Oι Έλληνες της Σουηδίας

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Τσαμπίκα-Καλλιόπη Ξάνθου*

Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στη Σουηδία δημιουργήθηκε ανάγκη υποδοχής αλλοδαπών εργαζομένων, λόγω της αποδημίας των προηγούμενων χρόνων Σουηδών υπηκόων, αλλά και λόγω της υπογεννητικότητας. Έτσι, στο τέλος της δεκαετίας του 1950 ιδρύθηκαν σουηδικά γραφεία στρατολόγησης εργατικού δυναμικού από μεσογειακές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, για την κάλυψη των βιομηχανικών αναγκών σε ανειδίκευτο εργατικό δυναμικό.

Έτσι, η Σουηδία από το 1960 έως το 1975 έγινε πόλος έλξης Ελλήνων μεταναστών προερχόμενων κυρίως από τις αγροτικές περιοχής της Θράκης και της Μακεδονίας, οι οποίοι είχαν χαμηλό μορφωτικό επίπεδο, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το οξύ πρόβλημα της ανεργίας της Ελλάδας των μεταπολεμικών χρόνων. Το μεγαλύτερο μέρος αυτών μετακινήθηκε στο πλαίσιο της οργανωμένης στρατολόγησης και μετακίνησης εργατικού δυναμικού, ενώ υπήρχαν και περιπτώσεις μεμονωμένων μετακινήσεων.

Η δε εγκατάστασή τους έγινε σε πόλεις με ανεπτυγμένη βιομηχανία, όπου η πλειονότητα αυτών απασχολήθηκε ως ανειδίκευτο προσωπικό σε υπηρεσίες καθαριότητας, εστίασης και λιανικού εμπορίου, ενώ ένα άλλο μεγάλο μέρος αυτών απασχολήθηκαν σε βιομηχανίες ως εργάτες.

Επιπλέον, την περίοδο της Δικτατορίας των Συνταγματαρχών στην Ελλάδα, υπήρξε ένα μεγάλο κύμα πολιτικών προσφύγων προς τη Σουηδία λόγω της φιλελεύθερης πολιτικής της, σε σημείο μάλιστα το χρονικό εκείνο διάστημα οι πολιτικοί πρόσφυγες να αποτελούν το ήμισυ των Ελλήνων μεταναστών στη Σουηδία.

Μεταξύ των πολιτικών όμως προσφύγων υπήρχε και ένας μεγάλος αριθμός οικονομικών μεταναστών που χρησιμοποίησαν την ιδιότητα του πολιτικού πρόσφυγα για να διευκολύνουν την εγκατάστασή τους στη Σουηδία.

Μετά τη μεταπολίτευση όμως και ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του 1980, λόγω της οικονομικής κρίσης στη Σουηδία, παρατηρήθηκε ένα ρεύμα παλιννόστησης προς την Ελλάδα, το οποίο όμως εξισορροπείται με το μεταναστευτικό απόθεμα της Σουηδίας σε Έλληνες δεύτερης γενιάς, διατηρώντας τον αριθμό των Ελλήνων της Σουηδίας σταθερό.

Η Σουηδία, λόγω του σοσιαλδημοκρατικού πολιτικού της συστήματος, ήταν εξαρχής ανοιχτή στην ενσωμάτωση των Ελλήνων μεταναστών. Έτσι, διευκόλυνε την εκμάθηση της σουηδικής γλώσσας με την παράδοση δωρεάν μαθημάτων, ενώ τα σουηδικά συνδικάτα βοήθησαν στην αποτελεσματική οργάνωση των Ελλήνων εργαζομένων.

Επιπλέον, το σουηδικό εκπαιδευτικό σύστημα βασισμένο στις αρχές της ισότητας, φρόντισε για τη διατήρηση της μητρικής γλώσσας και της πολιτισμικής ταυτότητας από τα παιδιά των μεταναστών με την καθιέρωση ενεργητικής διγλωσσίας στα σχολεία.

Σε πολιτικό δε επίπεδο, υπήρξε δυνατότητα πολιτογράφησης των Ελλήνων μεταναστών, αλλά και στην περίπτωση που δεν επιθυμούσαν της ιδιότητα του Σουηδού πολίτη, δεν τους στερούνταν η ευχέρεια συμμετοχής στις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την ευκολότερη κοινωνική ενσωμάτωση του Ελληνισμού της Διασποράς στη Σουηδία.

Ταυτόχρονα όμως και από την πλευρά των Ελλήνων μεταναστών υπάρχει προσπάθεια διατήρησης της πολιτιστικής ταυτότητας και της επαφής με το εθνικό κέντρο, της προάσπισης των συμφερόντων και της ομαλής κοινωνικής τους ενσωμάτωσης, με την ίδρυση κοινοτήτων, συλλόγων και εθνοτοπικών οργανώσεων. Σταδιακά όμως παρατηρείται απομαζικοποίηση αυτών, η οποία οφείλεται στη μείωση των μεταναστών της πρώτης γενιάς, στη μείωση του αριθμού των παλιννοστούντων, στην απογοήτευση από την κομματική χροιά των οργανώσεων αυτών κατά τις προηγούμενες δεκαετίες, αλλά κυρίως την ένταξη των νέων γενιών μεταναστών στο πολυπολιτισμικό σύστημα που αντιπροσωπεύει η Σουηδία.

Η δε Ορθόδοξη Μητρόπολη Σουηδίας και Πάσης Σκανδιναβίας δεν είχε ενεργητικό ρόλο στη ζωή των μεταναστών, ενώ μάλιστα την περίοδο της δικτατορίας στην Ελλάδα ήρθε σε σύγκρουση με τις κοινότητες των μεταναστών.

* H Tσαμπίκα - Καλλιόπη Ξάνθου είναι Δικαστική υπάλληλος, απόφοιτη Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών (Ελληνικός Πολιτισμός) ΕΑΠ.