Μεσαιωνολόγιο: Αλλόκοτα μεσαιωνικά γιατροσόφια

Γράφει η Άννα Αχιολά
info@medievalfestival.gr


ΠΑΡΑΞΕΝΕΣ ΙΣΤΟΡΙΕΣ ΑΠΟ ΤΟ ΜΕΣΑΙΩΝΑ…
Η καλή υγεία και η ανάγκη ανακούφισης από ποικίλα συμπτώματα ασθενειών απασχολούσε πάντοτε τους ανθρώπους, με τη διαφορά πως όσο πιο πίσω πάμε στο χρόνο, τόσο πιο... περίεργα είναι τα φάρμακα που μαθαίνουμε πως χρησιμοποιούσαν.

Ειδικότερα, κατά το Μεσαίωνα ήταν κάτι πάρα πάνω από… περίεργα!  Γενικότερα, η μεσαιωνική ιατρική πρακτική, αν και έμοιαζε μάλλον με μαγεία, δείχνει σήμερα, πέρα από κάποιες υπερβολές, να έχει μία βάση, αποδεικνύοντας πως η αφιέρωση χρόνου στην παρατήρηση και η επαφή μας με τη φύση, που σήμερα έχει χαθεί, είναι απαραίτητη, καθώς εκεί βρίσκονται όλες οι απαντήσεις...
 


- Σαλιγκάρια για τα εγκαύματα
Η συμβουλή για τoν ασθενή, ήταν να πάρει ένα ζωντανό σαλιγκάρι και να τρίψει την κολλώδη ουσία που παράγει επάνω στο σημείο που έχει υποστεί εγκαύματα. Όσο περίεργο ή απλό και αν φαντάζει, αυτό το γιατροσόφι απέδιδε, αφού ανακούφιζε από το άλγος και μείωνε τις φουσκάλες. 

Πρόσφατη μάλιστα έρευνα απέδειξε πως η ουσία που παράγεται από το σαλιγκάρι περιέχει ουσίες αντιοξειδωτικές και αντισηπτικές, ενώ λειτουργεί και ως ελαφρύ αναισθητικό και αντι-φλεγμονώδες. Σήμερα βέβαια γνωρίζουμε επίσης πως περιέχει και κολλαγόνο, το οποίο βοηθάει στην ανάπλαση του δέρματος και χρησιμοποιείται ευρέως, όχι μόνο για ιατρικούς αλλά και για αισθητικούς λόγους.

- Το φίλτρο του Αγίου Παύλου  για την επιληψία  αλλά και τα στομαχικά προβλήματα
Υποτίθεται πως το συγκεκριμένο φίλτρο φτιάχτηκε από τον Άγιο Παύλο. Για την παρασκευή του απαιτείται ένας σημαντικός αριθμός συστατικών όπως γλυκόριζα, φασκόμηλο, ιτιά, τριαντάφυλλα, μάραθος, κανέλα, τζίντζερ, γαρύφαλλα, μανδραγόρας αλλά και... αίμα κορμοράνων και δράκου καθώς και διάφορα πιπέρια. Φυσικά μοιάζει περισσότερο με κάποιο... μαγικό φίλτρο αλλά πλέον γνωρίζουμε πως κάποια εκ των συστατικών δεν ήταν τυχαίο που περιλαμβάνονταν στο «φίλτρο».

Π.χ. η γλυκόριζα συνεχίζει να χρησιμοποιείται για τον πονόλαιμο και τη βρογχίτιδα, το φασκόμηλο βελτιώνει τη ροή του αίματος ενώ η ιτιά περιέχει μια από τις ουσίες της ασπιρίνης. Ο μάραθος, η κανέλα και το τζίντζερ βοηθούν στην ανακούφιση από τους κολικούς του στομάχου και προκαλούν αέρια. Η δε προσθήκη «αίματος δράκου» εκτιμάται πως δεν έχει καμία σχέση με αυτό που νομίζουμε. Υπάρχει μια άλλη ερμηνεία που θέλει το αίμα δράκου να αναφέρεται στην κόκκινη ρητίνη από ένα δέντρο που ονομάζεται «δράκαινα» και φύεται στο Μαρόκο, το Πράσινο Ακρωτήρι και τα Κανάρια Νησιά.

 


- Συνταγές για τις ημικρανίες
Κατά τον Μεσαίωνα, για την παρασκευή φαρμάκου που ανακουφίζει από τις ημικρανίες, απαιτείτο να βρει κανείς πρώτα μια σειρά από συστατικά. Κριθάρι, λουΐζα, γλυκόζη και ένα βότανο της οικογένειας της μέντας, τη μπετόνικα. Αφού όλα αυτά βράσουν μαζί, ο ασθενής έπρεπε να αλείψει αυτό το μείγμα σε ένα πανί και να το τοποθετήσει στο κεφάλι του. Η μπετόνικα είχε χρησιμοποιηθεί ευρέως στο Μεσαίωνα. Στη δε σύγχρονη ιατρική γίνεται ακόμη χρήση αλκαλοειδών, στοιχείων που βρέθηκαν στη μπετόνικα, για τη θεραπεία σοβαρών πονοκεφάλων και ημικρανιών. Παραλλαγές της λουίζας και παράγωγα αυτής επίσης χρησιμοποιούνται στις μέρες μας για τη θεραπεία   της ημικρανίας, της κατάθλιψης και του άγχους.

- Θεραπεία για τον πονόλαιμο
«Πάρτε μια παχιά γάτα»... έτσι ξεκινάει η συνταγή και στη συνέχεια προτεινόταν στον παρασκευαστή του φαρμάκου να χρησιμοποιήσει τα εντόσθια του ζώου, καθώς επίσης το λίπος ενός σκαντζόχοιρου και μιας αρκούδας, μοσχοσίταρο, φασκόμηλο, αγνό κερί κ.α. Με όλο αυτό το μείγμα έπρεπε να παραγεμίσει τη γάτα και να την... ψήσει. Το λίπος που παραγόταν το χρησιμοποιούσαν για την επάλειψη του ασθενούς. 
 

- Παρασκεύασμα για την ουρική αρθρίτιδα
Για τη θεραπεία της ποδάγρας, απαιτείτο στο Μεσαίωνα μια κουκουβάγια, η οποία έπρεπε να ανοιχτεί και να αλατιστεί και στη συνέχεια να τοποθετηθεί σε μια κατσαρόλα. Από επάνω έπρεπε να τοποθετηθεί μια πέτρα και στη συνέχεια να μπει στον φούρνο μέχρι να καεί. Ακολούθως όλο αυτό το παρασκεύασμα έπρεπε να αλειφθεί με ειδικό γράσο από αγριόχοιρο και στη συνέχεια να αλειφθεί με αυτό ο ασθενής...
Όλη η χλωρίδα και η… πανίδα, στην υπηρεσία της μεσαιωνικής ιατρικής πρακτικής.

Πηγές: 
www.huffingtonpost.gr
www.historyextra.com
http://blog.metmuseum.org