Η εμπιστευτική Έκθεση Πρεσβευτή Γ. Χριστοδούλου για την κατάσταση των παλαιών αρχείων Ρόδου (1968)

Rodiaki NewsRoom

Άρθρο της
Ειρήνης Τόλιου
Προϊσταμένης των Γενικών Αρχείων του Κράτους
Τμήματος Ρόδου

Ο Πρεσβευτής Γ. Λ. Χριστοδούλου1 κατόπιν ανώτερης εντολής, το 1968, επισκέφθηκε το νησί της Ρόδου για να εξετάσει τα υπάρχοντα παλαιά αρχεία που αφορούν το Β. Προξενείο της Ελλάδας στη Ρόδο αλλά και τα αρχεία της Ιταλικής Διοίκησης της εποχής Ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα.

Στην αναλυτική εμπιστευτική έκθεσή του καταγράφει την από 30ετή Ιταλική Διοίκηση Δωδεκανήσων και εξετάζει την κατάσταση των παλαιών αρχείων του άλλοτε Προξενείου της Ελλάδος στη Ρόδο όσο και των αρχείων της Ιταλικής Διοίκησης της εποχής της Ιταλοκρατίας στα Δωδεκάνησα.

Το πόρισμα όσον αφορά τα παλαιά αρχεία του Προξενείου της Ελλάδας στη Ρόδο περιλαμβάνει τους μη εμπιστευτικούς και εμπιστευτικούς φακέλους των ετών 1928-1940. Στην περιγραφή του μεταξύ άλλων αναφέρεται και στην καταστροφή των εμπιστευτικών αρχείων της τελευταίας περιόδου - δηλαδή λίγο πριν από την έναρξη του Ελληνο-Ιταλικού Πολέμου – οι οποίοι καταστράφηκαν διά πυρός για ευνόητους λόγους, την 28η Οκτωβρίου 1940.

Από τις σημαντικότερες αναφορές είναι αυτή της εύρεσης των δύο πινάκων από το 1866 μέχρι 1940 με την αναλυτική καταγραφή των διατελεσάντων Προξένων της Ελλάδος στη Ρόδο.
Οι πίνακες διατηρήθηκαν και φυλάχθηκαν με όλα τα παλαιά αρχεία στις 13 ξύλινες θυρίδες του ισογείου της Νομαρχίας Δωδεκανήσου.

Για τα ογκωδέστατα αρχεία της Ιταλικής Διοίκησης χρονολογίας Ιταλικής εποχής αναφέρει ότι έχουν τοποθετηθεί στις αποθήκες της Νομαρχίας σε σιδερένιες μικρές θυρίδες, σε 13 μεγάλες ξύλινες κάσες καθώς και συσσωρευμένα στο δάπεδο.

Στην όλη έρευνα και καταγραφή των παλαιών αρχείων εντοπίστηκε ένα τετράδιο πολύτιμο με τίτλο «Βιβλίο Ταξινομήσεων του Ιταλικού Αρχείου».
Μετά την ανάληψη της διοίκησης υπό των Ελληνικών Αρχών, είχε καταρτιστεί από ειδική εξαμελή επιτροπή, υπό την Προεδρεία του κ. Αναστάσιου Λιανόπουλου2.

Η επιτροπή συγκροτήθηκε βάσει της υπ’ αριθμ. 87318 από 1-12-1949 Απόφαση του πρώτου Έλληνα πολιτικού Γενικού Διοικητή Δωδεκανήσου κ. Ν. Μαυρή. Η εργασία της επιτροπής διήρκησε με αξιέπαινο ζήλο περίπου 3 έτη.
Ο Πρεσβύτης σημειώνει στην αναφορά τη λέξη «ενδιαφέρον» όταν την εντοπίζει στο Βιβλίο Ταξινομήσεως της επιτροπής και επισημαίνει ότι ορισμένοι φάκελοι παρουσιάζουν για τις Ελληνικές Αρχές ιδιαίτερη σπουδαιότητα, ενώ στη συνεχεία διαπιστώνει ότι η ανεύρεση αυτών των φακέλων είναι πρακτικά ανέφικτη λόγω των αλλεπάλληλων μετακινήσεων του εν λόγω αρχείου στις αποθήκες. Η αύξηση του όγκου των αρχείων της Νομαρχίας αλλά και των ιδιαίτερων συνθηκών αποθήκευσης προβληματίζει τον Πρεσβευτή γι’ αυτό προτείνει τη μεταφορά του Αρχείου της Ιταλικής Διοίκησης Δωδεκανήσων στο Ιστορικό Αρχείο3, στο μεσαιωνικό οίκημα επικαλούμενο κοινώς «Καστελλανία» το οποίο επισκευάστηκε και ανακαινίσθηκε από τους Ιταλούς.

Η μεταφορά των αρχείων θεωρείται απολύτως ενδεδειγμένη ώστε οι σχετικοί φάκελοι να τακτοποιηθούν εκ νέου βάσει του Βιβλίου Ταξινομήσεως και να φυλαχθούν με ασφάλεια. Η πρότασή του έχει τη σύμφωνη γνώμη του Διευθυντή των Γενικών Αρχείων του Κράτους στην Αθήνα4.

Για το Β. Προξενείο της Ελλάδας στη Ρόδο αναφέρει μεταξύ άλλων και την ίδρυσή του λίγο μετά τη σύσταση του Ελληνικού Βασιλείου και τη λειτουργία του μέχρι τις 28 Οκτωβρίου 1940 λόγω της έναρξης του Ελληνο-Ιταλικού Πολέμου αλλά και της μετέπειτα ενσωμάτωσης της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα.
Τον Οκτώβρη του 1939 κατά την ανάληψη καθηκόντων του ιδίου στο Β. Προξενείο της Ρόδου, εγκρίθηκε σκόπιμα, λόγω της υφιστάμενης τότε τεταμένης διεθνούς κατάστασης και απειλής εμπλοκής της Ελλάδας στον Παγκόσμιο Πόλεμο που ήδη είχε ξεκινήσει αποστολή παλαιού αρχείου στο Β. Υπουργείο Εξωτερικών στην Αθήνα.

Αρχείο Κεντρικής Υπηρεσίας 1968, φακ. 29.5,
Ιστορικό και Διπλωματικό Αρχείο Υπουργείου Εξωτερικών