Η ευγενής άμιλλα βασικό κίνητρο προόδου

Rodiaki NewsRoom

Μια καθαρή αλήθεια εμπράγματη της ζωής πραγματεύεται ο τίτλος του θέματος, καθώς η γενική ανάπτυξη του ανθρώπου που έχει συλλάβει μεγάλα, επιβλητικά όνειρα για το μέλλον, είναι συνυφασμένη με βασικούς παράγοντες.

Ανάμεσά τους ξεχωρίζει η αναντικατάστατη άμιλλα την οποία, όταν την υπηρετεί αναδεικνύεται εκλεκτό μέλος της κοινωνίας, χάρη σ’ αυτή από την πρωτογενή κατάστασή του ανυψώθηκε στη θέση του πολιτισμένου όντος.

Η έμφυτη φιλοδοξία όχι μόνο για βελτίωση πνευματική, ηθική, υλική, αλλά και η διάκριση από τον άλλο σε κάποιο τομέα προς το καλύτερο, χαρακτηρίζουν κάθε φυσιολογικό άτομο. Η προκοπή των συνανθρώπων γεννά στον καθένα το ζήλο, αντίθετο του φθόνου, τον οποίο οι αρχαίοι, γίγαντες του πνεύματος, θεοποίησαν, τον θεώρησαν αδελφό της Νίκης. Αμιλλώνται οι τρεις μεγάλοι της πολυύμνητης αρχαιότητας τραγικοί και προσφέρουν στην ανθρωπότητα το υψηλότερο δείγμα τραγικού μεγαλείου.

Την ευγενή αγωνιστική διάθεση όσοι την υπηρέτησαν επιτέλεσαν αθάνατα έργα, πυργώσανε σ’ απροσμέτρητο ύψος τη μεγαλοπρέπεια του συγκροτημένου ανθρώπου, μόνιμα αναζητητή του τέλειου, απέδειξαν ότι δεν είναι ο χρόνος ο οποίος κάνει τη ζωή μικρή ή μεγάλη, αλλά μια σπουδαία δημιουργία συμπυκνώνει συχνά μια ολόκληρη ζωή.

Η δίψα για άμιλλα συνοδευμένη με την καταβολή μόχθου, «εκ των ων ουκ άνευ», είναι το μέγα πάθος και ο μέγας ευσεβέστατος πόθος. Η πορεία από το σκοτάδι στο φως υπήρξε προμηθεïκό άθλημα επίπονο, καθώς και η εξονυχιστική πολύμοχθη, συνεπής προσπάθεια για νέες κατακτήσεις, για εξεύρεση του ισχυρότερου, του περισσότερου, προχωρά με τόλμη, όπως το ρεύμα της ζωής που κυλάει πάντα μπροστά.

Η θέληση για θήρευσή τους απαιτεί ανυπολόγιστες θυσίες, αλλά οι μεγάλοι διαθέτουν προσωπικό κόπο ακατάπαυστο, οι άγρυπνοι δεν υποχωρούν στις αντιξοότητες και νιώθουν μια ανυπολόγιστης αξίας ευτυχία, χωρίς ποτέ να ξεπέφτουν στην αλαζονεία. «Δεν με θαμβώνει πάθος κανένα». Κάλβου.

Ο πάντα παρών μεγάλος σκοπός είναι σύντροφος δύστροπος. Σοφό το περίφημο: «Χαλεπά τα καλά». Είναι τόσο επιβλητική η απόδοση της θέλησης, ώστε σχεδόν, εξυπακούεται πραγματοποίηση. Στη θέληση υποτάσσονται και οι πιο επίμονες εναντιότητες. «Το θέλειν ίσον δύνασθαι». Επιγραμματική μαρτυρία αυτής της αντίληψης. Μπορούμε να εγγράψουμε υποθήκες για την αιωνιότητα, πραγματοποιώντας την αδιάπτωτη άμιλλα.

Ασφαλώς και η αδιάκοπη άμιλλα περιλαμβάνει το επάγγελμα που θεωρείται κάθε βιοποριστικό μέσο, είναι συνάρτηση της κοινωνικότητας, προσφέρει γραμμική ανοδική πορεία. Υπάρχουν επαγγέλματα τα οποία έχουν μια ιδιάζουσα αίγλη τα λεγόμενα λειτουργήματα, αποτελούν αποστολή, καθώς και τα κοπιαστικά χειρωνακτικά, άκρως απαραίτητα κι αυτά. Τιμάμε όλα τα επαγγέλματα και οι αμιλλώμενοι με τιμιότητα είναι άξιοι κάθε τιμής.

Ξεχωριστοί, μεγάλοι είναι όλοι εκείνοι που δε συνθηκολογούν με τη μικροαστική άνεση χάρη του χρέους που τους επιβάλλει η ζωή. Η συμβολή της άμιλλας στις ραγδαίες εξελίξεις οδηγεί στην ειδίκευση, η οποία υπάρχει σε μια ορισμένη εντατική εργασία, προδιαγράφει την κατά βάθος και πλάτος γνώση ενός αντικειμένου, γεγονός που συνεπάγεται καλύτερη απόδοση. Το φιλότιμο με το συστηματικό οπλισμό της ανάλογης κατάρτισης αξιοποιεί τη μεγάλη σημασία της εργασίας, ανεβάζει πλατιά στρώματα του λαού.

Η διακαής άμιλλα, μορφή ζωντανής αρετής, πολύπλοκο συναίσθημα, έχει πρωτοφανή δυναμισμό, αφυπνίζει όλες τις δυνάμεις, συναγείρει την περηφάνια, ανεβάζει τη στάθμη της κοινωνικής προόδου, πορείας προς το ανώτερο, η κοινωνία λειτουργεί απρόσκοπτα, μαγνητίζει άμεσα το συνάνθρωπο και κατακτά την αναγνώρισή του. Διαθέτει αντισώματα για να μη βυθιστεί στο τέναγος της μαζικοποίησης, μηχανοποίησης της συνείδησης, γεροντικής ακαμψίας, κερδοσκοπικής αποχαλίνωσης. Εμποδίζει τη ρευστοποίηση των ασάλευτων, ανέπαφων αρχών, ανακόπτει τη φθορά τους, αναζωογονεί όλες όσες κρύβει η κλασική αρχαιότητα. (480-323π.Χ.).

Στο χώρο των απαράβατων αξιών δεν υπάρχει λήθη, φθορά. Αντίθετα, με την πάροδο του χρόνου, αποκτούν μεγαλύτερη δύναμη. Αυτές που ούτε οι συνεχείς αναστατώσεις, συγκρούσεις, τρομερές συμφορές, πρόκειται να τις μετακινήσουν από το βάθρο τους. Στην πολιτική ζωή αποτελεί στοιχείο διεθνούς άμιλλας η πάλη των ηγετών όλων των χωρών για όσο γίνεται πιο φιλελεύθερη, δημοκρατική οργάνωση.

Η άμιλλα, ευγένεια ψυχής κι ακεραιότητα χαρακτήρα, έχει ως βασική αρχή την αθλοθέτηση αγώνων της αρετής της ανιδιοτέλειας, προϋποθέτει αυταπάρνηση, ηρωική συνεχή ενέργεια, η αξία της κρύβεται στην πρωτοβουλία. Η κοινωνική συνείδηση ξεχειλίζει για έναν καλύτερο κόσμο. (κόσμο= στολίδι <κοσμώ). Η πρόοδος της πολυσύνθετης κοινωνίας εξαρτάται από την αποδοτική λειτουργία των κυττάρων που την απαρτίζουν. Κάθε μονάδα αποτελεί ενεργό μέρος της και η συνεισφορά όλων αποτελεί πηγή προόδου.

Για έναν ηθικό πολίτη η κοπιαστική προσπάθεια για ανάδειξη, είναι βαθύτατα ανθρώπινη και συνδέεται με την ασύγκριτη ευαισθησία για καταξίωση της προσωπικότητας. Η άμιλλα παίζει πρωταρχικό ρόλο στην κατεύθυνση της πορείας του κόσμου, τροφός των λαμπρότερων επιτυχιών του. Κάθε προσπάθεια καταξιώνεται μόνο με την άμιλλα, απροσμέτρητο, αξιοζήλευτο αγαθό.

Η ιστορία διδάσκει ότι ο εύκολος δρόμος δεν είναι εκείνος που πρέπει να προτιμούμε. Η επίτευξη προόδου αποτέλεσε μεγάλο ιδανικό κάθε εποχής, τον αρχαίο Ελληνα κατέστησε παιδαγωγό των αιώνων. Το «φιλόπρωτον» η κατεξοχήν θεά των Ελλήνων, οδήγησε στην πρώτη Ολυμπιάδα το 776 π.Χ. και γνωρίζουμε το αιώνιο πνεύμα της άμιλλας. Ξέρουμε το όνομα του πρώτου Ολυμπιονίκη, του Κοροίβου του Ηλείου.

Ιδιαίτερα στο χώρο της εκπαίδευσης η άμιλλα από τις κατώτερες μέχρι τις ανώτερες βαθμίδες, υποθάλπει το νεανικό ενθουσιασμό, αναντικατάστατο διεγερτικό της ψυχής, αξιοποιεί τις λανθάνουσες αρετές των νέων, βοηθά στη βελτίωση της μάθησης, οξύνει την κρίση.

Ο ευγενικός, πολυμέτωπος αγώνας του οποίου το αποτέλεσμα είναι ωφέλιμο για τον αγωνιζόμενο, νικητή, νικημένο, κοινωνία. Η άμιλλα γίνεται αφετηρία για νέες υψηλότερες κορυφές, αναζητήσεις, απ’ τις οποίες αξίζει να διαφεντεύεται η ζωή. Για να γίνει ο Θουκυδίδης Θουκυδίδης κατέστρεψε την παράδοση του Ηρόδοτου. Τη συνέχισε, αλλά η ιστοριογραφία του Θουκυδίδη έχει διαφορές με αυτήν του «πατέρα της Ιστορίας» Ηροδότου.

Οι νεοέλληνες έχουν να κάνουν τη δική τους Αναγέννηση, το δικό τους Διαφωτισμό, αφού διαθέτουν δυναμισμό, πνευματικά κεφάλαια ανεκτίμητα, ανθρωπισμό, περικλείει όλες τις αξίες της ζωής, μεγάλη πλούσια παράδοση, το ελληνικό φιλότιμο το οποίο, όπως λέγεται, δεν έχει αντίστοιχη λέξη να μεταφραστεί σ’ άλλη γλώσσα. Η απόστασή τους από την αρχαιότητα είναι απέραντη και συνάμα ασήμαντη, εξαιτίας της άμιλλας. Ο αναβαπτισμός στην εκθαμβωτική παράδοση, πνοή του παρελθόντος, υποκινεί την άμιλλα, είναι πηγή μεγάλων εμπνεύσεων. Με τις βάσεις αυτές το μέλλον του ελληνισμού προβλέπεται λαμπρό.

Πρόδηλη η ευγενής υπερτέρηση για το ποιος λαός θα διαδραματίσει τον αποφασιστικότερο ρόλο στην ανεμπόδιστη πρόοδο. Το οικονομικό θαύμα της εποχής μας, ο πλούτος των αγαθών, το ευημερικό όραμα, αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην ύπαρξη της άμιλλας. Το κράτος φροντίζει να βελτιώσει τα μέσα και τις διαδικασίες παραγωγής, ώστε τα αγαθά του ανώτερα σε ποιότητα και ποσότητα να είναι ανταγωνιστικά προς τα αγαθά των άλλων χωρών.

Ο σωστός συναγωνισμός, σύμπνοια, αδελφικό αγκάλιασμα, φέρνει σε επαφή τους λαούς, συνάπτουν υγιείς σχέσεις για την αντιμετώπιση παγκόσμιων, μαρτυρικά δύσκολων ποικίλων εμποδίων, τον ανακουφισμό των βαρυφορτωμένων ανθρώπων. Αποκαθαίρει από την ειρκτή, δίνη του αποπνικτικού, αδιάντροπου, δουλοποιού φιλοτομαρισμού, αδίστακτου καιροσκοπισμού. Το πνεύμα της συνεργασίας, αναπόφευκτης συμβίωσης, προς αποφυγή των πολέμων ξεκινά από τις ελληνικές αμφικτιονίες.

Η φύση δεν αγαπά τίποτε το μοναχικό, ο μονισμός, ενισμός, θα αποδεκάτιζε τον άνθρωπο, όπως ορισμένα είδη ζώων. Οι μεγάλοι ευεργέτες άνοιξαν πρόθυμα τους κρουνούς του πλούτου, καρπό του μόχθου, των στερήσεων και τους έθεσαν πρόθυμα στην υπηρεσία του Έθνους.

Τα αγνά κίνητρα στον τομέα της έρευνας, η αδιάλειπτη άμιλλα γίνεται αιτία επιστημονικών ανακαλύψεων. Με τις επιστημονικές ανταλλαγές σε μεθόδους και στελέχη ανάμεσά τους, η επιστημονική άμιλλα συνδεδεμένη με τη ζωή αποκτά το χαρακτήρα της παγκόσμιας προσπάθειας για την εξομάλυνση δυσχερειών. Η επιστήμη, σύνθεση θεωρίας και πράξης, δεν είναι στατική, παλεύει με το απύθμενο, άπειρο άγνωστο. Στην πνευματική ζωή προσφέρει πρωτοποριακά έργα, εξυψώνουν, ανεβάζουν την πνευματική στάθμη των λαών.

Οι ιδιοφυείς Ελληνες εισηγητές της παιδείας με την αδιάκοπη άμιλλα έγινε η γοργή εξέλιξή της και έχουν κληροδοτήσει στον κατοπινό κόσμο πολυάριθμες σαγηνεμένες αποκαλύψεις σε αξεπέραστη μορφή. Για το πανίσχυρο παράδειγμα των έξοχων ανεκτίμητων τέτοιων ανθρώπων, κάνει λόγο ο Ισοκράτης στο νεαρό Δημόνικο, ώστε να τους μιμηθεί και με την ακατάπαυστη άμιλλα να λαμπρύνει τον αγώνα της ζωής του. Η ιδεολογική ακαμψία, ο δογματισμός, ο φανατισμός, ευτελείς επιδιώξεις, δεν έχουν θέση στην έννοια της αληθινής παιδείας. Μυριάδες μυριάδων άνθρωποι πειναλέοι για καθαρή γνώση, ανεύρεση της αλήθειας, δικαιοσύνη δημιουργό ομόνοιας, ειρήνης, αγωνίζονται να βρίσκονται κοντά της.
Οι λαοί εκδηλώνουν έντονη άμιλλα στον τομέα μιας όσο γίνεται ολοκληρωμένης παιδείας για τους νέους, που θα παραλάβουν τη σκυτάλη της πολιτισμικής ανθοφόρησης. Με την υπόμνηση ότι δάσκαλο λέγοντας δεν εννοούμε μονάχα τον επαγγελματία, αλλά το γονιό, τον εκπαιδευτικό σύμβουλο, τον καθηγητή πανεπιστημίου, το κράτος, το φίλο, μια εικόνα, ένα μνημείο, ένα τραγούδι, αυτοπαιδεία, και όλους εκείνους που από τις σκέψεις, πράξεις τους, καθοδηγούν στα πανίσχυρα ιδανικά, στις υψηλές στάθμης αξίες.

Παιδεία είναι μια διαρκής λειτουργία ζωής που μας καταλαμβάνει από τη στιγμή που θα γεννηθούμε και μας παρακολουθεί ως την τελευταία μας πνοή.

Στα πλαίσια του διεθνούς τους κύρους τα κράτη βελτιώνουν την ποιότητα των επιδόσεών τους, με την άμιλλα στις μορφές της τέχνης: εικαστικές ή πλαστικές, κινητικές ή μουσικές, λογοτεχνία. Η τέχνη συναιρεί σ’ έναν τέλειο συγκερασμό την ύλη, την εικόνα, με τον παντοδύναμο λογισμό, το θρίαμβό του πνεύματος.

Δεν περιορίζουν την πραγματική τελειότητα με κάποιο τέρμα. Γνωρίζουν ότι η τέχνη έκφραση του αγαθού, υπηρετεί την ιδέα της ομορφιάς, αγγίζει την ευαισθησία μας, σχετίζεται με το συναίσθημα, συγκινεί, κάνει αιώνιο το παρόν, (ομηρικά έπη, Παρθενώνας), συνανυψώνει σε κόσμους υπερβατικούς. Με τις τέχνες μπορούμε να φτάσουμε τον άνθρωπο δημιουργό τους και τον πολιτισμό χρεώστη και οφειλέτη τους. Γνωρίζουμε τον πολύκλαδο πολιτισμό μιας χώρας, με τις πυραμίδες της Αιγύπτου μαθαίνουμε την παντοδυναμία των Φαραώ. Στην ανατολή ενός μεγάλου πολιτισμού, του ελληνικού, η λογοτεχνία εξορμά ως δισυπόστατο έπος, ηρωικό (Ομηρος), διδακτικό (Ησίοδος).

Επιπρόσθετα στα πλαίσια της αύξησης του διεθνούς τους κύρους τα κράτη συναγωνίζονται στον τομέα της Τέχνης, ψυχής του πολιτισμού, απαραίτητης για το «ευ ζην» και βελτιώνουν διαρκώς την ποιότητα των επιδόσεών τους. Τα γράμματα και οι Τέχνες, ιδιαίτερα του Ε΄ και Δ΄ π.Χ. αιώνα, αποτελούν κλασική παιδεία των λαών. Ο,τι ερεθίζει τον πολυμήχανο, ανεξάντλητο άνθρωπο να δημιουργήσει νέα οράματα είναι εποικοδομητικό, ό,τι περιορίζει τον ορίζοντα της σκέψης είναι καταστρεπτικό.

Στο επίκεντρο της Τέχνης δεν παύει να είναι, όπως πάντα, ο καλλιεργημένος άνθρωπος. Μπροστά στην αξία του ανθρώπου, λέει ο Ησίοδος, οι αθάνατοι θεοί έχουν βάλει τον ιδρώτα. Την ευγενή άμιλλα ακολουθεί το διάβασμα βιβλίων, εφημερίδων, ακρόαση μουσικής, ραδιοφώνου, επισκέψεις στον κινηματογράφο, θέατρο. Δίνουν την ευκαιρία, εκτός πολλών άλλων, μιας διάσπασης της προσοχής από το στείρο, ασφυκτικό πέλαγος των δυσχερειών.

Η ευγενής άμιλλα αναπτύσσει όλα τα είδη τέχνης που αποσκοπούν στο συνδυασμό του «τερπνού μετά του ωφελίμου», καταπολεμιέται η κατήφεια, μελαγχολία, επιτυγχάνεται η χαλάρωση με την αποβολή των φροντίδων, κόπων της καθημερινότητας και ο χαρούμενος είναι περισσότερος δέκτης ηθικής προκοπής και αγαπιέται η ζωή.

Στους διεθνείς αθλητικούς αγώνες το αθλητικό πνεύμα ως καθοδηγητικό συστατικό, μπορεί να εκτονώσει κάποια διεθνή κρίση, διαλύει τον ψυχρό άνεμο των διπλωματικών αιθουσών, συντελεί στην ενδυνάμωση της σωματικής δύναμης, περιφρούρηση της υγείας. Πρόσταγμα: «Το ευ αγωνίζεσθαι» αποτελεί την αφετηρία κάθε ατομικής, κοινωνικής δημιουργίας.

Στην αρχαία Ελλάδα συναντάται στην πιο ολοκληρωμένη μορφή, η αξία του αναλλοίωτη στους αιώνες. Χαρακτηριζόταν αποκλειστικά από το συναίσθημα της έμφυτης άμιλλας. Οι αγώνες είχαν τη δύναμη να επιβάλλουν στη διάρκειά τους και κατάπαυση των πολέμων. Το αθλητικό ιδεώδες, συνετή φωνή, είναι παγκόσμια αποδεκτό, εκφράζεται με τους πέντε κύκλους που συμβολίζουν τις πέντε ηπείρους σε μια σύνθεση συναδέλφωσης, ειρήνης.

Η ευγενής άμιλλα συνοδεύει το ανθρώπινο ον, έχει μεγάλο εννοιολογικό βάθος και με την επιτυχημένη, ακέραιη δουλειά του, πολύπτυχων δράσεών του, εκπέμπει φως, ταξιδεύει στο εξωτερικό, κινείται μεταξύ άλλων ατόμων, πολιτισμών, τόπων, εκπαιδεύει το βλέμμα, το νου, την ψυχή, κάνει εξαιρετικές γνωριμίες, αρκετές φιλίες, γνωρίζει την παγκόσμια φήμη. Η γόνιμη άμιλλα με τη μορφωμένη σύγχρονη γενιά, άνθος της φυλής, που παρακολουθεί παγκόσμια συνέδρια, πολιτιστικές διαλέξεις, επιστημονικά συμπόσια, μπορεί να βοηθήσει την Ελλάδα σε δύσκολες καταστάσεις.

Μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε δίκτυο υποστήριξής της, σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Αναδομεί ευφυώς, αποκτά το μεγαλείο, όταν κάνει την υπέρβαση. Ακόμη και με μια διεισδυτική ματιά διαπιστώνει ο καθένας ότι με τον εκπαιδευτικό τουρισμό από μαθητές, φοιτητές απ’ όλο, σχεδόν, τον κόσμο αποκτάμε πρεσβευτές της σύγχρονης Ελλάδας, μεταφέροντας στη χώρα τους την καλή της εικόνα που η γενική ομορφιά της, προϊόν άμιλλας, δεν έχει χλωμιάσει.

Συγκεφαλαιώνοντας τις αδρές αυτές πινελιές μπορούμε να τονίσουμε με βεβαιότητα πως η ευγενής άμιλλα, το πιο όμορφο αγαθό, οδηγεί στην αληθινή πρόοδο. Γι’ αυτό παίρνονται μέτρα από τις πολιτείες για την ενθάρρυνση της πρωτοβουλίας, ενίσχυση της άμιλλας. Οι ίδιοι λόγοι υπαγορεύουν την απονομή βραβείων, επάθλων, τιμών στους πιο εργατικούς και ταλαντούχους.

Η διάκριση επιδρά ως άριστο τονωτικό για συνέχιση της άμιλλας. Κορώνα της, ουσιώδης, η εσωτερική ικανοποίηση για το χρέος το οποίο έγινε, δεν αλλάζεται με τίποτα, είναι δύναμη για να επιτελεστούν καινούργιες εξορμήσεις επιτυχίας. Στην περίπτωση αυτή σκιάζεται η αντίδραση της αποτυχίας.

Για να κλείσουμε το άρθρο αναφέρουμε την αθάνατη προτροπή του Ομήρου «Αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων» (Πάντοτε να αριστεύεις και να αναδεικνύεσαι υπέρτερος των άλλων). (Με ευγενική άμιλλα). Καθώς και την προσφυέστατη ρήση του Αριστοτέλη. «Επιεικής έστιν ο ζήλος και επιεικών». (Ευγενής είναι η διάθεση της άμιλλας και γνώρισμα ευγενών φύσεων).

Γράφει ο φιλόλογος Μανόλης Ζουμπάς