Το «ΜΠΑΛΚΟΝΙ του κορωνοϊού»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Αγαπητός Ξάνθης
Αρχιτέκτονας-Μεταδιδάκτορας
του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Είναι το τρίτο συνεχόμενο άρθρο που γράφω για την πανδημία του κορωνοϊού.

Το πρώτο άγγιξα τους άξιους εκπροσώπους-συντελεστές αντιμετώπισής του, το δεύτερο αναφερόταν στη θετική πλευρά αυτής της ασύμμετρης απειλής και τις κοινωνικές αντανακλάσεις και το σημερινό σκέπτομαι να καταπιαστώ μ’ ένα θέμα το οποίο είναι οικείο και εκφραστικό.

Αρχιτεκτονική και κορωνοϊός
Δεν θα αναλύσω την αξία του χώρου και των υγιεινών συνθηκών τόσο στα νοσοκομεία όσο και στην κατοικία. Δεν θα παρουσιάσω την κοινωνική ανατροπή του δημόσιου χώρου και της αυλής από το σύνθημα «μένουμε σπίτι».

Δεν τα περιγράψω τις αίθουσες συναυλιών, γηπέδων και εκδηλώσεων που γίνονται προσωρινά δωμάτια θεραπεία και ούτε τις αυτοματοποιημένες εικόνες στην Κίνα όπου σε 15 ήμερες είχε στηθεί ένα νοσοκομείο εκατοντάδων κλινών. Θα γράψω για το ΜΠΑΛΚΟΝΙ, ως σημείο εκδήλωσης ψυχής, χαιρετισμού, ενθουσιασμού, «κοινοκτημοσύνης».

Όταν στις 9 το βράδυ πριν από λίγες ημέρες οι φίλοι μας Ιταλοί, από τις πληγείσες σοβαρά χώρες, βγήκαν στα μπαλκόνια τους για να χειροκροτήσουν τους επαγγελματίας υγείας που δίνουν την προσωπική τους μάχη για να σώσουν ζωές ρισκάροντας τη δική τους, ένιωσα το δέος της ανθρώπινης υπόστασης και αλληλεγγύης. Όταν είδα μάλιστα δύο νεαρούς να παίζουν μελωδική μουσική για να εμψυχώσουν τη γειτονιά τους τότε κατάλαβα την αξία του μπαλκονιού ως ειδικό ηχητικό παλκοσένικο με θεατές και κοινό στο ιδανικότερο «μαγικό» θέατρο της ζωής.

Αυτό το έκαναν σύνθημα και οι Ισπανοί, οι Έλληνες και άλλοι τιμώντας δημόσια τα άτομα που φροντίζουν για εμάς, αντικαθιστώντας εν ολίγος τη θεϊκή χάρη και λειτουργία. Ακόμη και στην Ιερουσαλήμ παρατήρησα την Κυριακή των Βαΐων του καθολικού Πάσχα, το ιερέα να περιδιαβαίνει τα δρομάκια και να μοιράζει τα βάγια στους πιστούς που «κρεμόντουσαν» από τα μπαλκόνια τους. Μία σκηνή συγκλονιστική συνδέοντας την οδύνη, τη χαρά, την προσδοκία, την ελπίδα, την προστασία σ’ ένα μείγμα αισθημάτων με φόντο ένα ΜΠΑΛΚΟΝΙ.

Αυτό το μεσογειακό εμβληματικό αρχιτεκτονικό στοιχείο κατασκεύασε για χάρη του κορωνοϊού μια υπερυψωμένη γειτονία, ένα καντούνι στον αέρα, μια αναδομή που μιλάει στο δημόσιο υπερ-εδάφιο τόπο. Από στοιχείο αερισμού και φωτισμού, απλώματος ρούχων και παράταξης γλαστρών, από κομμάτι της επέκτασης του σπιτιού δημιούργησε ένα παρατηρητήριο, μία γωνιά συνομιλίας με τον/την απέναντι και απέκτησε την ιδιότητα ως ένα γνήσιο σοκάκι κοινωνικής επαφής.

Το ΜΠΑΛΚΟΝΙ έγινε σημαντικό τμήμα κοινωνικοπολιτικής διάστασης και όχι ένα σύνθημα νεοπλουτισμού με τις φαρδιές μπαμπού καρέκλες και αιώρες στα σύγχρονα διαμερίσματα αλλά ανέλαβε την ευθύνη του εργαλείου εξωστρέφειας της σημερινής μάστιγας που δεν ξεχωρίζει πλούσια και διακοσμημένα σπίτια και που δεν γνωρίζει φύλο, θρησκεία, γλώσσα. Εδώ φαίνεται πως η αυθεντική αρχιτεκτονική επισφραγίζει άλλη μια φορά την κοινωνικότητά της ξεπερνώντας ψυχρές φόρμες και μεγαλεπήβολα σχέδια εκτιμώντας το μπαλκόνι ως ζωτικό χώρο και όχι γραμμή απόστασης και αδιαφορίας για τον δίπλα.

Οι νέες πόλεις με τα κατακόρυφα πολυώροφα αναπτύγματα ενίσχυσαν τον ατομικισμό και την εγωπάθεια κλείνοντας τον κάτοικο στο «κουτί της μοναχικής ευτυχίας» και χωρίς μπαλκόνι. Ίσως είναι και ο λόγος που η ατομικότητα και η παγκόσμια οικονομία περιόρισαν την ανθρώπινη κλίμακα σ’ ένα κέλυφος απομονωτισμού και εσωστρέφειας για ένα ουτοπικό (και όχι γνήσιο) κόσμο.
«Από μακριά και αγαπημένοι» (;;;), ακούγεται συχνά…στους δρόμους.

Είναι όμως έτσι ή πρέπει να ξαναδούμε τον κόσμο με ένα διαφορετικό μάτι;
Ας αλλάξουμε, ο κορωνοϊός το δείχνει έντονα… Σ’ άλλο επίπεδο…
Το «ΜΠΑΛΚΟΝΙ του κορωνοϊού» προσφέρει την απάντηση και οι φωνές και τα χειροκροτήματα των κατοίκων των πόλεων για τα «ευχαριστώ» στους συνανθρώπους τους που ασκούν το λειτούργημα του αγαθού της φροντίδας της υγείας, ακόμη ακούγονται στους κατασκευαστές των υάλινων πύργων, των υάλινων σκέψεων… Για την αλλαγή σκέψης και σχεδιασμού του αύριο.
«Στο σπίτι μένουμε … Στο ΜΠΑΛΚΟΝΙ βγαίνουμε»…

Πρόσφατο ρεπορτάζ από την Ιταλία, επιβεβαιώνει την «αισθητική σημασία» του ΜΠΑΛΚΟΝΙΟΥ ως στοιχείο συνάντησης, εξομολόγησης, λόγου δύο νέων της Πάολας και του Μικέλε στη Βερόνα στην πόλη του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας βρίσκοντας τον έρωτά τους από τα απέναντι ΜΠΑΛΚΟΝΙΑ κάτω από τη μουσική με το τραγούδι “We are the champions” και μ’ ένα ενδεικτικό πανό να κυματίζει με το όνομα της Πάολας από τη μεριά του Μικελέ...

Η ιστορία ονομάστηκε συμβολικά «Ο Ρωμαίος και η Ιουλιέτα την εποχή του κορωνοϊού» στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας.
Πηγή: https://www.protagon.gr/epikairotita/verona-oli-i-geitonia-zei-ton-erwta-dyo-anthrwpwn-pou-gnwristikan-apo-ta-balkonia-tous-44342032003.