40+8 Καράτια Έλλη Παρασκευά 48 χρόνια συνεχούς παρουσίας

Γράφει ο
Πέτρος Μόσχου,
κριτικός θεάτρου

Ο χορός είναι η τέχνη, της οποίας η πρώτη ύλη είμαστε εμείς, εμείς που την ασκούμε.
Δεν μπορείς να γράψεις για την Έλλη Παρασκευά, αν πρώτα δεν γράψεις για τον χορό, για τη Ραλλού Μάνου και το Ελληνικό Χορόδραμα.

Στην αρχή ήταν η Κούλα Πράτσικα και μια από τις μαθήτριες της ήταν η Ραλλού Μάνου, που κοντά της έμαθε πολλά. Εγώ λέω πως κοντά της πήρε μύηση. Ο πρώτος δάσκαλος πάντα σου χαρίζει πορεία.
Ύστερα για τη Μάνου, ήρθε η Γερμανία και μετά η Γαλλία και αργότερα για μικρά διαστήματα ήταν κοντά στην Πράτσικα. Το 1947 φεύγει με τον σύζυγό της για την Αμερική. Στη Νέα Υόρκη εγγράφεται στην σχολή της Μάρθας Γκράχαμ.

 

Βλέπεις την επιρροή που άσκησε επάνω της, καθώς οι κινήσεις της θυμίζουν έντονα την Γκράχαμ. Τα κινησιολογικά στοιχεία θα δοθούν απλόχερα από την ίδια στις μαθήτριες και τους μαθητές της και το 1951 ιδρύει το Ελληνικό Χορόδραμα και η Αθήνα υποδέχεται τη  Μάνου και το Χορόδραμα σε μια σειρά από παραστάσεις που ακολουθούν με καταιγιστικούς ρυθμούς. Ξεχωρίζει η χορογραφία του Μαρσύα, που παρουσιάστηκε στην Αγία Μαρίνα, στην Αίγινα. Η παράσταση έγινε με τη συνεργασία της Περιηγητικής Λέσχης και έμεινε στην ιστορία του Ελληνικού Χοροδράματος.

Η Μάνου, που έχει έντονα επηρεαστεί από τον πατέρα της, αγαπά υπέρμετρα την πατρίδα και το άλλο ιδιαίτερο γνώρισμά της ήταν η έντονη επιρροή της μητέρας  που της διδάσκει τον σπαρτιατικό τρόπο ζωής. Δεν παραδίδει εύκολα τα όπλα και επιμένει σε πολλά πράγματα. Από την αρχή βρίσκεται κοντά της ο Μάνος Χατζιδάκις. Χωρίς τον Μάνο και τις μουσικές του η πορεία του Ελληνικού Χοροδράματος θα ήταν δύσκολη. Οι ευτυχισμένες στιγμές του Ελληνικού Χοροδράματος είναι αυτές με τον Μάνο Χατζιδάκι με έργα όπως, οι “Έξι Λαϊκές Ζωγραφιές”, το “Καταραμένο Φίδι και ο Μέγας Αλέξανδρος” και αργότερα η “Ερημιά”.

Η Μάνου λέει: Να καταπιανόμαστε με τις ιδιαίτερες απαιτήσεις του τόπου μας. Φυσικά ο χορός είναι διεθνής και παρ’ όλες τις διαφοροποιήσεις έχει τους ίδιους κανόνες. Η τεχνική όμως είναι μόνο το μέσον. Δίνουμε σε κάθε παραγωγή την Ελληνικότητά της χωρίς όμως, όπως σε ένα Ελληνικό παραδοσιακό έργο, όπου οι χορευτές φορούν τις φουστανέλες και τα τσαρούχια. Αυτό πολλές φορές δεν είναι αρκετό. Και τότε τι γίνεται; Η Μάρθα Γκράχαμ έλεγε ότι το αίμα θυμάται στο υποσυνείδητο που υποβάλλεται σε αυτό από την παράδοση.

Ο Σεργκέι Ντιαγκίλεφ, ιδρυτής της αναβίωσης των Ρωσικών Μπαλέτων λέει: Θέλω να κάνω έργο δημιουργού και όχι μιμητού. “Αυτό πιστέψαμε στην αρχή με τον Μάνο”, μας λέει η Μάνου.

Την εποχή εκείνη άρχισε να συνεργάζεται με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Νίκο Μαμαγκάκη, τον Αργύρη Κουνάδη, τον Ξενάκη, τον Γιάννη Κουρουπό, τον Θεόδωρο Αντωνίου, Γιάννη Μαρκόπουλο, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη, τον Σπύρο Βασιλείου, τον Δημήτρη Μυταρά, τον Γιάννη Μόραλη, τον Χατζηκυριάκο Γκίκα. Καταπληκτικές συνεργασίες. Είναι η εποχή του χορού, όπου το κοιμισμένο παιδί του πολιτισμού επιτέλους ξυπνά.

Τη Μάνου την γνώρισα το 1965 από κοντά, πολύ πριν γνωρίσω την Έλλη Παρασκευά. Σκαστός από το σπίτι, φεύγω με ένα πλοιάριο για την Παλαιά Επίδαυρο με την Περιηγητική Λέσχη. Προορισμός η Επίδαυρος. Η Μάνου έχει χορογραφήσει τις Τρωάδες του Ευριπίδη και δίνει τις τελευταίες οδηγίες στον χορό. Ήμουν περίεργος να δω την Κατσέλη στον ρόλο της Εκάβης. Στο έργο αυτό παρουσιάζεται ο πόλεμος και τα δεινά που επιφέρει, Οικογένειες που ξεκληρίζονται, όσοι μένουν ζωντανοί πουλιούνται στα σκλαβοπάζαρα, μοίρα κοινή όλων των γυναικών που μέσα από το έργο του ο Ευριπίδης μιλά γι’ αυτό που τους περιμένει.
Το 1965 είναι η χρονιά που γνώρισα τη Μάνου και αυτό με συγκινεί πάντα. Η Έλλη Παρασκευά θα είναι ο ενδιάμεσος κρίκος.

Πέρασαν χρόνια πολλά, πάρα πολλά. Είμαι στη Ρόδο και συναντώ τη Μάνου. Η Έλλη Παρασκευά έχει ήδη κάνει τη δική της σχολή στη  Ρόδο, την πρώτη σχολή χορού στα Δωδεκάνησα. Η Ρόδος είχε τον κατάλληλο άνθρωπο  που το προσπάθησε και το κατάφερε.