Ήθη και έθιμα του Πάσχα

Η λέξη παράδοση είναι παράγωγο ουσιαστικό του ρήματος παραδίδωμι που σημαίνει δίνω στα χέρια κάποιου, εμπιστεύομαι κάτι σε κάποιον.

Μια διαδικασία συνήθως προφορική από τη μια γενιά στην άλλη, έθιμα, ήθη, τραγούδια, χοροί, γιορτές, γνώσεις, δοξασίες, πνευματικά ή υλικά που χαρακτηρίζουν μια κοινωνία. Το πλάτος της καλύπτει όλες τις πτυχές της ζωής.

Μέσα από την παράδοση ζωντανεύει η ιστορία μας. Βαθιά μέσα στον χρόνο πηγαίνουν οι ρίζες της θρησκευτικής μας παράδοσης.

Η έκφραση πίστη των απλών ανθρώπων από ειδικούς μελετητές θεωρείται η πιο αυθεκτική μορφή της θρησκείας. Στο πολύτιμο έργο του Γ. Μέγα «Ελληνικαί εορταί και έθιμα λαϊκής λατρείας» υπάρχουν τρανές αποδείξεις.

Τα Λαζαράκια, ζυμάρι μοσχομυρισμένο με διάφορα μυρωδικά χωρίς λάδι παίρνει από τα χέρια της μάνας μας το σχήμα του Λαζάρου με τα χέρια του δεσμένα.

Ανήμερα του Λαζάρου τα παιδιά γυρίζουν από σπίτι σε σπίτι και ψάλλουν τον Λάζαρο, τον οποίο υποδύεται ένα παιδί ντυμένο στ’ άσπρα κρατώντας ένα κλαδί βαγιάς και στολισμένο με κίτρινες μαργαρίτες.

Ένα επίσης ωραίο έθιμο που κληρονομήσαμε είναι η συνήθεια να βάφουμε τ’ αυγά μας τη Μεγάλη Πέμπτη για το Πάσχα κόκκινα.

Γι’ αυτό το έθιμο δίνουν διάφορες εξηγήσεις.

Μία από αυτές είναι από ένα θαύμα που έγινε όταν ο Πιλάτος δίκαζε τον Χριστό.

Είπε ότι δεν βρίσκει καμία αφορμή για να τον θανατώσει. Τότε οι Εβραίοι φώναζαν «Σταύρωσον-Σταύρωσον. Ας πέσει το αίμα του σ’ εμάς και στα παιδιά μας».

Τότε λένε τα τρόφιμα που υπήρχαν για το Πάσχα τους βάφτηκαν κόκκινα.

Άλλοι πάλι λένε ότι την ημέρα που γεννιόταν στη Ρώμη κάποιος νέος αυτοκράτορας όλες οι κότες του Παλατιού γέννησαν κόκκινα αυγά, για να μάθει ο κόσμος τη μεγάλη είδηση και να χαρεί.

Είναι πολλοί χριστιανοί που δεν δέχονται ούτε τη μία ούτε την άλλη εξήγηση. Τρώμε τη Λαμπρή κόκκινα αυγά γιατί αυτό το αυγό συμβολίζει την Ανάσταση του Χριστού.

Όπως το κλωσσοπούλι σπάει το αυγό και ξεπετιέται στη ζωή, έτσι κα ο Χριστός εσήκωσε την πλάκα του Τάφου και αναστήθηκε η παντοτεινή Αλήθεια που θα την προσκυνούν στους αιώνες οι λαοί της γης. Όποια παράδοση κι αν δημιούργησε αυτό το έθιμο, εμείς νιώθουμε τη χαρά της Λαμπρής, όταν αντικρίζουμε τα κόκκινα αυγά. Μας φαίνονται αλλιώτικα και πιο εύγευστα και μυρωδάτα.

Όπως η μητέρα μ’ ένα στοργικό φιλί προσφέρει το κόκκινο αυγό και όλη η οικογένεια ψάλλει το υπέροχο Αναστάσιμο Τροπάριο «Χριστός Ανέστη...»

Το κόκκινο αυγό είναι ένα από τα ωραιότερα σύμβολα της παράδοσής μας και της Λαμπρής.
«Η Ορθόδοξη λατρεία μας δεν ασχολείται με αποδείξεις προκειμένου να εξηγήσει την Ανάσταση του Κυρίου. Είναι γιορτή και όποιος θέλει και μπορεί να συνεορτάσει, αγγίζει μέσα από τη βεβαιότητα της χαράς την πραγματική αιτία.

Χρ. Γιανναρά
Πηγές: Οδηγικά μηνύματα Σ.Ε.Ο, “Όμορφος Κόσμος”
Διδασκαλική Ομοσπονδία