Σεβαστή Νικόλη: Η δραστήρια πρόεδρος της Ένωσης Γυναικών Σύμης μιλάει για τα 40 χρόνια στο τιμόνι της

Pοδούλα Λουλουδάκη

Είναι αεικίνητη. Το διαπιστώνω ακόμα κι από τις πολύ μικρές αντιδράσεις της: από το πόσο σβέλτα μου φέρνει τη φωτογραφική της μηχανή για να βγάλουμε φωτογραφίες, από το πόσο ανάλαφρα με ξεναγεί στον κάτω χώρο με την ιματοθήκη και τις υπέροχα φυλαγμένες στολές, ενώ έχει έτοιμα, παραδοσιακά Συμιακά Αμυγδαλωτά, για μένα «για το σπίτι»!

Η Σεβαστή Νικόλη, που μακάρι κάθε νησί να είχε τη δική του! Μια θεατρική φιγούρα, μια γυναίκα τόσο λεπτεπίλεπτη, όσο και δυναμική.

Σαράντα χρόνια τώρα στο τιμόνι των πολιτιστικών δρώμενων του νησιού, με αμέτρητες εκδηλώσεις, χορευτικές και θεατρικές παραστάσεις, αλλά η κόπωση δεν έχει επέλθει ούτε από τον κόσμο προς εκείνην ούτε από εκείνη γι’ αυτές.

Οικοδέσποινα, στο πανέμορφο κτήριο που διαθέτει ο Δήμος για τη νεολαία του και τις δράσεις της Ένωσης Γυναικών η φιλόξενη πρόεδρός της μιλάει για τη ζωή της, που περνάει μέσα από τον πολιτισμό της Σύμης, κι αφήνει ένα λεπτό άρωμα παράδοσης που θα ζήλευε κι η Ρόδος ακόμα!

«Γεννήθηκα στη Σύμη από Συμιακούς γονείς, μου λέει. Έχασα τη μητέρα μου όταν ήμουν ενός έτους, την έχασα στα 32 της χρόνια προσβεβλημένη από εχινόκοκκο. Είχε πάει στην Αθήνα, έκανε μία επέμβαση και της είπαν σε έξι μήνες να ξαναπάει. Φαίνεται ότι το αμέλησε, δεν ήταν εύκολα χρόνια τότε λίγο μετά τον πόλεμο να φεύγεις από τη Σύμη για την Αθήνα, έχοντας ήδη τρία παιδιά.

Ο πατέρας μου είχε δικό του καΐκι και πήγαινε για σφουγγάρια, είχε πανάδικο, το θυμάμαι, τα πανάδικα ήταν αυτά που δεν είχαν μηχανή. Δύσκολα χρόνια αν και η Σύμη ήταν ναυτική δύναμη και στα τέλη του 19ου αιώνα είχε γύρω στους 30.000 κατοίκους.

Φαίνεται και σήμερα ότι είχε μεγάλο πληθυσμό από το πόσο πυκνοκατοικημένος ήταν ο οικισμός. Κι είχε και πολλά αρχοντικά, τα περισσότερα από τα οποία οι ιδιοκτήτες τους τα διατηρούν σε καλή κατάσταση, μέχρι σήμερα. Μεγαλώνοντας τελείωσα το Πανορμίτειο Λύκειο και το όνειρό μου ήταν να γίνω καθηγήτρια φυσικής αγωγής. Δεν πραγματοποιήθηκε ποτέ».

Είναι αλήθεια ότι ήσασταν αθλήτρια κι ότι είχατε κερδίσει πολλά έπαθλα;
Ήμουν αθλήτρια του στίβου, αλλά και στο άλμα εις μήκος έπιανα τα έξι μέτρα. Στους Πανδωδεκανησιακούς Αγώνες που έγιναν στη Ρόδο, αγωνίστηκα και πήρα το χάλκινο μετάλλιο αν και είχα μεγαλύτερες δυνατότητες. Πάτησα πιο πίσω επειδή φοβήθηκα μήπως το βγάλω άκυρο το άλμα. Ακολούθησε η σκυταλοδρομία, που κι εκεί διακρίθηκα, τα εκατοστάρια… Προσπαθώ και τώρα να γυμνάζομαι, μ’ αρέσει η γυμναστική, ο χορός, συνεχίζω.

Η πλούσια πολιτιστική σας δράση ξεκίνησε 40 χρόνια πριν! Πώς έγινε όμως αυτό, τι αφορμή δόθηκε;
Θυμάμαι ότι ψάχναμε από τα σπίτια και τους φίλους Συμιακές στολές, για τις ανάγκες μίας εκδήλωσης και δεν ήταν εύκολο να βρούμε. Μόλις είχα γυρίσει από την Αμερική όπου είχαν γεννηθεί και τα δύο μου παιδιά και όταν εγκατασταθήκαμε ξανά στη Σύμη, έψαχνα κάποιον σύλλογο να ενταχθώ έχοντας ζήσει ανάλογες καταστάσεις στην Αμερική, όπου τα παιδιά μου είχαν προλάβει και πήγαν στο νηπιαγωγείο κι έτσι είχαν ανοίξει κι εμένα οι ορίζοντές μου.

Στη Σύμη υπήρχε η Ένωση Γυναικών από το 1946 που την ίδρυσε μία Συμιακιά, η Πασιθέα Ζουρούδη, η οποία ήταν πρόεδρος της Ένωσης Διανοουμένων Γυναικών Δωδεκανήσου, στην Αθήνα. Υπήρχαν ακόμη ο Λαϊκός Σύλλογος Σύμης από το 1889, το αναγνωστήριο «Η Αίγλη», ο «Σοφοκλής», που ανέβαζε θεατρικές παραστάσεις και μετά ιδρύθηκε η Ένωση Γυναικών. Μάλιστα η Πασιθέα, ήθελε να δημιουργήσει παραρτήματα στα Δωδεκάνησα, αλλά οι Συμιακές δεν ήθελαν να έχουν εξάρτηση από την Αθήνα και έγιναν ανεξάρτητο Σωματείο, με την καθοδήγησή της βέβαια και την επωνυμία «Ένωση Γυναικών Σύμης».

Είμαι πρόεδρος από το 1981 κι όσο κι αν ακούγεται εγωιστικό το να είμαι πρόεδρος τόσα χρόνια ενώ έχουμε τόσες αξιόλογες γυναίκες ως μέλη που κάνουν σημαντική δουλειά, πρόεδρος δεν θέλει ακόμη να αναλάβει καμία. Έχουμε γίνει κοινωνικός φορέας, εδώ και δύο χρόνια, οι χορηγίες μας είναι από τον Δήμο, από την Περιφέρεια και από δικές μας δράσεις.

Επίκεντρο η γυναίκα λοιπόν στη Σύμη, η δυναμική Συμιακιά!
Επειδή έφευγαν οι άντρες κι αναλάμβαναν την ευθύνη του σπιτιού, των οικονομικών, τα πάντα, οι Συμιακές έγιναν δυναμικές γυναίκες. Ως Ένωση, στηρίξαμε τις γυναίκες τις Σύμης ώστε να ασφαλιστούν από τις δουλειές τους, τις κάναμε ενημερώσεις με κλιμάκια από την Αθήνα ακόμα και για θέματα υγείας και βέβαια η διατήρηση της λαϊκής τέχνης και της παράδοσης ήταν και είναι ο μεγάλος στόχος μας.

Φτιάξαμε τις παραδοσιακές φορεσιές της Σύμης, τη «γουνελάτη» που το όνομά της προέρχεται από το Ιταλικό «γκοννέλλα» και χρονολογείται από την εποχή των Ιπποτών, όπως αναφέρει σύγγραμμα του 1954 του Τοκούζη που ήταν δάσκαλος στη Ρόδο.

Οι Ιππότες, αλλά και οι Οθωμανοί πιο πριν, είχαν δώσει προνόμια στη Σύμη επειδή οι Συμιακοί ήταν καλοί ναυπηγοί, με γρήγορα σκάφη, αλλά και καλοί σφουγγαράδες.
Την άλλη φορεσιά, με τον μακρύ χιτώνα και το λεπτό ύφασμα, τη νυφική τη λέμε «γούννα». Κι έχουμε και την «παλαιά», αντιγραφή της φορεσιάς της βασίλισσας Αμαλίας που την είχαν αντιγράψει όλα τα νησιά σχεδόν.

Έχουμε 300 στολές στην ιματιοθήκη στον κάτω όροφο του κτηρίου αυτού στο οποίο μας φιλοξενεί ο Δήμος Σύμης, αλλά και κοστούμια αστικά των κυριών της εποχής του 1880 που μας τα χάρισε μία φίλη μου η κ. Άννα Παπαθεοδοσίου η οποία μου έδωσε κι ένα γιλέκο αντρικό, κι άλλη μια φορεσιά. Τις περισσότερες από τις στολές μας τις φτιάξαμε την πρώτη περίοδο και συγκεκριμένα το 1982-83.

Εκτός από τις Συμιακές φορεσιές έχουμε φτιάξει και άλλες, πιστά αντίγραφα από άλλες περιοχές: Κρητικές, Καραγκούνες, Θρακιώτικες, Ηπειρώτικες, Μακεδονικές, Κερκυραϊκές. Για να τα κάνουμε όλα αυτά μας έχει βοηθήσει ο κόσμος, ο Δήμος Σύμης, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Ευχαριστούμε τον Δήμο που μας στεγάζει σ’ αυτό εδώ το Δημοτικό ακίνητο. Εμείς φέτος το συντηρήσαμε, το βάψαμε.

Διδάσκετε εσείς η ίδια τους παραδοσιακούς χορούς στις διάφορες χορευτικές ομάδες σας κι εγώ τώρα θαυμάζω την αίθουσα με το παρκέ και τους καθρέφτες, που όμοιά της δεν έχει ο Δήμος Ρόδου!
Το φροντίζουμε εμείς οι ίδιοι το κτήριο γιατί πού θα πάμε μετά. Φέτος το συντηρήσαμε, το βάψαμε. Οι χορευτικές μας ομάδες ξεκινούν με μικρά παιδιά από 4-5 ετών και φτάνουν μέχρι τη Χορευτική Ομάδα των μεγάλων που παίρνει μέρος στις εκδηλώσεις στη Σύμη και όπου αλλού εμφανιζόμαστε.

Οι στολές που τους παραδίδονται επιστρέφονται πίσω στην ιματιοθήκη όπου τις φυλάσσουμε με επιμέλεια. Οι πιο χαρακτηριστικοί χοροί μας είναι οι τέσσερις κοφτοί συρτοί, η σούστα, με τα έξι βήματα, δύο διπλά στα πλάγια κι ένα διπλό πίσω που τους χορεύουμε με τα χέρια αγκαζέ ενώ στα άλλα νησιά τους χορεύουν με τα χέρια σταυρωτά. Και βέβαια χαρακτηριστικός χορός για εμάς είναι ο καρσιλαμάς.

Και επιπλέον λειτουργείτε σχολή κλασικού μπαλέτου και Θεατρική Ομάδα!
Από το 2010 έχουμε πράγματι σχολή κλασικού μπαλέτου αποτελούμενη από 40 παιδιά. Αλλά και Θεατρική Ομάδα και ανεβάζουμε πολλές θεατρικές παραστάσεις. Την διευθύνει η αντιπρόεδρός μας Χλόη Αττιτή, η οποία γράφει και τα σενάρια και τα σκηνοθετεί.

Περιλαμβάνει εννέα παιδιά και ένας από τους στόχους μας είναι να μεταδώσουμε την τοπική ντοπιολαλιά. Αυτές τις μέρες πάλι είχαμε έτοιμη παράσταση, την οποία λόγω των ειδικών συνθηκών με τον κορωνοϊό δεν κατέστη δυνατόν να ανεβάσουμε. Στηρίζουμε βέβαια και το φεστιβάλ της Σύμης με πέντε εκδηλώσεις το οποίο επίσης δεν πραγματοποιήθηκε φέτος.

Πολλά κάνετε, κυρία Σεβαστή!
Όλα όσα έκανα, που ήταν πολλά, είναι γιατί δεν εκπλήρωσα το όνειρό μου να γίνω γυμνάστρια!

Αν ξαναγινόταν η ζωή, πώς θα την πηγαίνατε;
Αλλιώς, πιο οργανωμένα. Τώρα, το μέλημά μου είναι να συνεχίσει να υπάρχει η Ένωση.