Ελευθερία χωρίς κινητά

Γράφει ο

Θάνος Ζέλκας

Τις πρώτες ημέρες της κινητής τηλεφωνίας ήταν μεγάλη πολυτέλεια για κάποιον να κατέχει ένα κινητό. Πέραν του ότι οικονομικά ήταν ασύμφορο, δεν υπήρχε κάποιος ουσιαστικός λόγος αφού η ζωή μας ήταν δομημένη έτσι που δεν το χρειαζόμασταν.

Σήμερα που οι συνθήκες έχουν αλλάξει, είναι σχεδόν αδιανόητο για κάποιον να μην έχει κινητό και κυρίως «έξυπνο» κινητό. Όχι πως το χρειάζεται για κάποιο ιδιαίτερο λόγο. Απλώς καθώς η συνήθεια είναι η δεύτερη φύση μας, θεωρούμε πως χωρίς αυτές τις συσκευές είμαστε μισοί.

Στην πραγματικότητα η επιρροή των κινητών στη σύγχρονη ζωή είναι σχεδόν καταστροφική. Ένα σωρό ψυχικές διαταραχές εκπορεύονται από την αλόγιστη χρήση τους. Ένα συνεχώς αυξανόμενο ποσοστό υποφέρει από αϋπνίες, λόγω του ότι δεν εγκαταλείπει το κινητό ούτε στο κρεβάτι. Από την άλλη υπάρχει μια πολύ σοβαρή διάσταση στην κοινωνικοποίηση των ανθρώπων. Για κάποιο λόγο όλη η επικοινωνία έχει μεταφερθεί σε ψηφιακό επίπεδο, κυρίως μέσω των κοινωνικών δικτύων. Η φυσική επικοινωνία τείνει να γίνει είδος προς εξαφάνιση. Ακόμα και μέσα στις παρέες φίλων που υποτίθεται ότι συναντιούνται για να συζητήσουν.

Το χειρότερο όμως απ’ όλα είναι η παραβίαση κάθε είδους ιδιωτικότητας. Στο σύγχρονο ψηφιακό κόσμο δεν υπάρχει διακριτικότητα. Δεν υπάρχουν άσυλα. Δεν υπάρχουν ώρες κοινής ησυχίας. Ο καθένας μπορεί ανεξέλεγκτα να κάνει ό,τι θέλει μέχρι να υποστεί την κατακραυγή μιας πιο  οργανωμένης ομάδας.

Η τεχνολογία παρά το ότι μας άνοιξε ένα τεράστιο παράθυρο σ’ έναν εντελώς διαφορετικό κόσμο, ο οποίος υποσχόταν την απόλυτη ελευθερία του ατόμου, εντούτοις συνέβη κάτι εντελώς αντιφατικό. Ο άνθρωπος υποδουλώθηκε στο ίδιο του το επίτευγμα. Συρρίκνωσε το χρόνο του και απασχολείται συνεχώς από πράγματα ήσσονος σημασίας, χάνοντας την ουσία και αδυνατώντας να αξιολογήσει τη σημαντικότητά τους.

Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει με ακρίβεια πού θα οδηγήσει όλο αυτό. Το πιθανότερο είναι ότι η περίοδος της ωριμότητας θα επέλθει ύστερα από κάποια μεγάλη τραγωδία ή από κάποιο αδιέξοδο. Ίσως στο μέλλον κάποιοι να εντοπίσουν την άρση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών του ατόμου και κάνουν μια σύγχρονη επανάσταση έναντι της υποδούλωσης από εκείνους που ελέγχουν την τεχνολογία.

Είναι όμως εντελώς μοιρολατρικό να περιμένουμε κάποιον στο μέλλον να ηγηθεί ενός τέτοιου κινήματος ενώ μπορούμε από αυτή τη στιγμή να δούμε σοβαρά τις συνέπειες. Η τεχνολογία είναι κάτι το συναρπαστικό, αλλά παραμένει ένα εργαλείο στα χέρια του ανθρώπου. Όπως κάθε εργαλείο μπορεί να λειτουργήσει για καλό και για κακό σκοπό. Αν χρησιμοποιείται για καλό είναι το πολυτιμότερο εργαλείο που είχαμε ποτέ. Αν χρησιμοποιηθεί για κακό μπορεί να γίνει το φονικότερο όπλο που γνωρίσαμε ποτέ.

Η ανθρωπότητα αυτή τη στιγμή έχει πάθει κάτι σαν το “σύνδρομο του Λούνα Παρκ”. Είναι ενθουσιασμένη με το καινούριο της παιχνίδι. Ξεχνάει όμως ότι συμβαίνουν κι άλλα πράγματα έξω από το Λούνα Παρκ. Η πείνα εξακολουθεί να θερίζει στο μεγαλύτερο μέρος του πλανήτη. Η κλιματική αλλαγή απειλεί τη βιωσιμότητά μας. Οι ανισότητες δημιουργούν σοβαρά προβλήματα ακόμα και μέσα στις ίδιες τις πόλεις μας.

Είναι πραγματικά ένα πολύ ωραίο συναίσθημα να ασχολείται κάποιος μ’ ένα διασκεδαστικό παιχνίδι, αλλά παύει να είναι παιχνίδι όταν χαθεί το μέτρο. Υπάρχουν ακόμα ευτυχώς πολύ ωραία πράγματα εκεί έξω που δεν χρειάζονται πρίζα ή μπαταρία για να δουλέψουν. Η γνώση, ο εθελοντισμός, ο αθλητισμός, οι τέχνες. Σ’ έναν κόσμο που μας θέλει όλους μονοδιάστατους, το μονοπάτι προς την απόλυτη ελευθερία περνάει μέσα από την ίδια την πολυδιάστατη φύση του ανθρώπου. Η επιλογή είναι δική μας.