Όταν ο θυμός δεν φεύγει...

Μαρία Καρίκη

Το να θυμώνει κανείς με κάτι είναι φυσιολογικό, όπως και κάθε άλλο συναίσθημα, άλλωστε, όταν υπάρχει ανάλογο ερέθισμα ή λόγος.

Τι συμβαίνει, όμως, με τον παρατεταμένο θυμό; Τι συμβαίνει όταν μια θυμωμένη αντίδραση συντηρείται για μεγάλο χρονικό διάστημα και γίνεται πλέον τοξική για το ίδιο το άτομο; Είναι πολύ σημαντικό να παρατηρούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας και να εντοπίζουμε ό,τι είναι δυσανάλογο, υπερβολικό ή μεγεθυμένο.

Ο θυμός δηλώνει ένταση, ανησυχία, εκνευρισμό. Θυμώνουμε για πολλούς και διάφορους λόγους: όταν δεν γίνεται αυτό που έχουμε στο μυαλό μας, όταν νιώθουμε απόρριψη ή μη αποδοχή, όταν μας προσβάλλουν και μας θίγουν, μας εξαπατούν, μας λένε ψέματα, όταν αισθανόμαστε αδικημένοι ή απογοητευμένοι, όταν μας ασκούν μόνιμη και άστοχη κριτική, όταν μας απειλούν και μας εκφοβίζουν, όταν μας επιβάλλονται και μας καταπιέζουν. Θυμό μπορεί να αισθανθούμε και γιατί δεν παίρνουμε την αγάπη και την προσοχή που θα θέλαμε ή τη βοήθεια που χρειαζόμαστε ή την αναγνώριση και την επιβράβευση που κάποιες φορές έχουμε τόση ανάγκη. Θυμό μπορεί να νιώσουμε και γιατί είμαστε μόνοι ή «άτυχοι» ή γιατί στεναχωριόμαστε που δεν μας καταλαβαίνει κανείς.

Όπως φαίνεται, οι ρίζες του θυμού μπορεί να είναι διάσπαρτες και να ξεκινούν από πολύ παλιά. Από την παιδική μας ηλικία ακόμα. Όταν κάποιος από τους γονείς μας π.χ. είναι σε συγκρουσιακή σχέση μαζί μας, τότε αρχίζουμε και «θυμώνουμε» μαζί του για όλες εκείνες τις φορές που μας έχει συγκρίνει με άλλους και για όλα όσα πιστεύουμε ότι μας αδικεί.

Ο θυμός προς πάσα κατεύθυνση αποτελεί ένδειξη ότι υπάρχει κάτι μέσα μας που μας προβληματίζει, που μας εμποδίζει να βρούμε την «πολυπόθητη» ηρεμία. Επαναλαμβάνεται μέσα μας ως σκέψη (θυμού) και ως συναίσθημα (θυμού) και επηρεάζει τις αντιδράσεις, τις συμπεριφορές, τις επιλογές και τις αποφάσεις μας. Το να ζει κανείς υπό ένα μόνιμο καθεστώς θυμού έχει συνέπειες τόσο για τον ίδιο τον άνθρωπο όσο και για τους άλλους. Επηρεάζεται η κρίση του, η διαύγειά του, η υπομονή του, η ψυχική του ισορροπία, οι σχέσεις του με τους άλλους. Γίνεται μεροληπτικός, προκατειλημμένος, με παράπονα και απωθημένα.

Αυτός, λοιπόν, ο παρατεταμένος θυμός δεν θα φύγει από μόνος του. Χρειάζεται να αντιληφθούμε τι το συντηρεί, τι το επανατροφοδοτεί. Τι συμβολίζει; Σε τι μας εξυπηρετεί; Αν δεν εντοπίσουμε τη βαθύτερη αιτιολογία και σημασία του, θα κινδυνεύουμε να παραμείνουμε έρμαιό του.

Εγκλωβισμένοι σε ένα συναίσθημα τοξικό που διαποτίζει και φιλτράρει όλες τις υπόλοιπες σκέψεις μας.

Μονίμως δυσανασχετημένοι, εύθικτοι και ψυχικά εξαντλημένοι. Η απελευθέρωση από το θυμό θα έρθει μέσα από τη συνειδητοποίηση, την αφύπνιση, τη συμφιλίωση με εκείνο που μας «ενοχλεί». Αν καταφέρουμε να αποστασιοποιηθούμε από ό,τι μας βαραίνει, θα νιώσουμε μια απερίγραπτη ανακούφιση. Τότε είναι που θα κατανοήσουμε πόσο υποφέραμε εξαιτίας του θυμού, πόση φθορά προκαλέσαμε άθελά μας στον εαυτό μας.

Ο υγιής θυμός δεν έρχεται για να μείνει. Κρατάει τόσο ώστε να μας κάνει να επαναξετάσουμε τις ισορροπίες μας, τα όριά μας, τα δεδομένα μας, τις προσδοκίες, τους ανθρώπους γύρω μας. Ο παρατεταμένος θυμός, αντίθετα, μας διαβρώνει αργά και σταδιακά, μας υπονομεύει, μας φθείρει. Τα βλέπουμε όλα καχύποτα, απειλητικά, τεράστια. Νιώθουμε μόνοι εναντίον όλων. Νιώθουμε να μη μας αγαπούν.

Και κάπως έτσι, αντί να ξεθυμώσουμε, σχεδόν πάντα βρίσκουμε λόγους να θυμώνουμε λίγο παραπάνω…και λίγο ακόμα παραπάνω…