Καστελόριζο, «ο πατριωτικός  βράχος» του Αιγαίου…

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας-διεθνολόγος

 

Σήμερα, παρά ποτέ, το διεθνές σύστημα βρίσκεται σε μια ρευστή και ασταθή κατάσταση. Το «τέλος της ιστορίας» δεν μπόρεσε να επιβεβαιωθεί και πολλαπλές δυνάμεις σε μια νέα συνθετικόπτητα και αλληλεξάρτηση στο «φλοιό» των αγορών και της ανοιχτής οικονομίας, έχουν σχηματίσει ένα περιβάλλον διακυβερνησιμότητας και πολυμέρειας.

Οι «παίκτες» των μεταπολεμικών χρόνων έχουν πολλαπλασιαστεί σπάζοντας τα στερεότυπα των διπόλων βοηθούμενοι από την τεχνολογία και τη ψηφιακή απεικόνιση, αλλά και με τα προβλήματα να έχουν πλέον πάρει άλλη μορφή εγκυμονώντας πλανητικούς κινδύνους με απρόβλεπτες συνέπειες.    

Το διεθνές περιβάλλον δεν αποτελείται πλέον μόνο από τα κράτη και τους σχετικούς πράτττοντες και τις αλληλεπιδράσεις τους, αλλά και από τις πολυάριθμες οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές δυνάμεις , οι οποίες υπερβαίνουν τα όρια έλεγχου τους.

Σε αυτό το κλίμα της λεγόμενης (υπερ)παγκοσμιοποίησης, το κράτος υποχωρεί ολοένα περισσότερο έναντι των εταιρειών και της αγοράς και εντέλει αναγνωρίζεται η ματαιότητα της  ισχύος παρέμβασης του.   

Σε αυτόν τον κυκεώνα των αλλοπρόσαλλων «συγκοινωνούντων δοχείων», όπου η γεωπολιτική αντικαθίσταται σταδιακά από τον όρο της γεωοικονομίας, όπου τα εθνικά σύνορα αρχίζουν να νοθεύονται από τα οικονομικά όρια, όπου οι διεθνείς Οργανισμοί καθορίζουν τις σχέσεις των κρατών και οι διαμάχες αποκτούν ένα περιφερειακό χαρακτήρα κυρίως για την επικυριαρχία στο πεδίο της οικονομίας, διακρίνουμε την Ε.Ε. να προσπαθεί να βρει το νέο βηματισμό της.  

Μια Ευρώπη που πλήττεται από την μετανάστευση, από το Brexit και τους αργούς ρυθμούς ανάπτυξης σε σχέση με την Κίνα, Ινδία και Αμερική, προσπαθεί να αναστηλωθεί και να αποτελέσει και πάλι της ηγέτιδα δύναμη του Δυτικού Κόσμου όπως πριν από κάποιες δεκαετίες.

Το όνειρο για ειρήνη και συνεργασία, για αλληλεγγύη και δίκαια κοινωνία με ευημερία για όλους είναι κατακτήσεις που δείχνουν το πνεύμα της ευρωπαϊκής κουλτούρας στη βάση του Διαφωτισμού και της Αναγέννησης. Πάνω σε αυτά δομήθηκε η Ένωση,  παρότι σήμερα κλονίζεται το οικοδόμημα της με στοιχεία λαϊκισμού και μισαλλοδοξίας. Είναι επιθυμητό στις επερχόμενες ευρωπαϊκές εκλογές να αναδειχθεί το πνεύμα της δημοκρατίας και της συνευθύνης, της δικαιοσύνης και της ισότητας.

Σ΄ αυτό το τοπίο, η χώρα μας αναπτύσσει μια πολυμερή, ενεργητική εξωτερική πολιτική βασισμένη στην επιδίωξη της ασφάλειας της περιοχής μέσα από την εφαρμογή των Διεθνών Συνθηκών και του ευρωπαϊκού κεκτημένου. Παρά την κρίση που διέτρεξε την τελευταία δεκαετία, η χώρα μας δείχνει στοιχεία ανάκαμψης και ειδικότερα,  ανάληψης σταθεροποιητικού ρόλου στα Βαλκάνια και πρόληψης με αποφυγή έντασης με την  Τουρκία.

Τα προβλήματα με την Τουρκία ξεκινούν έντονα με την εισβολή στην Κύπρο το 1974, με την ανακάλυψη των γκρίζων ζωνών από το γεγονός των Ιμίων το 1996, για να διατηρηθούν σε επίπεδο αντιπαράθεσης και παραβιάσεων από την Τουρκία στο Αιγαίο, παρά τις όποιες διπλωματικές προσπάθειες για την εφαρμογή Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Τα θέματα Τουρκίας/Ελλάδος έξω από το Αιγαίο και τα συνακόλουθά του, εμπλουτίζονται και το μεγάλο ζήτημα της κατοχής τμήματος της Βόρειας Κύπρου από τον τουρκικό στρατό.

Αυτό δυσχεραίνει την όποια καλόπιστη προσέγγιση των δύο γειτόνων για επίλυση των διαφορών τους προσθέτοντας ένα ειδικό αρνητικό βάρος στην όποια διπλωματική κίνηση.
Αυτός ο «οδοντωτός σιδηρόδρομος» των σχέσεων Ελλάδας/Τουρκίας που περνάει από την «σήραγγα» και της Ευρώπης, μιας η Ελλάδα και η Κύπρος είναι μέλη της Ε.Ε. και η Τουρκία επιδιώκει να ενταχθεί στην ευρωπαϊκή οικογένεια, παρά την όποιες σθεναρές αντιρρήσεις πολλών ευρωπαϊκών χωρών, δομούν ένα τοπίο μεταξύ σφύρας και άκμονος.  

Ουσιαστικά το Παίγνιο που εξελίσσεται μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδος, είναι πολυδαίδαλο και μάλιστα αυτές της ημέρες αυξάνεται ειδικά στην Ν.Α. Μεσόγειο, με την εύρεση των υδατανθράκων τεράστιας αξίας στην ευρύτερη περιοχή της Κύπρου.

Αυτό καθιστά την περιοχή σε θέατρο συγκρούσεων και αντιπαραθέσεων, εμπλέκοντας χωρικά και εταιρικά συμφέροντα, μιας και οι εταιρείες ανόρυξης είναι από όλο το παγκόσμιο ενεργειακό φάσμα. Ένας βασικό «πύργος» της στρατηγικής σκακιέρας  που παίζεται στην ενδιαφέρουσα ζώνη είναι το Καστελόριζο. Νησί που επεκτείνει τα σύνορα της Ελλάδας στην καρδιά της Ν.Α.Μεσογείου, κρατώντας και τα χαρίσματα του νησιού του Αιγαίου.

Με την μακρόχρονη ιστορία του, με την αίγλη του μεσοπολέμου, με το σπουδαίο λιμάνι του, με την γειτνίαση με τα παράλια της Τουρκίας, του Κας (Αντίφελλος), το καθιστούν υψηλής γεωοικονομικής και γεωπολιτικός σημασίας.

Για την Ελλάδα είναι ο κρίκος σύνδεσης της ΑΟΖ της χώρας μας με εκείνης της Κύπρου και σ΄ επέκταση της Αιγύπτου, του Ισραήλ και του Λιβάνου αλλά για την Τουρκία είναι το «κακό σπυρί» που χαλάει τα σχεδία της για την κατάκτηση μιας πολλαπλάσιας ΑΟΖ στην ευρύτερη περιοχή υπέρ της τουρκικής κυριαρχίας.  

Το Καστελόριζο με τους ελαχίστους μόνιμους κατοίκους, δεν είναι μόνο τουριστικά ελκυστικό, αλλά παραδίδει και  μαθήματα πατριωτικής αύρας, τόσο με τις αντοχές των κατοίκων αλλά και με τη διασπορά της Αυστραλίας. Κάποιοι το ονομάτισαν «το Mαργαριτάρι του Λεβάντε», άλλοι ως «κόσμημα του Αιγαίου», εμείς το αναφέρουμε ως  «το μεγάλο μπαλκόνι της Δύσης προς την Ανατολή».

Γιατί έχει το θάρρος να αντιστέκεται στην ορέξεις των γειτόνων, να φωνάζει «παρών» για τα  ελληνικά χωρικά ύδατα και να δηλώνει την αποφασιστικότητα σε όποια απειλητική πρόθεση της εθνικής μας κυριαρχίας. Είναι ο «πατριωτικός βράχος» του Αιγαίου…