Κύθηρα: Η ηθική ενός σπάνιου πολίτη

Φίλιππος Ζάχαρης

Ένας πολύ παράξενος κόσμος είναι αυτός που ζούμε, κόσμος που ψάχνει να απαλλαγεί από ενοχές και ιδεοληψίες, κόσμος που αναζητά μετά μανίας εξόδους διαφυγής από την περίεργη αυτή καθημερινότητα, ένας κόσμος που σε τελική ανάλυση δεν έχει προσπαθήσει αρκετά για να προετοιμάσει το έδαφος για μια καλύτερη κοινωνία.

Αναπαράγονται πάντα τα ίδια στερεότυπα, οι ίδιες κινήσεις και αντιδράσεις από πολίτες που το περισσότερο που κάνουν είναι να προβαίνουν σε απολογισμούς και να καταγράφουν τα αποτελέσματα της απραξίας τους.
Οι πολίτες που λέω, δεν μπήκαν ποτέ στον κόπο να προβληματιστούν για όλα αυτά που βιώνουν, αρκούσε για αυτούς μια καλή πράξη και ένα δήθεν εναλλακτικό προφίλ κάποιου/ας για να αποφανθούν τελικά με το περισπούδαστο ρητό πως «ακόμη υπάρχουν άνθρωποι».
Η ένστασή μου σε αυτό δεν είναι ασφαλώς οι «καλές πράξεις» κάποιων μεμονωμένων πολιτών, αλλά η προκλητική αδιαφορία στον αντίποδα που κάνει αυτές τις πράξεις να ξεχωρίζουν.

Και ναι, πράξεις όπως αυτή του ιδιοκτήτη γερανού στα Κύθηρα που έσωσε δεκάδες ανθρώπινες ζωές, είναι πλέον «σταγόνα στον ωκεανό». Το πιο προκλητικό όμως απ΄όλα είναι η έμμεση παραδοχή των πολλών πως πλέον δεν υφίσταται ανθρώπινη συμπόνοια ακόμη και από αυτούς που την ψάχνουν αλλά που δεν θα ήταν πρόθυμοι να την προσφέρουν αν χρειαζόταν.

Τι σημαίνει τελικά «καλή πράξη», πώς εφευρίσκεται αυτός ο όρος από τη στιγμή που κανείς δεν θα δεχόταν να προσφέρει από το εισόδημά του σε ανθρώπους που βρίσκονται πραγματικά σε ανάγκη, αλλιώς θα θεωρούσαν αυτονόητη αυτή την πράξη;

Η πράξη αυτή, όχι μόνο δεν είναι αυτονόητη, αλλά λογίζεται ως ηρωισμός και ύψιστη ανθρωπιά, καθώς όλοι καθομολογούν με τον τρόπο αυτό την ανθρωποφάγα κοινωνία, το τεράστιο μερίδιο της οποίας αναλογεί στο επίσημο κράτος και τους εκπροσώπους του αλλά όχι λιγότερο στους πολίτες που το απαρτίζουν και το συντηρούν.

Εκλαμβάνουν άραγε ή όχι τον ηρωισμό αυτού του ανθρώπου υποβολιμαία ως ρομαντισμό και με κακοβουλία ως ουτοπία;
Ασφαλώς, από τη στιγμή που λανσάρεται η έννοια της εξαίρεσης της εν λόγω συμπεριφοράς, με απλά και καθαρά λόγια ότι η μάζα δεν θα το έπραττε.
Αντί λοιπόν να δοξολογούμε τον πολίτη των Κηθύρων και να τον εντάσσουμε στις εξαιρέσεις, καλύτερο θα ήταν να στραφούμε κατά όλων αυτών που εμφυτεύουν στον καθένα και την καθεμία τη φιλαυτία αλλά πάνω απ’ όλα τον φιλοτομαρισμό.

Γιατί να επαίρονται δηλαδή εκ του πονηρού κάποια ΜΜΕ ότι τέτοιες πράξεις σπάνια συμβαίνουν και να μην ομολογούν ευθέως σε ποια ρατσιστική κοινωνία ζούμε, τη στιγμή που από άλλους πολλούς ανθρωποφύλακες οι μετανάστες που ναυαγούν πρέπει να εγκαταλείπονται στο έλεος της θάλασσας;
Και τελικά γιατί να θεωρείται ηρωισμός και όχι αυτονόητη, μια πράξη αυτοθυσίας για τη διάσωση ανθρώπινων ζωών και από την άλλη να υπάρχει ακόμη ανοχή στις φωνές εκείνες που εμμέσως πλην σαφώς με τη ρητορική τους προτρέπουν στο «αφήστε τους να πνιγούν, επίτηδες ξεφουσκώνουν τις βάρκες για να ζητήσουν άσυλο»;

Δεν είναι λίγοι όλοι αυτοί που το υπερασπίζονται αυτό, αρχής γενομένης από τα τείχη που χτίζουν στα σύνορα για να μην εισέλθουν οι «παράνομοι» μετανάστες.
Δεν είναι καθόλου αμελητέος ο αριθμός όλων εκείνων που ανεβάζουν στα κοινωνικά δίκτυα εμετικές απόψεις για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες και που ακόμη δεν έχουν διωχθεί ποινικά για όλα αυτά που ζητούν να εφαρμοστούν σε άλλους ανθρώπους.

Ο άνθρωπος - πολίτης των Κυθήρων λοιπόν, σαφώς και αποτελεί εξαίρεση σε τούτη την αλλοπρόσαλλη κοινωνία όπου ο καθένας ψάχνει να δικαιολογήσει την αδράνειά του. Για τον περισσότερο κόσμο ο άνθρωπος αυτός όμως δεν αποτελεί πρότυπο, ούτε θέλουν να του μοιάσουν, πολύ απλά γιατί με τις πράξεις του τους «χάλασε την πιάτσα».

Είναι όπως αυτός που δεν χρηματίζεται στις δημόσιες υπηρεσίες και προκαλεί προβλήματα στους συναδέλφους του. Γιατί η πιάτσα έχει τους κανόνες της που τους γνωρίζουν όλοι. Ο κόσμος έχει συνηθίσει να παρανομεί και να αδιαφορεί και αυτό το έμαθε από αυτούς που ψηφίζει κάθε τέσσερα χρόνια.
Κατά βάθος λοιπόν, υπάρχουν και ενοχές και επιθυμία για εξόδους, διαφυγής. Μόνο που η έξοδος αυτή επιδιώκεται από τη στιγμή που ο καθένας και η καθεμιά ανακαλύπτει πως όχι μόνο δεν είναι θύμα, αλλά θύτης που ψάχνει να βρει εναγωνίως τρόπους εξιλέωσης από την ντροπή.

Από το γεγονός ότι κάποιοι ρομαντικοί επιλέγουν να τους θυμίσουν ότι για κάποιον άλλον λόγο βρισκόμαστε κατουσίαν στη ζωή και όχι για να φάμε και να πιούμε ή να θαυμάζουμε τεχνηέντως με ζήλια την ηθική ενός σπάνιου πολίτη που δεν έχουμε.