Μανώλης Κολεζάκης: Σελίδες από την ιστορία του Πανορμίτη και η σημασία της Ιεράς Μονής του για τη Σύμη

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Μανώλης Κολεζάκης
emmanuelnkolezakis@gmail.com

***
«Επήα και στην Κρεμαστή,
επήα και στην Πάτμο
Καλομ’παερμιωτάκη μου
και πώς να σε ξεχάσω;»
(Δημοτικό δίστιχο Σύμης)
***

Ο Πανορμίτης είναι ένα από τα 121 μοναστήρια και τους 14 ενοριακούς ναούς που ανέγειραν οι ευσεβείς κάτοικοι της Σύμης στο διάβα του χρόνου.

Πλήρη κατάλογο των μοναστηριών της Σύμης δημοσίευσε ο αείμνηστος Συμαίος αρχαιολόγος και λαογράφος Νικήτας Δ. Χαβιαράς το 1962, ενώ με τους ναούς ασχολήθηκε ο μακαριστός Συμαίος πρωτοπρεσβύτερος Σωτήριος Αλ. Καρανικόλας στο έργο του «Τα Σεβάσματα της λατρείας των Συμαίων».

Πολλές Συμαϊκές παραδόσεις υπάρχουν εξάλλου για τα θαύματα του Πανορμίτη. Τις έχουν καταγράψει Συμαίοι λόγιοι στις τοπικές Συμαϊκές εφημερίδες και ιδίως στο «Συμαϊκό Βήμα». Το 1949 η γνωστή Συμαία λογία Ειρήνη Μοσκόβη στο ωραίο βιβλίο της «Της Σύμης τα Ψηλά Βουνά», περιέγραψε ένα από τα πιο χαρακτηριστικά θαύματα του Πανορμίτη, με τον τίτλο «Μαργιώ του Πρωτενιού».

Σύμφωνα με την παράδοση, ο Πανορμίτης την ειδοποίησε για τον κίνδυνο των Τούρκων όταν πήγε ν’ ανάψει τα καντήλια του.

Στο αρχείο της Ι.Μ. Πανορμίτη Σύμης σώζεται τετράδιο με αντίγραφα εγγράφων εξαπολυθέντων από το μοναστήρι και καταγραφές προσορμίσεων πλοίων και προσφορών προς τη Μονή κυρίως καπεταναίων και ναυτικών της περιόδου 1901-1919. Στα αντίγραφα αυτά, αναγνωρίζεται ο γραφικός χαρακτήρας του τότε γραμματικού και αργότερα τοποτηρητή Σωφρονίου. Αυτά προβάλλουν ανάγλυφα τα δεινά και τις ταλαιπωρίες των μοναχών του μοναστηριού που υπόφεραν από τους Ιταλούς κατακτητές αλλά και οι προσφορές της περιόδου 1901-1919 είναι πολύ σημαντικές γιατί δείχνουν πως οι θαλασσινοί ευλαβούνταν την εποχή εκείνη τον Πανορμίτη και μαρτυρούν τη μεγάλη φήμη που είχε το προσκύνημά του όχι μόνο στα Δωδεκάνησα αλλά και πιο πέρα στον Μικρασιατικό Ελληνισμό.

Ενδεικτικά μπορούμε να δούμε κάποια έγγραφα: από έγγραφο της 14/6 Απριλίου 1917 πληροφορούμαστε ότι οι Ιταλοί απαγόρευσαν να γίνεται ψάρεμα μέσα στο λιμάνι της Μονής νύχτα και ο ηγούμενος Ιγνάτιος ζητάει από τον στρατιωτικό διοικητή της Σύμης Α. Grosso ειδική άδεια, ώστε να μην εμποδίζεται η αλιεία, στην οποία βασιζόταν η διατροφή των μοναχών και εργαζομένων στο μοναστήρι τις κατάλληλες νυχτερινές ώρες.

Τον Ιούλιο του 1917, από φοβερή τρικυμία καταστράφηκε ο μύλος της Μονής. Ζητείται και πάλι άδεια να μεταφερθούν από θαλάσσης τα σιτηρά της Μονής στη Σύμη για άλεσμα.

Η πιο μαύρη σελίδα της Ιταλοκρατίας ήταν η εκτέλεση στις 11 Φεβρουαρίου του 1944 στη Στρατερή της Σύμης του Ηγουμένου της Μονής Χρύσανθου Μαρουλάκη, του οικονόμου της Μονής Μιχαήλ Λάμπρου και του Έλληνα στρατιώτη Φλώρου Ζουγανέλη, τίμημα της προσφοράς της Μονής στην εθνική αντίσταση. Ο Πανορμίτης δέθηκε στενά με τη ζωή των Συμαίων. Δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο και ιδιαίτερα σε μικρά νησιά όπως η Σύμη, ο Άγιος ενός τόπου ή ο χώρος προσκυνήματός του να δένεται στενά με τους ανθρώπους.

Δεν είναι όμως υπερβολή να πούμε ότι ο Ταξιάρχης και το μοναστήρι του είναι για τη Σύμη και τους Συμαίους κάτι περισσότερο: είναι ο άξονας της ζωής, της ιστορίας και της οικονομίας του νησιού. Δεν είναι μονάχα ο Αρχάγγελος Κυρίου, αλλά και ο Άγιος και ο Ήρωας και ο Φίλος και ο Αδελφός. Το Συμαιϊκό ονοματολόγιο, τόσο σε αριθμό ονομάτων όσο και σε συχνότητα χρήσης τους είναι γεμάτο από το όνομα «Ταξιάρχης». Για τον Δωδεκανησιακό Λαό είναι προπαντός ο Άγγελος της ελπίδας. Οι εορτασμοί στον Πανορμίτη σε κάθε του πανήγυρη και προπαντός βέβαια στις 8 Νοεμβρίου την ημέρα της χάρης του, αποτελούν τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις στο νησί Συμαίων, Δωδεκανησίων αλλά και πιστών.

Μάλιστα παραθέτουμε μερικά δίστιχα, από αυτά της ποικιλόμορφης σε έμπνευση λαϊκής μούσας της Σύμης, που τρέφει μεγάλη αγάπη στον μεγάλο της Άγιο τον Πανορμίτη:
(Το υλικό αντλήθηκε από τα βιβλία των Ειρήνης Μοσκόβη, Ι.Μ. Χατζηφώτη, Τα Συμαϊκά, Μιχ. Σκευοφύλακα, και από έρευνα του υπογράφοντο).