Ο υψιπέτης Βασίλης Ράπανος

Γράφει ο Μανόλης Ζουμπάς

Γεννημένος στην ειδυλλιακή Κέφαλο-Κω, με τους ευπροσήγορους κατοίκους.

Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών, έγινε η υποδοχή του στην Ακαδημία Αθηνών, την Τρίτη 4 Δεκεμβρίου 2018, με τη γόνιμη, παρθενική ομιλία του. Συγκαταλέγεται ανάμεσα στα κορυφαία στρώματα της παγκόσμιας διανόησης, αείφωτος πυρσός, δραστήριος σε πράξεις ευποιΐας, πρόεδρος της Alpha Bank. Ακάματος σπορέας των γραμμάτων, τέσσερα χρόνια φυλακισμένος από την επτάχρονη θεομηνία, παμμίαρη χούντα, απριλιανή λέπρα (1967-1973), γιατί την καταπολέμησε.

Οι γενναίοι, οι ανδρείοι, φαίνονται στο καμίνι της πράξης, λαμπρό κόσμημα. Τους γνήσιους πνευματικούς ανθρώπους με το αξεδίψαστο αίσθημα της ελευθερίας, σύμβολα της λεβεντιάς, τους καταδιώκουν όλες οι ολοκληρωτικές ιδεολογίες. Η ακηλίδωτη λαϊκή ψυχή, είχε μείνει αδιάβροχη απ’ του βόρβορου τις αναθυμιάσεις, διατήρησε την ηθική της υγεία, άξια της ιστορίας της.  

Ο καθηγητής ερευνητική προσωπικότητα αναμφίβολου κύρους, προσεγγίζει το ιδεώδες της επιστήμης. Η καταπληκτική εργασία του, εκφράζει βαθιά αγάπη για τη ζωή, ανυψώνει, ρυθμίζει, προάγει την ανθρώπινη ύπαρξη, μοίρα, κατευθύνει τις αιώνιες πανανθρώπινες αξίες, για τις οποίες δείχνει διαρκή, αμετακίνητη, χωρίς ανάπαυλα αγώνα.

Ενώ ο χρόνος κυλά αδυσώπητα, ο κόσμος γύρω μας αλλάζει, όλα έρχονται και παρέρχονται, οι αιώνιες αρχές που συνοδεύουν τη ζωή, παραμένουν ακλόνητες στο μετερίζι που τις έταξε το ίδιο το περιεχόμενό τους και, αρωγοί στις δύσκολες στιγμές, κερδίζει όποιος οιστρηλατείται από αυτές. Σπονδή, λοιπόν, στις αιώνιες αξίες, που εναρμονίζουν τις σχέσεις των ανθρώπων, διαρκή αθλήματα, απαθανατίζουν.        

Απ’ τους μοναδικούς ο καθηγητής Βασίλης Ράπανος, ζηλωτής, υπέρμαχος της δημοκρατίας, πολίτευμα στο οποίο πράττει κανείς ό,τι έχει δικαίωμα. Τα πιο δυσεπίλυτα διεθνή προβλήματα είναι δυνατόν, εάν υπάρχει καλή διάθεση, αδιατάρακτη ειρήνη, να επιλυθούν,

Στην αρχαιότητα στις ελληνικές πόλεις, όπου άνθισε η πνευματική καλλιέργεια, γεννήθηκε η δημοκρατία, όπου το πρωταρχικό χρέος, μέλημα, κυριότερη φροντίδα, σταθερό θεμέλιό της, είναι η παιδεία, όπου ανυψώνει πάνω απ’ την πεζότητα της ζωής, εξασφαλίζει την ιστορική αθανασία του λαού, ελιξήριο αιώνιας νεότητας, η βεβαιότερη βεβαιότητα και, ο άνθρωπος γίνεται υποδειγματικό μέλος της κοινωνίας.

Ύψιστο αίσθημα ευθύνης χρειάζεται η δημοκρατία, στην οποία γενεσιουργό στοιχείο της η πνευματική καλλιέργεια, παρέχει στη δημιουργική ορμή το οξυγόνο που χρειάζεται. Ο Πλάτων θεωρεί ως άξια την παιδεία, την «ποιούσαν επιθυμητήν τε και εραστήν του πολίτην γενέσθαι τέλειον, άρχειν και άρχεσθαι επιστάμενον μετά δίκης».

Για την παιδεία ο χαρισματικός, οξυδερκέστατος καθηγητής κοπιάζει. Λέξη ελληνική η παιδεία εμφανίζεται το πρώτο κατά τις αρχές του 5ου π.Χ. αι. στους «Επτά επί Θήβας» του Αισχύλου. Ο όρος δημοκρατία επινοήθηκε κατά τον 5ο π.Χ. αι. και ο Κλεισθένης έτυχε να είναι ο πρώτος ιδρυτής, θεμελιωτής της. Η δημοκρατία και η παιδεία, αμφίδρομα δεμένες, δημοκρατία σημαίνει άφθονη παιδεία και, άφθονη παιδεία, πιο γερή υποδομή της δημοκρατίας. Το φορτίο του πνεύματος και της τέχνης, κόμισε στην ανθρωπότητα η ηλιόλουστη, με την επίζηλη γεωγραφική της θέση, η φιλειρηνική Ελλάδα και η «Ελλάδος Ελλάς Αθήναι».

Ο μικρόκοσμος της Ελλάδας αντηρίδα του σημερινού μακρόκοσμου. Το αειθαλές πνεύμα της, καύχημα μέγα του περιούσιου λαού της, βοήθησε χώρες να γνωρίσουν μεγαλεία. Αυτό κηρύττουν οι αιώνες στους αιώνες. Να διαιωνίσουμε τα κληρονομικά μας αγαθά.

Η φωτεινή προσωπικότητα του Ακαδημαϊκού Βασίλη Ράπανου, αγωνίστηκε για την ελευθερία, στο έδαφος της οποίας βλασταίνει η Δημοκρατία. Η ιδέα της ελευθερίας αποτελεί θεμέλιο της και, ρυθμίζει την κοινωνική, πολιτική, ατομική ζωή. Για τούτη την πολύτιμη ρύθμιση έδωσαν το όνομα Δημοκρατία. Ο σωστά μορφωμένος, έχει την ευλογημένη ιδιότητα  να είναι ελεύθερο ον και, μπορεί να χαράσσει υπεύθυνα το δικό του δρόμο, ελπιδοφόρο ποιοτικό ήθος, μήνυμα για καλύτερες μέρες, υψώνεται σε ελεύθερο κυβερνήτη του εαυτού του. Στην ανοδική πορεία συνυπεύθυνοι είναι όλοι οι πολίτες με το υψηλό αίσθημα ευθύνης.

Η πνευματική καλλιέργεια, ο ελεύθερος στοχασμός, τα γράμματα, οι επιστήμες, οι τέχνες, έχουν τις ρίζες τους και στην ελευθερία, δεν επιδέχονται δεσμεύσεις. Η αξία ελευθερία είναι εθνική, κοινωνική, ηθική, πνευματική, άφθαρτες, αγέραστες οι αξίες με σωστική δύναμη, για τις οποίες κίνησε τους κονδυλοφόρους του.

Ο καθηγητής τηλαυγής αστέρας των ανθρωπίνων επιτεύξεων, του πνεύματος, της επιστήμης, φυλάει Θερμοπύλες. Μοχθεί τιτάνια για τα υπέρτατα ιδανικά, τα οποία ανυψώνουν, προάγουν, την ανθρώπινη μοίρα. Συμπίπτουν στη σημασία, οι έννοιες ιδεώδης-ιδανικός, προχωρεί καταυγαζόμενος με το φως τους. Βοηθιέται ο Νεοελληνισμός, ιστορικός λαός, με την ηλιακή πάνωθε ακτινοβολία τους.

Ο αγώνας για την πραγματώσή τους, σκληρός αλλά υπέροχος, η κορυφή τους είναι εφικτή σε λίγους που ευνοήθηκαν από τη φύση. Δεν επιτρέπει την αποθηριοποίηση από τις τραγικές αντιξοότητες, αλλά μεγαλόφωνα καλεί στην αισιοδοξία. Με το γάργαρο λόγο, διαλέγεται, κρίνει, οργανώνει τα γεγονότα και σχεδιάζει την ορθή πορεία.

Το ήθος, μαρτυρία της ποιότητας της ισχυρής, υποδειγματικής μορφής του Ακαδημαϊκού, γνώρισμά του η υπεύθυνη ισόβια μαχητική διάθεση, για μια ανθρωπιστική ζωή. Το ζωηφόρο, αμάραντο πνευματικό του κάλλος, η συμβολή του και στους καθολικούς αγώνες, ο ομφάλιος λώρος που συνδέει με τους άλλους, με την αρμονία λόγου και αγαθής πράξης, απόχτησε την ευωνυμία. Ανηφορίζουν τη ζωή και τα όνειρα πραγματοποιούνται. Τα ποτάμια έχουν τις πηγές τους.

Θεμελιώδης μορφή αγωγής του ονομαστού Ακαδημαϊκού, η οικογένειά του, η οποία από τα γεννοφάσκια του, φρόντισε το ξεπεταρούδι της ζωής με την κατάλληλη ποδηγέτηση, σκόρπισε απλόχερα την αγάπη της, που αποβάλλει και το άγχος, συναίσθημα εξουθενωτικό. Των γονιών του οι αγκαλιές, τα φιλιά, τα παιχνίδια, οι βόλτες, τα καλύτερα δώρα. Η ευεργετική δύναμη της ζεστασιάς, η ακτινοβολία της θαλπωρής, της στοργής, του έγινε ο ήλιος της αγάπης για το συνάνθρωπο.

Ήθελε να γίνει αυτό που οι γονείς του επιθυμούσαν. Με κόπους, στερήσεις, θυσίες, του ικανοποίησαν την αγνή διάθεσή μάθησης, τους ευγνωμονεί. Κάποια ισχυρή τηλεπενέργεια στέλνει την οπτασία τους και, παρακολουθεί τα βήματά του, όπου και αν βρίσκεται και ψιθυρίζει τα λόγια τους στ΄ αυτί του πνευματικού στρατηλάτη. «Ό,τι μικρομάθαινες, δεν μεγαλοάφηνες».

Γράψαμε το ευσύνοπτο, σε ωχρή σκιαγραφία, αδρότατες γραμμές άρθρο για το σημαιοφόρο της λογικής, οραματιστή της δημοκρατίας, άριστο χειριστή του καλάμου, με τη συμβολή του στην πλατύτερη διανόηση, γίγαντα των γραμμάτων, με το μουσκεμένο ιδρώτα πολύμοχθο, περισπούδαστο έργο, Ακαδημαϊκό Βασίλη Ράπανο.

Ο παμφάγος, αδηφάγος χρόνος ηττάται από τη γνώση, απαράμιλλη οξύνοια. Στη φεγγοβολιά του προσώπου του συντελείται η σπανιότητα, που χωρίς καμιά οίηση, συζητά με όλους, οποιασδήποτε κοινωνικής θέσης, αυτό τον κάνει οικείο της καρδιάς. Όσοι τον γνώρισαν το θεωρούν εύνοια της τύχης, γιατί ωφελούνται με την παρέα του, το συγχρωτισμό αυτό.

Βαθύ το χρέος μας να προβάλλονται οι άσπιλες φυσιογνωμίες, με τη ζείδωρη ακτινοβολία μαγνητίζουν. Ας ενωτισθούν πάντες. Απέραντο το κομπολόι της ευγνωμοσύνης στα χείλια όλων. «Κρίνουσιν άμεινον οι πολλοί». Αριστοτέλη.