Το προσευχόμενο αγόρι: Ένα ταξίδι μέσω της τέχνης από την Ελληνιστική Ρόδο στη Ρώμη των «Μολυβένιων Χρόνων»

Rodiaki NewsRoom

Της
Μαρίας Μαμαλίγκα*

Στην ταινία «Η Γοητεία της Αμαρτίας» (1974) του Λουκίνο Βισκόντι, γνωστής και ως Conversation Piece ή Gruppo di Famiglia in un Inferno, μια ταινία που βρίθει αναφορών στην ιστορία της ζωγραφικής και της γλυπτικής, και διαδραματίζεται στη Ρώμη της ταραγμένης πολιτικά εποχής της δεκαετίας του ’70 [γνωστής και ως Μολυβένια Χρόνια, Anni di Piombo], αναγνωρίσαμε μεταξύ άλλων «Το Προσευχόμενο Αγόρι», ένα μπρούντζινο άγαλμα της πρώιμης ελληνιστικής περιόδου που τώρα βρίσκεται στο Altes Museum του Βερολίνου.

Το άγαλμα αυτό έχει κάνει μια ενδιαφέρουσα διαδρομή από τη Ρόδο στο Βερολίνο, μέσω πολλών και διάσημων ευρωπαϊκών συλλογών. Βρέθηκε στη Ρόδο, κατά την κατασκευή των τειχών, και μεταφέρθηκε στη Βενετία το 1503, όπου έτυχε θερμής υποδοχής από τον κόσμο της τέχνης. Η στάση προσευχής του αγοριού εικάζεται από τη θέση των χεριών του, όμως δεν είναι αυθεντική. Τα χέρια έλειπαν και προστέθηκαν στη Γαλλία, επί εποχής Λουδοβίκου 14ου.

Το Προσευχόμενο Αγόρι

Αρχικά θεωρήθηκε ότι το άγαλμα αναπαριστούσε τον νεαρό Απόλλωνα, λόγω των απαλών γραμμών του κορμιού του. Άλλοι το θεώρησαν ως αναπαράσταση του νεαρού Γανυμήδη, για τον ερωτισμό που αποπνέει. Καμία από αυτές τις ερμηνείες -ούτε και η επικρατέστερη χρονικά του προσευχόμενου αγοριού- δεν έχει αποδειχθεί και δεν είναι ικανοποιητική. Είναι περισσότερο πιθανό να αποτελούσε μέρος ενός ευρύτερου γλυπτικού συνόλου.

Πρόσφατες αναλύσεις των τεχνικών χύτευσής του, δείχνουν ότι το άγαλμα δημιουργήθηκε στη Ρόδο της πρώιμης ελληνιστικής περιόδου. Η έρευνα για τον άγνωστο καλλιτέχνη οδηγεί στους κύκλους γύρω από τον μεγάλο γλύπτη Λύσιππο. Στιλιστική σύγκριση με ένα μπούστο στη Νάπολη (αρχαία αποικία των Ροδιτών) συνιστά ότι το αγόρι δημιουργήθηκε από τον Τεισικράτη, εγγονό και μαθητή του Λύσιππου, γύρω στο 300 π.Χ.

* Η Μαρία Μαμαλίγκα εργάζεται στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και είναι υπεύθυνη των Κινηματογραφικών Προβολών της ΑΣΚΤ.

Το Προσευχόμενο Αγόρι στη Βιβλιοθήκη του Καθηγητή (Μπαρτ Λάνκαστερ). Ένα πλάνο από την ταινία «Η Γοητεία της Αμαρτίας» (1974) του Λουκίνο Βισκόντι