Το παρόν και το μέλλον στις ενδοσκοπικές επεμβάσεις απώλειας βάρους

Γράφει ο Δρ Μιχαήλ Σ. Κούρκουλος*
MSc FRCS Χειρουργός Γαστρεντερικού-Λαπαροσκόπος Χειρουργός, Επίτιμος Διευθυντής Μονάδας Χειρουργικής Ανώτερου Πεπτικού και Παχυσαρκίας St George’s University Hospital, Μέλος της Ελληνικής Εταιρίας Χειρουργικής Παχυσαρκίας


Η παχυσαρκία είναι μια περίπλοκη μεταβολική πάθηση που προκαλεί ένα μεγάλο αριθμό παθήσεων. Θεωρείται σημαντικός προδιαθεσικός παράγοντας για ανάπτυξη καρκίνου, καρδιαγγειακών παθήσεων, διαβήτη κ.α.

Η Μεταβολική Χειρουργική έχει αποδείξει την αξία της στην απώλεια βάρους και τη μείωση, τόσο της ανάπτυξης επιπλοκών, όσο και της θνησιμότητας από την παχυσαρκία.

Όμως αυτές οι επεμβάσεις παρουσιάζουν παρενέργειες και επιπλοκές, και έχουν ένδειξη για σημαντικού βαθμού παχυσαρκία. Υπάρχει όλο και μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την ανάπτυξη λιγότερο επεμβατικών τεχνικών, που να μπορούν να αποτελέσουν πιο ασφαλείς εναλλακτικές στις ως τώρα γνωστές και δοκιμασμένες λύσεις της Μεταβολικής Χειρουργικής.

Οι ως τώρα τεχνικές, σε συνδυασμό με δίαιτα υπό παρακολούθηση από διαιτολόγο, φαίνονται να είναι πιο αποτελεσματικές από τη δίαιτα μόνο. Όπως όμως και με τις υπόλοιπες επεμβάσεις, όσο πιο απλή επέμβαση, τόσο μικρότερη η απώλεια βάρους, και οπωσδήποτε καμία απ’ αυτές δε μπορεί να αναπαράγει τα σημαντικά αξιόπιστα αποτελέσματα της Μεταβολικής Χειρουργικής.  

ΤΟ ΠΑΡΟΝ - ΓΑΣΤΡΙΚΟ ΜΠΑΛΟΝΙ

Είναι η πιο διαδεδομένη ενδοσκοπική επέμβαση απώλειας βάρους. Το γαστρικό μπαλόνι τοποθετείται στο στομάχι με απλή γαστροσκόπηση, στο ιατρείο, με ήπια καταστολή με μέθη. Μετά την τοποθέτηση το μπαλόνι φουσκώνεται με 500-700ml υγρού, συχνά με πρόσμειξη χρωστικής ώστε να γίνει αντιληπτή τυχόν απώλεια περιεχομένου. Ο μηχανισμός δράσης είναι απλός. Ο πάσχοντας χορταίνει ταχύτερα, εφόσον ακολουθεί σωστή δίαιτα. Το μπαλόνι αφαιρείται μετά από 6-12 μήνες, με επανάληψη της γαστροσκόπησης.    
 Πλεονεκτήματα:
• Απώλεια 10 ως 15 κιλών
• Σημαντικότερη απώλεια βάρους εντός 3 μηνών από την τοποθέτηση
• Τοποθετείται και αφαιρείται με απλή Γαστροσκόπηση στο ιατρείο χωρίς νοσηλεία
• Πολύ ασφαλής μέθοδος, ελάχιστες άμεσες επιπλοκές
• Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για προετοιμασία πριν από πιο πολύπλοκες επεμβάσεις Μεταβολικής Χειρουργικής
• Σχετικά χαμηλό κόστος

Μειονεκτήματα
• Μπορεί να προκαλέσει προβλήματα όπως ναυτία και πόνο
• Μακροχρόνια χρήση μπορεί να προκαλέσει έλκος στομάχου
• Αντενδείκνυται σε πάσχοντες με Γαστρο-Οισοφαγική Παλινδρόμηση, προηγούμενες επεμβάσεις ή σοβαρές παθήσεις του Γαστρεντερικού
• Αφαιρείται μετά από 6-12 μήνες
• Επαναπρόσληψη του βάρους μερικούς μήνες μετά την αφαίρεση
 

-ΕΝΔΟΣΚΟΠΙΚΗ ΓΑΣΤΡΟΠΛΑΣΤΙΚΗ
Πρόκειται για μια υβριδική τεχνική καθώς διενεργείται με τη χρήση επεμβατικού ενδοσκοπίου, σε χειρουργείο υπό γενική αναισθησία, με διαδοχική τοποθέτηση πολλαπλών ραφών στην εσωτερική επιφάνεια του στομάχου.

Το τελικό αποτέλεσμα είναι η συρρίκνωση του στομάχου και η μείωση της συνολικής χωρητικότητας του, ενώ φαίνεται να μειώνεται η ταχύτητα κένωσης του στομάχου. Με απλά λόγια, ο πάσχοντας χορταίνει ταχύτερα και για περισσότερο χρόνο. Παρόλο που εκτελείται χωρίς τομές, είναι μια περίπλοκη επέμβαση, και για να επιτύχει είναι απαραίτητη η απόλυτη προσήλωση στη διαιτολογική παρακολούθηση.
 
Πλεονεκτήματα  
• Απώλεια ως 20% του  Συνολικού Σωματικού Βάρους, σχεδόν ισάξια των χειρουργικών επεμβάσεων
• Δεν τοποθετείται ξένο σώμα
• Περιορισμός κατανάλωσης τροφής και θερμίδων λόγω μειωμένου όγκου στομάχου
• Μετεγχειρητική νοσηλεία 1-2 ημερών
• Σημαντική απώλεια βάρους που ξεκινά άμεσα μετά την επέμβαση.
• Μπορεί να εκτελεσθεί για πάσχοντες που δε μπορούν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση
• Χειρουργική επέμβαση χωρίς τομές

Μειονεκτήματα
• Πιθανότητα επιπλοκών όπως τραυματισμός οργάνων πέριξ του στομάχου
• Πιθανότητα αποτυχίας ως 20%, σχετίζεται με έλλειψη προσήλωσης στη διαιτολογική παρακολούθηση. Κυρίως λόγω κατανάλωσης υπερθερμιδικών τροφών σε ρευστή μορφή, ή λόγω διάσπασης των ραφών από μεγάλα γεύματα
• Χρειάζεται αυστηρή επιλογή υποψηφίων για την επέμβαση
• Κόστος που πλησιάζει τη χειρουργική επέμβαση

ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
-ENDOBARRIER

 


Σχεδιάστηκε ως επέμβαση για τη θεραπεία του Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, με βάση τα ως τώρα δεδομένα από τη μελέτη των επεμβάσεων μεταβολικής χειρουργικής. Με τη βοήθεια επεμβατικής γαστροσκόπησης, τοποθετείται σωληνωτή μεμβράνη μήκους 60 εκατοστών, με αγκίστρωσή της στην αρχή του λεπτού εντέρου.

Οι τροφές περνάνε μέσα από τη συσκευή χωρίς να έρχονται σε επαφή με την επιφάνεια του λεπτού εντέρου, μειώνοντας την απορρόφηση θερμίδων.

Η συσκευή αναπαράγει κάποιους από τους μηχανισμούς του Γαστρικού Bypass. Βρίσκεται ακόμα σε αρχικά στάδια μελέτης, αν και παρουσιάζει πολύ καλά αποτελέσματα, τόσο στη θεραπεία του Σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, όσο και στην απώλεια βάρους που υπολογίζεται στα 20-25 kg κατά μέσο όρο. Δεν έχουν γίνει γνωστά πιθανά προβλήματα από την ύπαρξη ενός ξένου σώματος εντός του λεπτού εντέρου, και συνεχίζονται οι μελέτες με εφαρμογή σε ανθρώπους.
 
-ReVita DMR (Duodenal Mucosal Resurfacing)

Επίσης βασισμένη στην εμπειρία και τη μελέτη των επεμβάσεων παχυσαρκίας, και στην προσπάθεια να αναπαραχθούν τα αποτελέσματα του Γαστρικού Bypass χωρίς χειρουργείο. Σ’ αυτή την περίπτωση, με τη χρήση ενδοσκοπίου, προωθείται στο λεπτό έντερο η συσκευή με ένα μικρό μπαλόνι στο άκρο της.
Μέσα από το μπαλόνι διοχετεύεται νερό σε υψηλή θερμοκρασία. Η επαφή του θερμαινόμενου μπαλονιού με τα κύτταρα της εσωτερικής επιφάνειας του λεπτού εντέρου οδηγεί στην καταστροφή τους.

Η διαδικασία επαναλαμβάνεται σε συνολικό μήκος περίπου 10cm. Τα πρώτα αποτελέσματα δείχνουν πολύ ενθαρρυντική βελτίωση Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και βαριάς Λιπώδους Διήθησης του Ήπατος, αν και η απώλεια βάρους είναι αμελητέα. Η συσκευή βρίσκεται σε πολύ πρώιμα στάδια των μελετών ασφαλείας, και η ευρεία εφαρμογή της θα καθυστερήσει για μερικά χρόνια ακόμα.



 ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
Η ανάγκη για ασφαλείς και όσο πιο ελάχιστα επεμβάσεις απώλειας βάρους, σε συνδυασμό με την καλύτερη κατανόηση των μηχανισμών απώλειας βάρους στις επεμβάσεις Μεταβολικής Χειρουργικής, οδηγεί στην ανάπτυξη νέων τεχνολογιών για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας, του Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2 και άλλων μεταβολικών παθήσεων. Το Γαστρικό Μπαλόνι είναι μια απλή, ασφαλής και σχετικά φθηνή τεχνική.

Η Ενδοσκοπική Γαστροπλαστική είναι στην πραγματικότητα ένα χειρουργείο χωρίς τομές εσωτερικά και εξωτερικά. Η αποτελεσματικότητα και των 2 επεμβάσεων εξαρτάται κατά κύριο λόγο από την προσήλωση στη διαιτολογική παρακολούθηση και στις προτεινόμενες διατροφικές αλλαγές.

Οι τεχνολογίες παράκαμψης της επιφάνειας του λεπτού εντέρου βρίσκονται ακόμα σε αρχικά στάδια έρευνας, αλλά τα πρώιμα αποτελέσματα είναι πολύ ενθαρρυντικά, και μπορεί ν αποτελέσουν τη νέα επανάσταση στον τομέα της αντιμετώπισης του Σακχαρώδη Διαβήτη τύπου 2, και της Μεταβολικής Χειρουργικής γενικότερα.