Καλοί και κακοί μετανάστες

Ένας «Γερμανός» μετανάστης στα Δωδεκάνησα. Επικίνδυνα τοξικά ψάρια στη θαλάσσια περιοχή μας!

Ο Γερμανός είναι ο πρώτος λεσσεψιανός μετανάστης που έχει αναφερθεί στην περιοχή της Δωδεκανήσου. Καταγράφηκε για πρώτη φορά το 1925 στα νερά μας. Ανήκει στην οικογένεια Siganidae. Τα μορφολογικά χαρακτηριστικά του τον ξεχωρίζουν από τα άλλα ψάρια. Έχει σχήμα οβάλ. Τα μικρά λέπια του είναι χωμένα στο δέρμα. Το χρώμα του είναι γκριζοπράσινο έως και καφέ στην πλάτη, ανοιχτό καφέ έως και κίτρινο στην κοιλιά και έχει λεπτές, όχι έντονες, χρυσοκίτρινες ρίγες στο κάτω μισό του σώματος. Συνήθως έχει μήκος 5-25 cm. Το μέγιστο μήκος του μπορεί να φτάσει 27 cm Ο Γερμανός ζει σε κοπάδια. Χαρακτηριστικό είναι ότι οι νεαροί Γερμανοί δημιουργούν πολύ πυκνά κοπάδια. Ψαρεύονται κυρίως με δίχτυα. Τα ψάρια αυτά δεν αντιμετωπίζουν υψηλό ανταγωνισμό αφού είναι φυτοφάγα και τρέφονται συνήθως με πράσινα φύκια και ροδοφύκια, τα οποία μοιράζονται με άλλους αυτόχθονους θαλάσσιους οργανισμούς. Αναπαράγονται από το Μάιο ως τον Αύγουστο. Ζουν πάνω σε αμμώδη υποστρώματα καλυμμένα συνήθως με φυτά. Οι παραπάνω ιδιότητες βοήθησαν το Γερμανό να εγκατασταθεί στο οικοσύστημα μας με επιτυχία χωρίς ποτέ να δημιουργήσει προβλήματα. Ο Γερμανός αλιεύεται σε μεγάλες ποσότητες. Το τσίμπημα από τις ακτίνες του είναι επώδυνο αλλά όχι θανατηφόρο. Είναι ένα νοστιμότατο ψάρι με μεγάλη ζήτηση στη ψαραγορά! Υπάρχει και ο μαύρος Γερμανός ή μαύρη αγριόσαλπα. Σύμφωνα με ειδικούς επιστήμονες ξένα είδη εισβάλλουν τα τελευταία χρόνια στη Μεσόγειο εξαπλώνονται και αναπαράγονται συνεχώς απειλώντας το θαλάσσιο οικοσύστημα. Η παρουσία τους διαπιστώθηκε και στα νερά της Δωδεκανήσου. Ανάμεσα τους είναι και τοξικά ψάρια που ανήκουν στην οικογένεια των tetraodontidae (τετραοδοντίδες) τα οποία είναι επικίνδυνα για την υγεία μας αν καταναλωθούν. (Κανονισμός Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Αριθ.853/2004) Τα ψάρια αυτά παράγουν στο σώμα τους μια τοξική ουσία που ονομάζεται τετραδοτοξίνη (tetradotoxin-TTX) και η οποία επιδρά στο κεντρικό νευρικό σύστημα του ανθρώπου και μπορεί να επιφέρει ακόμα και το θάνατο από πνευμονική ανεπάρκεια. Η τοξίνη δεν καταστρέφεται με το μαγείρεμα. Τα συμπτώματα που παρουσιάζει η δηλητηρίαση είναι: Μούδιασμα στα χείλη και τη γλώσσα, παραίσθηση στο πρόσωπο και τα άκρα, πιθανό πονοκέφαλο, πόνος στο στομάχι, διάρροια, τάση εμετού, παράλυση, πνευμονική ανεπάρκεια, (δυσκολία στην αναπνοή), θάνατο. Δεν υπάρχει αντίδοτο στην τετραδοτοξίνη. Ένα από αυτά τα ψάρια είναι ο λαγοκέφαλος (Lagocephalus sceleratus) που πλέον κολυμπάει σε όλο το Αιγαίο. Έφτασε από τον Ινδο-Ειρηνικό ωκεανό όπου εξαπλώνεται. Εντοπίστηκε πρώτη φορά στα Δωδεκάνησα το 2003 στα νερά της Νότιας Δωδεκανήσου (Ρόδος, Σύμη, Καστελλόριζο). Έχει σώμα μακρόστενο που φουσκώνει σαν μπαλόνι. Όλη η ράχη του είναι ασημί ως και γκρι με μαύρες τελείες. Στο πλάι έχει μια ασημί λωρίδα και η κοιλιά του είναι άσπρη. Το μήκος του φτάνει από 20 έως 60cm. Ζει σε ρηχά νερά, συνήθως από 15 έως 50 μέτρα και σπανιότερα έως 100 μέτρα βάθος, σε βραχώδεις βυθούς, κάθετα παράκτια βράχια και υφάλους. Προτιμά καβούρια και άλλα ασπόνδυλα όπως επίσης και γόνους ντόπιων ψαριών του οικοσυστήματος. Στην οικογένεια των τετραοδοντιδών ανήκει και ο Lagocephalus spadiceus ένας ακόμα λεσσεψιανός μετανάστης αφού και αυτός πέρασε το Σουέζ από τον Ινδο-Ειρηνικό ωκεανό όπου εξαπλώνεται. Έχει σώμα επίμηκες, στρογγυλό με φαρδιά κοιλιά. Όταν νιώθει απειλή φουσκώνει σαν μπαλόνι τραβώντας νερό ή αέρα μέσα στο σώμα του. Έχει μεγάλο κεφάλι και μικρό στόμα με δυο μεγάλα δόντια σε κάθε σιαγόνα. Έχει δυο πλευρικές γραμμές που εκτείνονται στο κεφάλι και περιβάλλουν το μάτι. Όλη η ράχη του είναι γκρι έως λαδί και τα νεαρά άτομα εμφανίζουν μαύρες κηλίδες. Η κοιλιά του είναι λευκή. Τρέφεται με βενθικά ασπόνδυλα. Το ψάρι Sphoeroides pachygaster πέρασε στη Μεσόγειο από τον Ατλαντικό ωκεανό όπου εξαπλώνεται μέσω του Γιβραλτάρ. Ανήκει στην ίδια οικογένεια με τα παραπάνω ψάρια και έχει σχεδόν τα ίδια χαρακτηριστικά με αυτά. Έχει σώμα που φουσκώνει σαν μπαλόνι, με κεφάλι μεγάλο και στρογγυλή μουσούδα. Έχει δυο μεγάλα δόντια σε κάθε σιαγόνα που σχηματίζουν αιχμηρή οδοντοστοιχία σαν ράμφος. Έχει μεγάλα μάτια, καθόλου λέπια και δέρμα πολύ απαλό. Όλη η ράχη του είναι γκρι-καφέ και η κοιλιά του λευκή-απαλό γκρι. Το θηλυκό είναι πιο μεγαλόσωμο από το αρσενικό. Ζουν σε λασπώδη, αμμώδη και βραχώδη υποστρώματα. Οι ειδικοί επιστήμονες του Υδροβιολογικού Σταθμού Ρόδου, σε συνεργασία με τους ντόπιους ψαράδες και τους τοπικούς φορείς, κάνουν έρευνες γύρω από τις συνήθειες και τη χωρική εξάπλωση των ΄΄ξένων΄΄αυτών ειδών ώστε να ενημερώνουν τους πολίτες και τις αρμόδιες υπηρεσίες προκειμένου να προστατευθούν οι καταναλωτές και το θαλάσσιο οικοσύστημα της περιοχής.