Μαρία Καρίκη: Γιατί είσαι συνέχεια εκνευρισμένος;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η
Μαρία Καρίκη
Ψυχολόγος, Msc

Δύσκολοι καιροί οι σημερινοί για να κατακτήσει κανείς την ηρεμία μέσα του.

Άγχος, πίεση, απογοήτευση, ανασφάλεια και αβεβαιότητα παντού γύρω. Όλα μοιάζουν ν’ αλλάζουν και να επηρεάζουν τους πάντες και τα πάντα. Τα ψυχικά αποθέματα εξαντλούνται ανησυχητικά γρήγορα και οι άνθρωποι δεν μπορούν να διατηρήσουν την αισιοδοξία, την ελπίδα και την ψυχραιμία τους. Κάποιοι βρίσκονται μόνιμα υπ'ατμόν και ξεσπούν σε άλλους, ενώ κάποιοι άλλοι ξεσπούν (συνειδητά ή μη) στον εαυτό τους.

Αντιλαμβάνεται κανείς ότι κρύβονται πολλά «καταπιεσμένα» συναισθήματα στον σύγχρονο άνθρωπο. Πολύς απωθημένος θυμός και πολύ συσσωρευμένο άγχος. Στην προσπάθειά του να ορθοποδήσει, το άτομο «παλεύει» να φτάσει τους στόχους του και τα όνειρά του. Ταυτόχρονα, όμως, αισθάνεται κουρασμένο και ήδη εξαντλημένο. Πολλά εμπόδια, πολλές δυσκολίες, πολλές αντίξοες συνθήκες. Ο φόβος της αποτυχίας το καταδιώκει καθημερινά.

Τι έχω καταφέρει μέχρι τώρα; Τι έχω πετύχει; Πού βρίσκομαι σε σχέση με όλα αυτά που θα επιθυμούσα; Όσο πιο μεγάλη η απόσταση, τόσο πιο μεγάλη η ματαίωση και η απελπισία.

Και κάπως, έτσι, ο άνθρωπος εστιάζει σε αυτό που ακόμα δεν έχει, σε αυτό που ακόμα δεν έχει έρθει. Εστιάζει στην έλλειψη. Και αρχίζει να νιώθει λίγος ή μη αρκετός. Αρχίζει να του φταίνε όλοι και όλα. Οι άνθρωποι γύρω του το παρατηρούν, ανησυχούν, δυσανασχετούν ή και υποφέρουν. Μοιάζει σαν τίποτα να μην τον ικανοποιεί. Δίνει την εντύπωση ότι το οτιδήποτε μπορεί να τον κάνει να εκραγεί. Η τοξικότητα απλώνεται μέσα του και η ποιότητά του αρχίζει ν’ αλλάζει.

Είναι πολύ εύκολο να παρασυρθεί κανείς από το σύγχρονο lifestyle και να κυνηγάει τα κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια που επιτάσσουν οι κατασκευασμένοι ορισμοί της επιτυχίας. Αυτού του είδους το κυνηγητό μοιάζει ατέρμονο και ψυχοφθόρο, όμως. Το ψυχικό κόστος πίσω από όλο αυτό είναι μεγάλο και διαπερνάει κάθε πτυχή της ύπαρξής μας. Οι περισσότεροι νομίζουν ότι η πίεση είναι κάτι το προσωρινό και ότι μόλις κατακτήσουν τον επιθυμητό στόχο θα καταλαγιάσει. Δεν υπολογίζουν, όμως, ότι πρόκειται για μία παγιωμένη νοοτροπία και μία στάση ζωής και όχι για κάτι το μεμονωμένο.

Το επικίνδυνο με τον συνεχόμενο «εκνευρισμό» δεν είναι μόνο η φθορά για το ίδιο το άτομο, αλλά και για τους υπόλοιπους ανθρώπους γύρω του. Στην αρχή μπορεί να δείξουν κατανόηση. Αργότερα, ωστόσο, μπορεί να νιώθουν ότι ενοχλούνται, πιέζονται, δυσανασχετούν. Ώσπου, ίσως, να επιλέγουν να αποφεύγουν, να απομακρύνονται, να θέλουν να κόψουν επαφές και δεσμούς με όσους δεν μπορούν να ελέγξουν «τα νεύρα» τους. Δεν έχουν άλλη υπομονή να δέχονται, να ανέχονται και να δικαιολογούν.

Το πιο σημαντικό είναι να αναγνωρίσει ο καθένας στον εαυτό του τι αλλάζει και με ποιο πρόσημο. Γίνομαι καλύτερος; Γίνομαι ανυπόφορος; Οι άνθρωποι με αναζητούν ή μοιάζει να με αποφεύγουν; Η αυτοπαρατήρηση και η αυτοκριτική θέλουν θάρρος. Αντέχουμε να παραδεχτούμε ότι μετασχηματιζόμαστε σε κάτι που ίσως απωθεί τους άλλους; Αρνούμαστε να δούμε κατάματα σε τι μας έχει οδηγήσει το άγχος, η πίεση και η αβεβαιότητα;

Ο παρατεταμένος εκνευρισμός και θυμός φθίρει και αλλοιώνει τον άνθρωπο εντός του. Νιώθει συνεχώς να βρίσκεται σε μία ανησυχία, που είναι έτοιμη με οποιοδήποτε ερέθισμα να μετατραπεί σε έκρηξη. Δεν θα αλλάξει αυτό, αν δεν επαναπροσδιορίσει και δεν αναθεωρήσει τι ακολουθεί και με τι κόστος. Η ευτυχία δεν είναι απαραίτητα συνυφασμένη με την επιτυχία. Ίσως και να είναι δύο διαφορετικά πράγματα για κάποιους. Σημασία έχει να ορίσει το ίδιο το άτομο και εσωτερικά κίνητρα για την ισορροπία του, ώστε να μην είναι μόνο ετεροπροσδιοριζόμενο και εξαρτώμενο από τους άλλους, τις συνθήκες, την τύχη...

Είναι περισσότερο επιτακτικό από ποτέ να τα «βρούμε» με τον εαυτό μας, να συμφιλιωθούμε με την ιδέα της αβεβαιότητας και να μάθουμε να ελισσόμαστε και να προσαρμοζόμαστε στις εκάστοτε συνθήκες. Η υπερένταση και η ανησυχία δεν θα καταλαγιάσουν, αν δεν βρούμε τρόπο να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά το άγχος και την εν δυνάμει απογοήτευση. Κανένας θυμός και καμία έκρηξη δεν επιλύουν επί της ουσίας τα προβλήματα που μας απασχολούν.

Το να είμαστε συνεχώς εν βρασμώ μας καθιστά δέσμιους των παρορμήσεων και των συναισθηματικών-ενστικτωδών αντιδράσεών μας. Ούτε τα άκρα, ούτε η επιθετικότητα θα μας χαρίσουν τη γαλήνη που τόσο πολύ έχουμε ανάγκη. Ας δεχτούμε απλά ότι δεν μπορούμε όλα να τα έχουμε υπό τον έλεγχό μας κι ας πορευτούμε βήμα βήμα αγκαλιάζοντας και την «αποτυχία» ως μέρος της διαδικασίας ενδυνάμωσης και ωρίμανσης...