφθαναν οι έδρες για σχηματισμό κυβέρνησης.
Οι εκλογές επαναλήφθηκαν στο τέλος Νοεμβρίου πάλι με νικητή τον Κ. Μητσοτάκη αλλά και πάλι δεν είχε αρκετές έδρες για σχηματισμό κυβέρνησης οπότε στις 23 Νοεμβρίου 1989 ορκίστηκε Οικουμενική κυβέρνηση που έκανε νέες εκλογές στις 8 Απριλίου 1990.
Ο Κ. Μητσοτάκης ορκίστηκε στις 11 Απριλίου 1990. Όπως είναι φυσικό η πολιτική ανωμαλία με 3 εκλογές μέσα 9 μήνες δεν είχαν καλά αποτελέσματα για την οικονομία.
Ο Κ. Μητσοτάκης έλαβε μέτρα που είχαν στόχο την μείωση του κράτους και την απαλλαγή του από τα πολλά βαρίδια του προϋπολογισμού.
Τα μέτρα αυτά ήταν: η απελευθέρωση του τραπεζικού συστήματος, η μείωση του αριθμού εργαζομένων στο Δημόσιο, παραχωρήθηκε η κινητή τηλεφωνία στον ιδιωτικό τομέα, έγινε εκκαθάριση 66 προβληματικών επιχειρήσεων που επιδοτούνταν από το κράτος και 16 από αυτές μετεβιβασθήκαν στον ιδιωτικό τομέα.
Έγιναν επίσης και πολλά άλλα όπως π.χ η προσπάθεια ιδιωτικοποίησης των αστικών συγκοινωνιών συνοδευτικές από πολύ σκληρές απεργίες και απέτυχε. Παρόμοιες απεργίες έγιναν και από κάποιες άλλες ομάδες που θίγονταν επειδή δεν μπορούσαν πλέον να απομυζούν το δημόσιο.
Την περίοδο αυτή έγινε ο διαγωνισμός για την αυτοχρηματοδότηση της κατασκευής του αεροδρομίου των Σπάτων και οδικών αξόνων, διαγωνισμός για την Αττική οδό και για τη γέφυρα Ρίου- Αντίρριου.
3) To 1993 το χρέος έφθασε 23.000 δισεκατομμύρια δραχμές=68,8 δισεκατομμύρια Ευρώ 111,8 % ΑΕΠ. Ευρώ. Το χρέος εκτινάχθηκε για να αποπληρωθούν δάνεια της προηγούμενης δεκαετίας και καταπτώσεις εγγυήσεων του δημοσίου που είχαν δοθεί την προηγούμενη δεκαετία. Συνολικά η αποπληρωμή δανείων και οι καταπτώσεις εγγυήσεων ήταν 6.450 δισεκατομμύρια δραχμές.
Επίσης έγινε δανεισμός 2.820 δισεκατομμύρια δραχμές για συμμετοχή στο Α. Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (Υποχρέωση προς την Ε. Ένωση) και 2.250 δισεκατομμύρια δραχμές για επενδύσεις. Για κάλυψη ελλειμμάτων του προϋπολογισμού έγινε δάνειο 680 δισεκατομμύρια δραχμές. Κυβέρνηση Κ. Μητσοτάκη + 2ή μήνες Ανδ. Παπανδρέου.
Τις εκλογές του Οκτωβρίου 1993 κέρδισε ο Ανδρέας Παπανδρέου με μεγάλη πλειοψηφία λόγω των σκληρών μέτρων που είχε πάρει ο Κ. Μητσοτάκης.
4) Περίοδος 1993-2004 Το χρέος από68,8 δισεκατομμύρια Ευρώ το 1993 (111,8 % ΑΕΠ) έφθασε στα 170 δισεκατομμύρια Ευρώ.
Πολύ μεγάλο μέρος αυτού του δανεισμού χρησιμοποιήθηκε για εξυπηρέτηση τόκων και ληξιπροθέσμων δανείων για διάφορα έργα που βρίσκονταν σε εξέλιξη (ολυμπιακά έργα, μετρό, Αττική οδός κ.λ.π.) και για κάλυψη ελλειμμάτων των προϋπολογισμών.
Το ποσοστό του χρέους ως προς το ΑΕΠ δεν αυξήθηκε επειδή υπήρχε ανάπτυξη.
Αργότερα όμως αποκαλύφθηκε ότι τα στατιστικά στοιχεία του χρέους ως προς το ΑΕΠ και τα στοιχεία των ελλειμμάτων των προϋπολογισμών ήταν πλασματικά και οφείλονται σε απόκρυψη ελλειμμάτων και δανείων όπως θα δούμε παρακάτω.
Ο στόχος βέβαια ήταν να μπούμε στο ευρώ. Ο Ανδ. Παπανδρέου παραιτήθηκε το 1995 λόγω μακροχρόνιας ασθένειας και το 1996 έγινε πρωθυπουργός ο Κ. Σημίτης.
Η Ελλάδα μπήκε στο κοινό ευρωπαϊκό νόμισμα το Ιανουάριο 2002. Η είσοδός μας στο Ευρώ είχε πλεονεκτήματα αλλά ήλθαν ανατιμήσεις υπηρεσιών και προϊόντων που δυσαρέστησαν την κοινωνία.
Περίοδος 2004-2007. Κυβέρνηση Κώστα Καραμανλή.
Το χρέος αυξάνεται όμως ως προς το ΑΕΠ πέφτει Σημειώνονται υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης με ετήσια αύξηση του Εθνικού εισοδήματος 12-15 δις Ευρώ το χρόνο
Δανεισμός 62 δισεκατομμυρίων Ευρώ για τόκους και τοκοχρεολύσια προηγουμένων δανείων.
Δανεισμός 20 δισεκατομμυρίων Ευρώ για τα ολυμπιακά έργα και παλαιές υποχρεώσεις για εξοπλισμούς. Δανεισμός 18 δισεκατομμυρίων Ευρώ για κάλυψη ελλειμμάτων του προϋπολογισμού.
Όμως το φθινόπωρο του 2004 η Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία ζήτησε από τον τότε υπουργό Εθνικής Οικονομίας Γ. Αλογοσκούφη οικονομική απογραφή που αποκάλυψε απόκρυψη δαπανών προηγουμένων κυβερνήσεων. Έτσι έγινε αναθεώρηση των ελλειμμάτων προηγουμένων ετών τα οποία προστεθήκαν στο χρέος.
Από τον Οκτώβριο του 2008 η ελληνική οικονομία εκτροχιάζεται λόγω της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης με αύξηση των ελλειμμάτων με γρήγορους ρυθμούς.
Τον Οκτώβριο του 2009 κέρδισε τις εκλογές ο Γιώργος Παπανδρέου με το γνωστό σύνθημα «λεφτά υπάρχουν» και υποσχέσεις για αυξήσεις.
Με τις προεκλογικές του εξαγγελίες για τις τράπεζες και για τις καταθέσεις πολλοί πολίτες αλλά και πολλές επιχειρήσεις έστειλαν τα χρήματά τους στο εξωτερικό.
Αυτό ήταν εις βάρος της οικονομίας. Το χρέος που παρέλαβε ο Γιώργος Παπανδρέου τον Οκτώβριο 2009 ήταν 270 δισεκατομμύρια ευρώ. Από τον Οκτώβριο 2009 έως 31.12.2009 το χρέος έφθασε στα 298 δισεκατομμύρια Ευρώ 126,8 % του ΑΕΠ.
Δυστυχώς τα οικονομικά της χώρας δεν πήγαιναν τόσο καλά όπως τα είχε υπολογίσει κατά τις προεκλογικές του εξαγγελίες ο Γ. Παπανδρέου (χ, πάταξη της φορο- διαφυγής, φορολόγηση των πλουσίων κ.λ.π.).
Λόγω της κακής κατάστασης της οικονομίας οι οίκοι οικονομικής αξιολόγησης υποβάθμισαν την πιστοληπτική ικανότητα της χώρας με αποτέλεσμα η αύξηση των επιτοκίων δανεισμού να γίνει δυσβάστακτη για την ελληνική οικονομία Ήδη από το 2009 μετά την παραπάνω εξέλιξη η χώρα δανείζονταν με όλο μεγάλα επιτόκια.
Το χρέος στις 31.03.2010 είχε φθάσει στα 315 δισεκατομμύρια Ευρώ.
Το Μάιο του 2010 η Ελλάδα κατέφευγε στο μηχανισμό στήριξης υπογράφοντας το πρώτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής λαμβάνοντας €110 δις επίσημης βοήθειας. Από το ΔΝΤ (€30 δις) και από τις Ευρωπαϊκές χώρες (€80 δις).
Η χρηματοδότηση αυτή έγινε υπό όρους με την υποχρέωση της χώρας να λάβει επώδυνα μετρά δημοσιονομικής προσαρμογής (Μνημόνιο).
Τα επιτόκια δανεισμού ήταν πολύ χαμηλότερα από την ελεύθερη αγορά αλλά ήταν ακόμα υψηλά. Το χρέος όμως συνέχισε την άνοδό του λόγω της ύφεσης στην οικονομία την αύξηση της ανεργίας αλλά και των κινητοποιήσεων λόγω των ληφθέντων μέτρων.
Οι δανειστές επέβαλαν όλο και σκληρότερα μέτρα προκειμένου να συνεχίσουν να μας δανείζουν με στόχο βεβαία την εξυγίανση της οικονομίας και βέβαια για να πάρουν πίσω τα χρήματά τους.
Επακολούθησαν έτσι και άλλα μνημόνια με πολύ επώδυνα μέτρα τα οποία βάθαιναν την ύφεση αλλά και τις αντιδράσεις.
Αυτά που συνέβησαν είναι τόσο πολλά που δεν είναι δυνατόν να συμπεριληφθούν σε αυτό το άρθρο. Το μόνο που μπορεί κάποιος να πει είναι ότι όταν ζητάς δανεικά από κάποιον δεν πηγαίνεις με τσαμπουκά να τα ζητήσεις.
Ο δανειστής επιβάλει τους δικούς του όρους. Εάν δε σου αρέσουν απευθύνεσαι σε άλλους δανειστές εφόσον βέβαια βρεις κάποιους που δέχονται τους δικούς σου όρους και τον τσαμπουκά σου. Τελικά πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας ότι οι δανειστές δεν φταίνε για τα δικά μας χάλια.
Γράφει ο Αθανάσιος Δηλανάς
Διπλ. Μηχανολόγου Μηχ.
πρώην Δ/ντής ΔΕΗ Σορωνής
Ακολουθήστε τη Ροδιακή στο Google News
