Μαύρη ή Μεγάλη Παρασκευή;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Θάνος Ζέλκας

Υπάρχει μια ανεξήγητη μανία να υιοθετούμε σχεδόν αβίαστα και μάλλον αλόγιστα καθετί που γίνεται μόδα σε χώρες του εξωτερικού.

Πιθανόν αυτό προκύπτει από μια εσωτερική ανάγκη να πείσουμε τους εκτός συνόρων ότι είμαστε εξίσου πολιτισμένοι με εκείνους. Ίσως θεωρούμε ότι τέτοιες κινήσεις επισφραγίζουν το γεγονός ότι έχουμε γίνει επιτέλους μια ομότιμη δυτική χώρα.

Όλα αυτά φυσικά τίθενται υπό αμφισβήτηση αν αναζητήσουμε τι είναι πραγματική εξέλιξη και πρόοδος μια χώρας. Και φυσικά αυτό δεν κρίνεται απαραίτητα από το πόσο γρήγορα εντάσσει ήθη και έθιμα που πολλές φορές δεν συνάδουν με την κουλτούρα, τις παραδόσεις και το πολιτιστικό υπόβαθρό της.

Ως χώρα έχουμε το προνόμιο να διαθέτουμε όλα εκείνα τα στοιχεία που μπορούν ξεκάθαρα να προσδιορίσουν αυτόνομα την ταυτότητά μας. Η Ελλάδα σε όλες τις γωνιές της έχει να επιδείξει, πέραν των φυσικών της ομορφιών, παραδόσεις μοναδικές και θρύλους που θα μπορούσαν να τροφοδοτούν χιλιάδες σενάρια κινηματογραφικών ταινιών. Παρ’όλα αυτά ελάχιστοι είναι εκείνοι που μπαίνουν στον κόπο να ασχοληθούν με αυτά και πολλοί περισσότεροι εκείνοι που τα θεωρούν ξεπερασμένα.

Προφανώς η όποια προσέγγιση δεν πρέπει να φθάνει σε μια άκρατη προγονολατρεία ή μια εγωκεντρική προσέγγιση της ελληνικής παράδοσης.

Μιλάμε για μια μοντέρνα ματιά σε όλα εκείνα που έκαναν το έθνος μας να πορευτεί μέσα στους αιώνες. Να εξετάσουμε προσεκτικά ποια ήταν εκείνα τα στοιχεία που λειτούργησαν ως συνδετικοί κρίκοι και δεν επέτρεψαν την εθνική αλλοίωση ακόμα και όταν υπήρξαμε για αιώνες σκλαβωμένοι.

Σίγουρα πάντως δεν ήταν έθιμα τύπου «Μαύρων Παρασκευών». Και εν πάση περιπτώσει αν σώνει και ντε ψάχνουμε μια να ξεχωρίσουμε, υπάρχει η δική μας «Μεγάλη Παρασκευή» του Επιταφίου και της κατάνυξης που μπορεί να αγγίξει ακόμα και μη θρησκευόμενα άτομα. Με περιεχόμενο σαφώς πιο ανθρωποκεντρικό από μια μεγάλη εμπορική γιορτή με υπόνοιες ότι έχει και ρίζες από τα σκλαβοπάζαρα της Αμερικής. Είναι κατανοητό ότι η αγορά αναζητεί μικρές ή μεγάλες οάσεις για να κρατηθεί ζωντανή. Παρ’όλα αυτά σε καμία περίπτωση δεν δικαιολογείται η φρενίτιδα μιας τέτοιας ημέρας. Πολλώ μάλλον δε όταν είμαστε σε μια εποχή με αφθονία σε όλα τα προϊόντα που δεν χρειάζεται μια τέτοια μέρα για να αγοράσουμε κάτι που έχουμε στερηθεί.

Πιθανόν η συνεχής απομάκρυνση από τις ρίζες μας μάς έχει προκαλέσει μια εσωτερική αναστάτωση και δείχνουμε να αναζητούμε ημέρες ψυχικής ανάτασης. Ημέρες που θα νιώσουμε ότι εκπληρώνουμε κάποιον σκοπό, κάπως μεγαλύτερο και πιο ευγενή από την καθημερινότητα. Ημέρες που μέσα στην Παράδοση υπήρχαν και ήταν έτσι τοποθετημένες ώστε να υπάρχει και η λαχτάρα να τις ζήσει κάποιος αλλά και η πληρότητα όταν περάσουν.

Άρα στην πραγματικότητα δεν έχουμε παρά να κοιτάξουμε λίγο πίσω και να αναζητήσουμε τα βαθύτερα αίτια που γίνονταν κάποιες γιορτές. Τι έκανε τους ανθρώπους, για παράδειγμα, να γιορτάσουν την άνοιξη, το θερισμό, τα Χριστούγεννα με τον τρόπο που τα γιόρταζαν. Μήπως τελικά η ουσία βρίσκεται στην απλότητα και όχι στους πομπώδεις και υπερβολικούς πολλές φορές στολισμούς;

Σίγουρα δεν ταιριάζουν όλα τα έθιμα με τη σημερινή εποχή. Όμως το να τα αφήσουμε όλα να ξεχαστούν προκειμένου να μην μας κατηγορήσουν για προσκόλληση στο παρελθόν είναι μια εντελώς λαθεμένη σκέψη, διότι είναι σαν να διαγράφουμε την ίδια μας την Ιστορία. Εκτός κι αν αυτό θέλουμε, οπότε καλώς πιθηκίζουμε τα ξενόφερτα έθιμα.

Όπως σε όλα τα πράγματα, το μέτρο είναι η απάντηση. Ούτε ο απόλυτος εκμοντερνισμός θα μας κάνει σύγχρονους πολίτες του κόσμου, αλλά ούτε και η απόλυτη αφοσίωση στα δικά μας θα διατηρήσει αναλλοίωτο το έθνος. Αν κάτι είναι καλό και εξυπηρετεί κάποιον ωραίο σκοπό, αξίζει να υιοθετηθεί. Σε κάθε άλλη περίπτωση ας κρατήσουμε κάποιες επιφυλάξεις. Άλλωστε η μόδα έρχεται και φεύγει, όπως τα καιρικά φαινόμενα. Οι κλασικές αξίες μένουν αιώνια.