Ο Επιτάφιος Θρήνος στη δημοτική γλώσσα

Γράφει ο Κυριάκος Μιχ. Χονδρός

Αν η γλώσσα εκφράζει κάθε νόημα του ανθρώπου, η ποίηση είναι εκείνη που προσφέρει την υψηλότερη μορφή λόγου. Τα φιλολογικά κείμενα των βυζαντινών χρόνων, και ιδιαίτερα η ποίηση, εκφράζουν ή καλύτερα συνάδουν τον Θάνατο και την Ανάσταση. Το Φως και το Σκοτάδι.

Όπως ο Ακάθιστος Ύμνος που αποτελεί ένα σοβαρό ποιητικό δημιούργημα, με αρμονία και με το ανάλογο υπόβαθρο στη χριστιανική πίστη, έτσι και ο Επιτάφιος Θρήνος διακρίνεται από απόλυτη ηθική και αισθησιακή αυτάρκεια. Ύμνοι και εγκώμια τα οποία περιέχουν το σταυρικό πόνο και συγχρόνως τον θρίαμβο της Ανάστασης.

Ο Επιτάφιος Θρήνος προσφέρει θαυμάσιες εικόνες και συγκινητικές εκφράσεις με τις οποίες θρηνούν οι χριστιανοί τον θάνατο του Χριστού και αναμένουν με καρτερία μια νέα Ζωή. Τα Εγκώμια  που ψάλλονται  τη Μεγάλη Παρασκευή είναι από τα υπέροχα είδη ύμνων της Εκκλησίας, τα οποία για αιώνες τώρα συγκινούν και τέρπουν.

Για να κατανοήσουν τα νέα παιδιά τα νοήματα και τον πλούτο των ύμνων αυτών, παραθέτουμε ορισμένα κείμενα στη δημοτική γλώσσα, από την Α’ Στάση:

«Η Ζωή του κόσμου, Ιησού μας Χριστέ, τη Μητέρα Εκκλησία ευλόγησε και προστάτεψε το Έθνος μας, Γλυκέ.

Ω Συ Φως του κόσμου, ω Ζωή του παντός, πως το θάνατο υπέμεινες, Κύριε, την ειρήνη Σου σκορπώντας στους πιστούς.

Οι πιστοί χρωστάμε στο Σωτήρα Χριστό, τη ζωή, τη σωτηρία, την άφεση και τα δώρα που χαρίζει σαν Πηγή.

Η Ζωή πως πάσχεις, πως στον Τάφο οικείς, του θανάτου το βασίλειο παύοντας, ανασταίνοντας συνάμα τους νεκρούς;

Μεγαλύνομέ Σε, των ψυχών αρχηγέ και Κυρίαρχε του κόσμου, γλυκύτατε, προσκυνώντας Σου το Πάθος το σεπτό.

Με το θάνατό Σου, Ιησού βασιλιά, εθανάτωσες τον θάνατο όλων μας και μας χάρισες ζωή αληθινή.

Η σελήνη τότε και ο ήλιος Χριστέ, μας απέκρυψαν το φως τους μετέχοντας στη μεγάλη Σου θυσία του Σταυρού.

Των αγγέλων θλίψη και χαρά των πιστών προκαλώντας ο Σταυρός Σου ο Τίμιος μας προμήνυσε Ανάσταση Χριστέ.

Χαρμονή αγγέλων και Ζωή των πιστών παραμένει Σου το Πάθος το Άγιο και αστείρευτη πηγή ευλογιών.
Σαν λιοντάρι από ύπνο Χριστέ, αναστήθηκες τριήμερος, Άγιε καινουργώντας τη φύση των θνητών.

Ω Θεέ και Λόγε, ω χαρά του Λαού, των δακρύων τις πηγές αποξήρανες, τους βροτούς ζωοποιώντας θαυμαστά.

Των ανθρώπων Πλάστης, ουρανού Ποιητής, αρχηγός της Εκκλησίας μας έγινες, για να σώσεις και να θρέψεις τους πιστούς.

Σαν νεκρός εφάνης, η πηγή της ζωής και οι άγγελοι κλονίστηκαν, Άχραντε αντικρίζοντας τα Πάθη τα φρικτά.

Τι χαρά εκείνη, χαρμονή των νεκρών, που Σε είδαν μες στον Άδη Κυρίαρχε τη ζωή στους αιχμαλώτους να σκορπάς.

Προσκυνώ το πάθος, ανυμνώ την Ταφή, την τριήμερή Σου έγερση, Κύριε, που επήγασε στον κόσμο τη χαρά.
Σαν τα βρέφη είπες, Ιησού ποθητέ, ταπεινά να ομοιάσομε Άγιε για να γίνουμε πολίτες ουρανού.

Τι αγάπη θεία, τη θυσία τρανή που σοφίστηκες Χριστέ, σαν στρατήγημα, για να γίνεις η οδός προς τον ουρανό.

Σαν νεκρός εφάνης, η Ζωή του παντός και σεντόνι σε καλύπτει τον Άναρχο και δωρίζεις τη ζωή σου στους πιστούς.

Ο Δημιουργός μας και Θεός Ιησούς σαρκικά καταδεχόμενος έρχεται στο Σταυρό να εξαλείψει το κακό.

Η Ζωή του κόσμου αποδίδει ζωή. Το Πανάγιο και πάνσεπτο Σώμα του θυσιάζοντας, λυτρώνει τον Αδάμ.
Στην κοιλάδα είδε ο προφήτης Χριστέ της Δευτέρας Παρουσίας το θαύμα σου, την ανάσταση απάντων των νεκρών.

Μεταξύ μας ήλθε ο καινούργιος Αδάμ. Την καινούργια κοινωνία ιδρύοντας, αναπλάσαντας τον πρωτόπλαστο Αδάμ.

Την ανάστασή μας προτυπώνει Χριστέ η τριήμερη και Θεία Ανάσταση, βεβαιώνοντας τη θεία σου γονή.
Οι πιστοί αντλούμε την ελπίδα Χριστέ, προσκυνώντας Σου τα θεία Παθήματα, διδασκόμενοι συγγνώμη περισσή.

Θεία φλόγα δως μας, θείο πόθο Χριστέ, τη ζωή σου φανερώνοντας πάντοτε μες στον κόσμο που σπαράζεται οικτρά.

Σε καλύπτει λίθος και  τάφος σε χωρεί τον αχώρητο παντού τον Θεάνθρωπο, το Σωτήρα και το Φως των ουρανών.

Δαδουχείς Σωτήρα τις ψυχές των πιστών και το παν ζωογονείς με το Πνεύμα σου, κατευθύνοντας του κόσμου τη ζωή.

Δώσε μας πίστη Λόγε και Υιέ του Θεού, την Ανάσταση τη θεία βιώνοντας, το Μυστήριο της μέλλουσας ζωής.

Δόξα στον Πατέρα, στο Υιό και στο Άγιο Πνεύμα. Ανυμνούμε Λόγε, τον μόνο Θεό την Ομοούσια Τριάδα σεβόμενοι, τον πατέρα και το Πνεύμα αληθινά.

Και τώρα και πάντα στους αιώνες των αιώνων.

Μακαρίζομε Σε Θεοτόκε αγνή και τιμούμε την Ταφή την τριήμερη, του Υιού σου και Θεού μας Ιησού».