H Λέρος φιλοξένησε το Συμπόσιο της Στέγης Γραμμάτων και Τεχνών Δωδεκανήσου

Rodiaki NewsRoom

[Του Μανώλη Κασσώτη] 

Το 1963 μια ομάδα επίλεκτων πνευματικών ανθρώπων της Δωδεκανήσου ίδρυσε την «Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών Δωδεκανήσου» με σκοπό τη μελέτη και προβολή των πολιτισμικών (ιστορικών, αρχαιολογικών, γλωσσικών, λαογραφικών, καλλιτεχνικών κτλ.) θεμάτων της Δωδεκανήσου. Εκτός των Δωδεκανησίων, αρκετά μέλη της Σ.Γ.Τ.Δ. προέρχονται από άλλες περιοχές της Ελλάδος και από άλλες χώρες του κόσμου, όπως η Gordana Blagojevic, ερευνήτρια από την Σερβία. Είναι άνθρωποι των γραμμάτων που ασχολούνται με θέματα που έχουν σχέση με τα Δωδεκάνησα.

Πάνω από έξι δεκαετίες αργότερα, βρίσκουμε την Σ.Γ.Τ.Δ. να έχει καθιερωθεί μεταξύ των αξιόλογων πνευματικών οργανισμών της Ελλάδας, έχοντας εκδώσει 31 τόμους της περιοδικής επιστημονικής έκδοσης «Δωδεκανησιακά Χρονικά», 43 αυτοτελείς επιστημονικές και λογοτεχνικές εκδόσεις, καθώς και 6 τεύχη του περιοδικού Λόγου και Τέχνης «Ροδιακά Γράμματα», συνολικά 80 βιβλία.

Η έκδοση τόσων βιβλίων γίνεται σήμερα πιο δυνατή με την αφιλοκερδή προσφορά του Μανόλη Μακρή, προέδρου της Σ.Γ.Τ.Δ., στην επιμέλεια της ύλης και την σελιδοποίηση των βιβλίων καθώς την προσφορά του Νίκου Κωνσταντινίδη, ταμία της Σ.Γ.Τ.Δ., στην εξεύρεση των πιο κατάλληλων τυπογραφείων, ως και στις δωρεές οργανισμών και ιδιωτών που καταβάλλουν τα τυπογραφικά έξοδα.

Επίσης το 1978, αρχίζοντας από την Ρόδο, η Σ.Γ.Τ.Δ. καθιέρωσε την ανά διετία διοργάνωση Πολιτιστικού Συμποσίου σε ένα από τα νησιά της Δωδεκανήσου. Η θεματολογία των εισηγήσεων μπορεί να αφορά γενικά τα Δωδεκάνησα, αλλά και ειδικά ένα από τα νησιά της Δωδεκανήσου, και ιδιαίτερα το νησί που φιλοξενεί το Συμπόσιο. Παράλληλα με την έκδοση των Δωδεκανησιακών Χρονικών που περιλαμβάνει όλες τις ανακοινώσεις, σε ξεχωριστή έκδοση – ανάτυπο εκδίδονται, με την χορηγία των αντίστοιχων Δήμων, οι ανακοινώσεις που αναφέρονται στο νησί που φιλοξενεί το Συμπόσιο. Έτσι, τα Συμπόσια, εκτός από τον εμπλουτισμό της τοπικής βιβλιογραφίας συμβάλουν στην πνευματική και εθνική τόνωση των κατοίκων και κυρίως των μικρών και απομονωμένων νησιών.

Μετά την κάλυψη όλων των νησιών, το επόμενο Συμπόσιο το 2009 έγινε στο Πειραιά προς τιμήν των εκτός της Δωδεκανήσου και εν αλλοδαπή διαβιούντων Δωδεκανησίων. Στην συνέχεια ξανάρχισε η σειρά από το κάθε νησί.

Κορυφαία αναγνώριση του έργου της Στέγης αποτελεί η βράβευσή της το 1985 από την Ακαδημία Αθηνών για την προσφορά της στην πνευματική και πολιτιστική ανάπτυξη της Δωδεκανήσου, όπως αναφέρεται στο σκεπτικό της απόφασης της Ακαδημίας.

Ιδιαίτεροι δεσμοί συνδέουν την Δωδεκανησιακή Παροικία της Αμερικής με την Σ.Γ.Τ.Δ. Ο αείμνηστος Μανώλης Αθανασιάδης υπήρξε από τα πρώτα μέλη και συνεργάτες της Στέγης. Οι δεσμοί συνεχίστηκαν και δυνάμωσαν με την μετάφραση στην Αγγλική και την χρηματοδότηση ορισμένων εκδόσεων της Σ.Γ.Τ.Δ. που έχουν εμπλουτίσει περισσότερες από 50 βιβλιοθήκες στην Αμερική. Οι Δωδεκανήσιοι της Αμερικής υποστηρίζουν την απόφαση της Σ.Γ.Τ.Δ. στη συγγραφή της Ιστορίας του κάθε νησιού της Δωδεκανήσου στα Ελληνικά και στα Αγγλικά. Αναλαμβάνουν την μετάφραση και, μέσω των συλλόγων τους, βοηθούν οικονομικά στην εκτύπωση. Έτσι, δίδεται η ευκαιρία στη νέα γενεά των αποδήμων Δωδεκανησίων, αλλά και στο ευρύτερο επιστημονικό κοινό, να γνωρίσει την ιστορία, ακόμη και των πιο μικρών νησιών της Δωδεκανήσου.

Από το 1993 που άρχισα να συμμετέχω στα Συμπόσια της Σ.Γ.Τ.Δ., μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω πολλά από τα μέλη της και από κοντά. Εκτός από τις γνώσεις τους, ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε η απλότητα του χαρακτήρα τους. Θυμάμαι τον πρόεδρο της Ακαδημίας Αθηνών Αγαπητό Τσοπανάκη, που όταν συζητούσες μαζί του σε θεωρούσε ισότιμό του. Αξέχαστος μένει και ο «Δάσκαλος» Φώτης Βαρέλης που σου συμπεριφερόταν σαν να ήσουν συμμαθητής του. Στενοί δεσμοί και συνεργασία υπήρχε και με τα άλλα μέλη της Σ.Γ.Τ.Δ. Μπορούσαν να σου παραχωρήσουν βιβλία τους που βρίσκονταν προς εκτύπωση για να πάρεις πληροφορίες, ακόμη σου πρόσφεραν και ντοκουμέντα προτού οι ίδιοι τα χρησιμοποιήσουν. Υπήρξαν και συνεκδόσεις μεταξύ των μελών.

Σ’ αυτούς που συμμετάσχουν στα Συμπόσια δίδεται η ευκαιρία να γνωρίσουν από κοντά και τα πιο απόμακρα νησιά, να γνωρίσουν τους ανθρώπους τους, τα έθιμα και την φιλοξενίας τους, αυτούς που φυλάνε Θερμοπύλες. Θυμάμαι που όταν πήγαμε στο Καστελόριζο, επισκεφτήκαμε το νησί της «Κυράς της Ρω».

Καταθέσαμε στεφάνι στο μνήμα της Δέσποινας Αχλαδιώτου και οι γυναίκες μέλη της Σ.Γ.Τ.Δ., μαγείρευσαν και παρέθεσαν γεύμα στους στρατιώτες που υπηρετούσαν στο νησάκι. Στην επιστροφή από την Ρω στο Καστελόριζο, περνώντας δίπλα από μια βραχονησίδα πέντε τετραγωνικών, ένας από τους ναύτες μας είπε ότι το μισό ανήκει στην Ελλάδα και το άλλο μισό στην Τουρκία.

Το εφετινό Συμπόσιο πραγματοποιήθηκε στην Λέρο μεταξύ 25-27 Ιουνίου με την συμμετοχή 100 επιστημονικού κύρους ερευνητών, και με διεπιστημονική ποικιλία και πρωτοτυπία 92 ανακοινώσεων. Εξ αυτών, οι 42 αναφέρονταν γενικά στα Δωδεκάνησα, 27 στην Λέρο και 23 σε άλλα νησιά της Δωδεκανήσου. Μεταξύ αυτών, πέντε ανακοινώσεις αναφέρονται στην Δωδεκανησιακή Παροικία της Αμερικής και μία στης Γαλλίας. Μεταξύ των άλλων, το συμπόσιο τίμησαν με την παρουσία της, ο Σεβασμιότατος Μητροπολίτης Λέρου, Καλύμνου και Αστυπάλαιας Παΐσιος, ο Δήμαρχος Λέρου Τιμόθεος Κωττάκης και άνθρωποι των γραμμάτων και τεχνών.

Στο διάστημα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, λόγω των ναυτικών πολεμικών εγκαταστάσεων που υπήρχαν στο φυσικό και ευρύχωρο λιμάνι στο Λακκί, η Λέρος αποκαλείτο η «Μάλτα της Ανατολικής Μεσογείου». Η «Μάχη της Λέρου» θεωρείται από τα σπουδαιότερα πολεμικά γεγονότα του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου στην Μεσόγειο, στην οποία αναφέρεται εκτεταμένα η διεθνής βιβλιογραφία. Το διεθνούς εγκυρότητας περιοδικό After the Batlle, αφιέρωσε ολόκληρο τεύχος με τίτλο «The Batlle of Leros». Με το ίδιο θέμα ασχολήθηκαν και ορισμένες ανακοινώσεις του Συμποσίου.