Διαχείριση κρίσεων σε καιρούς πανικού...

Μπροστά σε κάθε αβέβαιη, πρωτόγνωρη και απειλητική συνθήκη ο ψυχισμός του ανθρώπου δοκιμάζεται. Τα συναισθήματα αγωνίας, άγχους, φόβου και πανικού μπορεί να πάρουν μεγάλες διαστάσεις. Ιδιαίτερα, όσοι έχουν ήδη αγχώδεις προδιαθέσεις ή/και διαταραχές θα είναι εκείνοι που θα βιώσουν στο πολλαπλάσιο τον τρόμο και την ανασφάλεια.

Σε μια περίοδο πανδημίας, όπως έχει ορίσει ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, οι ψυχολογικές προεκτάσεις τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο μπορεί να γίνουν έντονες και ανεξέλεγκτες. Το φαινόμενο αυτό, σε αυτές τις διαστάσεις, δεν είναι πια μόνο βιολογικό, αλλά ταυτόχρονα ψυχολογικό και κοινωνικό.

Η ταχύτητα εξάπλωσης ενός ιού, η υψηλή μεταδοτικότητά του και η θνησιμότητά του προκαλούν στον άνθρωπο μια τρομερή αίσθηση αβεβαιότητας, αβοηθησίας και άγχους. Είναι πολύ εύκολο να ακροβατεί ανάμεσα στον πανικό και τον φόβο για το τι μέλλει γεννέσθαι.

Αρχικά, ο βομβαρδισμός πληροφοριών που δέχεται από οποιαδήποτε (αξιόπιστη ή αναξιόπιστη) πηγή σε συνδυασμό με τα ελάχιστα πρώτα επιστημονικά δεδομένα για τέτοιες πρωτοφανείς καταστάσεις δημιουργούν σύγχυση, καταστροφολογία και ακραίες συναισθηματικές και συμπεριφορικές αντιδράσεις.

Όλα αυτά δημιουργούν τις προϋποθέσεις για να επηρεαστεί η ψυχολογία όχι μόνο του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά, αλλά για να διαμορφωθεί και να οδηγηθεί προς μια συγκεκριμένη κατεύθυνση η «ψυχολογία των μαζών».

Σε αυτές τις περιπτώσεις είναι πάρα πολύ κρίσιμες οι έγκαιρες παρεμβάσεις τόσο της επιστήμης όσο και των πολιτικών ηγεσιών. Οι άνθρωποι προσδοκούν διακαώς έγκυρη ενημέρωση, υποστήριξη, καθοδήγηση και έμπρακτη βοήθεια ή διευκολύνσεις. Μετά το πρώτο σοκ, ο άνθρωπος αναζητά τεκμηριωμένα δεδομένα και επεξηγήσεις για να μπορέσει να κατανοήσει –στο μέτρο του δυνατού- το τι ακριβώς συμβαίνει και το τι πρέπει να κάνει ή να γίνει γενικότερα.

Η σοβαρότητα της πληροφόρησης και οι επιστημονικές συμβουλές δίνουν και πάλι στον άνθρωπο μια στοιχειώδη αίσθηση προσανατολισμού έναντι του χάους και του πανικού που επικρατεί. Από τρομοκρατημένος, παθητικός δέκτης των πληροφοριών γίνεται φορέας συμμετοχής, υπευθυνότητας και «λύσης» του προβλήματος.

Συνεργάζεται και ακολουθεί τις εκάστοτε ανακοινώσεις, όχι ως στείρα απαγορευτικά ή περιοριστικά μέτρα, αλλά ως αυτονόητη ευθύνη του ως ενεργός πολίτης μπροστά σε τέτοια μαζικά φαινομένα απειλητικά για τη δημόσια υγεία των ανθρώπων. 

Το καθεστώς της «καραντίνας» από τη μία επιβεβαιώνει τη σοβαρότητα της κατάστασης, αλλά και από την άλλη καλεί μια ολόκληρη κοινωνία να σεβαστεί και να ακολουθήσει πιστά τις οδηγίες μιας παγκόσμιας ιατρικής κοινότητας που δεν θα μπορέσει να ανταποκριθεί σε περίπτωση που οι αριθμοί των νοσούντων γίνουν ανεξέλεγκτοι. Οποιαδήποτε απόκλιση από τα προτεινόμενα μέτρα θα επιδεινώσει την ήδη υπάρχουσα επικινδυνότητα. Η συσπείρωση της παγκόσμιας κοινότητας των πολιτών προς μια ενιαία ενημέρωση και συνεργατική αντιμετώπιση του φαινομένου της πανδημίας αποτελεί μέρος της αναχαίτισης της ταχύτητας διάδοσης του ιού. 

Για αυτό τον σκοπό, που θα δώσει το περιθώριο στην ιατρική επιστήμη να κερδίσει χρόνο και να εργαστεί προς την εύρεση μιας θεραπευτικής οδού, το ζητούμενο των ημερών δεν είναι επουδενεί ο πανικός και οι ακραίες αντιδράσεις, που μόνο παραπληροφόρηση και περαιτέρω πανικό σκορπούν, εμποδίζοντας επιπλέον το έργο των αρμόδιων φορέων.

Αντιθέτως, το ζητούμενο είναι η συνεχής έγκυρη ενημέρωση του καθενός από εμάς σχετικά με τα μέτρα προστασίας και «αυτοπεριορισμού» που αναγγέλονται από επίσημες πηγές, η απαρέγκλιτη τήρηση των κανόνων υγιεινής και η διασφάλιση όσο το δυνατό ενός υγιούς ανοσοποιητικού συστήματος. Σήμερα, υπό αυτό το πλαίσιο, περισσότερο από ποτέ ισχύει το γνωστό «ένας για όλους και όλοι για έναν».

Η υπευθυνότητα και η ωριμότητα με την οποία θα προσεγγίσει ο καθένας το φαινόμενο της πανδημίας συνιστούν πολύτιμη βοήθεια για την επιστήμη και το προσωπικό της που αγωνίζεται να περιορίσει και να θεραπεύσει κάτι τόσο εκτεταμένο και ταχέως μεταδιδόμενο. Καλή δύναμη σε όλους…