Ιωάννης Καραγιάννης: Στατιστική-πολιτική ανάλυση για τις εκλογές της 21ης Μαΐου

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Ιωάννης Καραγιάννης*

Το παρόν άρθρο αποτελεί μια -αρχικά- στατιστική μελέτη με την καταγραφή, έως σήμερα, των δημοσιευμένων δημοσκοπήσεων και όσα στοιχεία απορρέουν από αυτές σταθμισμένη στα δείγματα (έχουν χρησιμοποιηθεί ειδικά κατασκευασμένα προγράμματα προσωπικής δημιουργίας).

Επιπλέον, επιχειρείται μια ανάλυση της στρατηγικής που επιλέγουν να ακολουθήσουν τα κόμματα εν όψει των ερχόμενων εκλογών.

Η προσπάθειά μου είναι να είμαι αντικειμενικός σε ό,τι αφορά την ανάλυση αυτή.
Ανάμεσα στο χρονικό διάστημα 10-12 Μαίου θα επικαιροποίησω αυτήν την ανάλυση με πρόβλεψη εκλογικού αποτελέσματος.

Βέβαια, η κάθε εκλογική αναμέτρηση έχει τη δική της δυναμική και δεν μπορεί, με ασφάλεια, να προβλέψει κάνεις τα μελλούμενα.

Ωστόσο, θεωρώ ότι είναι μια χρήσιμη ανάλυση, ώστε και οι πολίτες να γνωρίζουν τα δεδομένα.

ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ:
( *) Τα ποσοστά % είναι με αναγωγή στα έγκυρα. Το κόμμα «ΕΛΛΗΝΕΣ» (Κασιδιάρης) δεν είναι ακόμα γνωστό αν συμμετέχει στις εκλογές.
Ο τύπος υπολογισμού των εδρών είναι: Χ=3α (1 + β/100), όπου: Χ= αριθμός εδρών του κόμματος, α=ποσοστό% που έλαβε το κόμμα, β= το αθροιστικό % ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός Βουλής (δηλαδή αυτά που έχουν %ποσοστό <3%).

ΜΕΡΟΣ B. ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ
Β1. Πώς εξασφαλίζεται η αυτοδυναμία στην 1η και στη 2η εκλογή.
Με ποσοστό 46,2% και ποσοστό 8% εκτός Βουλής γίνεται κυβερνητική πλειοψηφία 151 εδρών και με 46,7 θα είναι 152 έδρες.
Στη 2η εκλογή με 38% και 8% εκτός Βουλής γίνεται κυβερνητική πλειοψηφία 151 εδρών και με 38,3% και 8% εκτός Βουλής θα είναι 152 έδρες.
Αν στην πρώτη εκλογή το πρώτο κόμμα συγκεντρώσει ποσοστό >=35% στατιστικά είναι «βέβαιο» ότι στη δεύτερη εκλογή θα έχει τουλάχιστον 38% (συνήθως υπάρχει μια συσπείρωση ή ροή ψηφοφόρων από άλλα κόμματα προς το πρώτο της τάξης περίπου 10% της εκλογικής του δύναμης).

Αν όμως στην πρώτη εκλογή το πρώτο κόμμα συγκεντρώσει ποσοστό 33-34% θεωρείται δύσκολο στατιστικά, όχι όμως αδύνατο, στη δεύτερη εκλογή να έχει 38%.(αναμένεται να είναι περίπου 36,3-36,8%).

Αν το πρώτο κόμμα στην πρώτη εκλογή συγκεντρώσει ποσοστό περίπου 32% θεωρείται στατιστικά αδύνατο να συγκεντρώσει 38% (το πιθανότερο είναι να φθάσει έως και το 36%).

Σε κάθε περίπτωση, βλέπουμε ότι το πρώτο κόμμα, ακόμα και αν δεν είναι αυτοδύναμο στις δεύτερες εκλογές, θα πλησιάσει την αυτοδυναμία (142-148 έδρες).

Β2. Πόσο πιθανή είναι η αυτοδυναμία;
Παράγοντας σημαντικός για την κατανομή των εδρών και στην πρώτη και στη δεύτερη εκλογή θεωρείται η συμμετοχή ή μη του κόμματος έλληνες (Κασιδιάρης). Αν συμμετέχει, όπως όλα δείχνουν θα υπερβεί το 3% και άρα θα είναι εντός Βουλής (επτακομματική Βουλή) που σημαίνει ότι θα καταλάβει έδρες (10-15 έδρες).

Γενικά στις δημοσκοπήσεις υπάρχει μια υποεκτίμηση του ποσοστού του ΣΥΡΙΖΑ της τάξης 1-2% (όπως προκύπτει από τις προηγούμενες προεκλογικές δημοσκοπήσεις σε σχέση με τα εκλογικά αποτελέσματα του 2019) και επομένως η διαφορά της Ν.Δ. με τον ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να είναι και μικρότερη από ό,τι εμφανίζεται στις τρέχουσες δημοσκοπήσεις (π.χ. 2,5-3,5%).

Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ φαίνεται να σταθεροποιείται σε οριακά διψήφιο ποσοστό (όχι όμως ισχυρά διψήφιο) και τελικά να κυμανθεί από 10,5-12,5%.
Αυτό σημαίνει ότι αν με αυτό το ποσοστό αθροίζει με το ποσοστό της Ν.Δ. ποσοστό μεγαλύτερο από 46,2% τότε θα μπορούσε να είχαμε κοινοβουλευτική πλειοψηφία 151 εδρών από τις πρώτες εκλογές.

Ο ένας περίπου μήνας που απομένει έως τις εκλογές της 21ης Μαΐου θα είναι μήνας όπου θα αυξηθεί η πόλωση με σκοπό τη συσπείρωση των δύο πρώτων κομμάτων (Ν.Δ. και ΣΥΡΙΖΑ), με το ΠΑΣΟΚ να προσπαθεί να διατηρήσει το ποσοστό του και το ΜΕΡΑ 25 καθώς και την Ελληνική Λύση να πιέζονται και να κινηθούν τελικά σε ποσοστά λίγο πάνω από το 3%.

Αν υπάρξει 2η εκλογή τότε τα μικρότερα κόμματα θα «συμπιέσουν» τα ποσοστά τους και επομένως τον αριθμό των εδρών τους σε σχέση με την πρώτη εκλογή. Για τον λόγο αυτό κανένα κόμμα, πλην της Ν.Δ. (υπό συνθήκες), δεν επιθυμεί τη δεύτερη εκλογή.

Ο δείκτης της παράστασης νίκης, δηλαδή η απάντηση στο ερώτημα «ποιο κόμμα νομίζετε ότι θα έρθει πρώτο στις ερχόμενες εκλογές» είναι διαχρονικά αδιάψευστος δείκτης σε όλες τις έως σήμερα εκλογικές αναμετρήσεις.

Η δυνατότητα σχηματισμού κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από την πρώτη εκλογή δείχνει να είναι μια δύσκολη εξίσωση, όμως δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς, τουλάχιστον αριθμητικά.

Η δυνατότητα κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας από τα υπόλοιπα κόμματα, πλην του πρώτου, υπάρχει μόνο θεωρητικά.

Όλες οι μέχρι σήμερα δημοσκοπήσεις δείχνουν κατά μέσο όρο (με αναγωγή στα έγκυρα):
Ν.Δ.: 30,1
ΣΥΡΙΖΑ: 25,3
ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ: 10,2
ΚΚΕ: 6,2
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ: 4,2
ΜΕΡΑ 25: 3,9
ΕΛΛΗΝΕΣ: 3.2
ΕΚΤΟΣ ΒΟΥΛΗΣ: 7,2
ΑΝΑΠΟΦΑΣΙΣΤΟΙ: 10,7

Ο επιμερισμός των αναποφάσιστων με τρόπο αναλογικό είναι αυθαίρετος και σε κάθε περίπτωση επισφαλής. Είναι όμως ένας τρόπος να προσεγγίσουμε στατιστικά το ποσοστό των κομμάτων αν εξαλειφθούν οι αναποφάσιστοι.

Δεν είναι γνωστός από τις εκλογικές αναμετρήσεις του παρελθόντος ο τρόπος που κατανέμονται οι αναποφάσιστοι. Το κρίσιμο αυτό ποσοστό θα μειώνεται όσο πλησιάζει ο χρόνος των εκλογών και στις κάλπες δεν θα υπάρχουν αναποφάσιστοι (ακόμα και αν κατευθυνθούν στην επιλογή άκυρο/Λευκό/ κόμμα εκτός βουλής/αποχή)

Με το σενάριο της αναλογικής κατανομής των αναποφάσιστων θα έχουμε:
Ν.Δ.: 33,4 [109]
ΣΥΡΙΖΑ: 28,3 [93]
ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ: 10,2 [33]
ΚΚΕ: 6,7 [23]
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ: 4,7 [16]
ΜΕΡΑ 25: 4,3 [14]
ΕΛΛΗΝΕΣ: 3.6 [12]
ΕΚΤΟΣ ΒΟΥΛΗΣ: 7,8

Με το σενάριο της κανονικής κατανομής (κατανομής Gauss) στο οποίο δεν θα συμμετέχει το κόμμα «ΕΛΛΗΝΕΣ» θα έχουμε προσεγγιστικά:
Ν.Δ.: 33,8 [110]
ΣΥΡΙΖΑ: 29,8 [97]
ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ: 10,6 [34]
ΚΚΕ: 7 [23]
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ: 5,8 [19]
ΜΕΡΑ 25: 5,2 [17]
ΕΛΛΗΝΕΣ: 3.6 [12]
ΕΚΤΟΣ ΒΟΥΛΗΣ: 7,8

Όπως παρατηρούμε σε καμία αναγωγή και σε καμία προβολή της εκτίμησης ψήφου δεν σχηματίζεται κυβερνητική πλειοψηφία με τους συνδυασμούς:
Ν.Δ. + ΠΑΣΟΚ [144], ΣΥΡΙΖΑ + ΠΑΣΟΚ [131], ΣΥΡΙΖΑ + ΠΑΣΟΚ + ΜΕΡΑ 25 [148]. Μόνη δυνατή περίπτωση Ν.Δ. + ΠΑΣΟΚ + ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ [163] που όμως δεν θεωρείται πολιτικά εφικτή, όπως και η περίπτωση ΣΥΡΙΖΑ + ΠΑΣΟΚ + ΜΕΡΑ 25 + ΚΚΕ [171] που επίσης δεν θεωρείται πολιτικά εφικτή ή και η περίπτωση ΣΥΡΙΖΑ + ΠΑΣΟΚ + ΚΚΕ [154] που φαντάζει δύσκολη πολιτικά.

ΜΕΡΟΣ Γ. ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ
Η Στρατηγική των κομμάτων εν όψει της εκλογικής αναμέτρησης της 21ης Μαΐου:
Η στόχευση στη δεξαμενή των αναποφάσιστων αποτελεί σχεδόν τον μοναδικό στόχο της Ν.Δ. Γνωρίζοντας ότι κατέχει τη «δημοσκοπική πρωτιά» ενδιαφέρεται για ένα εκλογικό ποσοστό, στην πρώτη εκλογική αναμέτρηση, που θα αποτελέσει το πρόκριμα της αυτοδυναμίας στη δεύτερη εκλογή (δηλαδή τουλάχιστον 34% στην πρώτη εκλογή). Μικρότερο ποσοστό από το 34% θα την φέρει σε μετεκλογικές περιπέτειες.

Αν κατορθώσει και ωφεληθεί από το 10% των αναποφάσιστων, αναλογικά, τότε θα πλησιάσει το ποσοστό 34-35% που θα την φέρει «φαβορί» στην αυτοδυναμία της 2ης εκλογικής αναμέτρησης. Η συσπείρωσή της επιδέχεται βελτίωση, αφού όσοι απομακρύνθηκαν από αυτήν, κυρίως μετά την τραγωδία των Τεμπών, κατέληξαν στη δεξαμενή των αναποφάσιστων.

Η Ν.Δ. δεν θα ήθελε στην πραγματικότητα να υπάρχει αριθμητική αυτοδυναμία ούτε με το ΠΑΣΟΚ ούτε με την Ελληνική Λύση, ώστε να μπορεί να ισχυριστεί ότι προσφεύγει στην επόμενη εκλογική αναμέτρηση για αυτόν τον αντικειμενικό λόγο και βέβαια επικαλούμενη τη «σταθερότητα» στη διακυβέρνηση της χώρας. Ωστόσο η προσφυγή στη 2η κάλπη προϋποθέτει «σιγουριά νίκης» και αυτό διασφαλίζεται μόνο αν η διαφορά της στην πρώτη εκλογή από τον ΣΥΡΙΖΑ είναι της τάξης τουλάχιστον του 3% (κάτι που προκύπτει από τις δημοσκοπήσεις).

Ο ΣΥΡΙΖΑ διεκδικεί το ποσοστό εκείνο που θεωρητικά θα του δώσει (αριθμητικά) τη δυνατότητα σχηματισμού «προοδευτικής πλειοψηφίας», όχι απαραίτητα την πρωτιά, όπως για λόγους επικοινωνίας διακηρύσσει, και που δεν φαίνεται να μπορεί να επιτευχθεί (θα απευθυνθεί στο ΚΚΕ, ΜΕΡΑ 25 και κυρίως στο ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ). Με δεδομένη την άρνηση του ΚΚΕ για οποιαδήποτε συμμαχία είναι ιδιαίτερα δύσκολο (όχι όμως αδύνατο) μαζί με το ΠΑΣΟΚ και το ΜΕΡΑ 25 να φθάσει το 46,2%, ώστε να σχηματιστεί οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία στην πρώτη εκλογή (η λεγόμενη κυβέρνηση «ηττημένων» που όμως, σε αυτήν την περίπτωση θα είναι «νικήτρια» πλειοψηφία).

Η συσπείρωση του ΣΥΡΙΖΑ βρίσκεται χαμηλά και επομένως επιδέχεται βελτίωση. Ωστόσο οι «ροές» από άλλα κόμματα δεν είναι ενθαρρυντικές, αφού η στρατηγική που ακολουθεί φαίνεται, από την ανάλυση των μετακινήσεων, να απομακρύνει τους κεντρώους ψηφοφόρους και να μπορεί να συσπειρώσει ορισμένη μερίδα από τους αναποφάσιστους που προέρχονται από τον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ και ίσως και του ΜΕΡΑ 25 καθώς και πλειοψηφικό μέρος των νέων ηλικιακά ομάδων ψηφοφόρων (17-35 ετών). Σε αυτήν την περίπτωση ο ΣΥΡΙΖΑ ελπίζει σε μια διαχειρίσιμη «ήττα» σε ό,τι αφορά την πρωτιά αλλά και σε μια «ελπιδοφόρα προοδευτική διακυβέρνηση» με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ.

Η υψηλή συμμετοχή των νεότερων ηλικιακών ομάδων (17-35) ενισχύει το ποσοστό του ΣΥΡΙΖΑ. Η γενικότερη αποχή είναι διαχρονική σε όλες σχεδόν τις εκλογικές αναμετρήσεις και δεν υπάρχει ασφαλής τρόπος για να εκτιμηθεί πριν τις εκλογές. Γενικότερα το σύστημα της απλής αναλογικής δεν ευνοεί τη συμμετοχή (αφού σιωπηρά οι ψηφοφόροι δεν ελπίζουν σε αυτοδύναμη κυβέρνηση) ενώ αν υπάρξει 2η εκλογική αναμέτρηση στις 2 Ιουλίου η συμμετοχή (κυρίως των νέων) δεν ευνοείται από τον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών (καλοκαίρι).

Το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ φαίνεται να σταθεροποιείται σε ποσοστά γύρω στο 10% χωρίς να λαμβάνει σημαντικά διψήφιο ποσοστό. Ευνοείται από την πολιτική συγκυρία, βρίσκεται ανάμεσα στους δύο μονομάχους, είναι διακριτά τρίτο κόμμα, και ο χώρος των ψηφοφόρων που διεκδικεί αποτελεί διεκδικούμενο χώρο και από τη Ν.Δ. και από τον ΣΥΡΙΖΑ.

Η αντιπολιτευτική τακτική του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ με τις παρακολουθήσεις δεν είχε ως αποτέλεσμα τη «δημοσκοπική άνοδο» όπως συμβαίνει και με την τελευταία πρόταση του κ. Ανδρουλάκη για πρωθυπουργό άλλο πρόσωπο πλην των κ. Μητσοτάκη και Τσίπρα.

Οι επιδόσεις φαίνονται να είναι καλύτερες στην επαρχία παρά στην Αττική, η οποία όμως επηρεάζει τουλάχιστον το μισό εκλογικό αποτέλεσμα.
Τα ποσοστά του ΠΑΣΟΚ, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, δεν ξεπερνούν το 12%.
Το ΚΚΕ βγαίνει ενισχυμένο από την «αμφισβήτηση» των πολιτών στις δομές του κράτους και οι δημοσκοπήσεις του δίνουν ένα μέσο ποσοστό 6,2% με ανοδική τάση που θα του εξασφαλίσει σημαντικό αριθμό εδρών, τόσες που αν ήθελε θα μπορούσε να είναι «ρυθμιστής» στις μετεκλογικές συνεργασίες τόσο στις πρώτες εκλογές όσο και στις δεύτερες.

Το ΜΕΡΑ 25 ενισχύεται σε ένα βαθμό από τα δημοσκοπικά ευρήματα, σε τέτοιο βαθμό που πρέπει να θεωρείται βέβαιη η είσοδός του στη Βουλή (δηλαδή να ξεπεράσει το «κατώφλι» του 3%). Είναι από τα κόμματα που δεν θα ήθελαν την επαναληπτική εκλογή ανησυχώντας για συρρίκνωση των ποσοστών τους λόγω της πόλωσης μεταξύ των δύο μονομάχων.

Η «Ελληνική Λύση» επίσης ενισχύεται σημαντικά από τα δημοσκοπικά ευρήματα σε τέτοιο βαθμό που πρέπει να θεωρείται βέβαιη η είσοδός της στη Βουλή (δηλαδή να ξεπεράσει το «κατώφλι» του 3%). Είναι από τα κόμματα που δεν θα ήθελαν την επαναληπτική εκλογή ανησυχώντας για συρρίκνωση των ποσοστών τους λόγω της πόλωσης μεταξύ των δύο μονομάχων.

* Ο Ιωάννης Καραγιάννης είναι Σύμβουλος Εκπαίδευσης Μαθηματικών Νοτίου Αιγαίου, Ειδικός στη Στατιστική/Πολιτική Ανά́λυση