Δρ. Ιωάννης Ηλ. Βολανάκης: Αναστάσιος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας (1929-2025)

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o
Δρ. Ιωάννης Ηλ. Βολανάκης
Επίτιμος Έφορος Αρχαιοτήτων

«Μακάριοι οι νεκροί οι εν Κυρίω αποθνήσκοντες, ίνα αναπαύσονται εκ των κόπων αυτών. Τα γαρ έργα αυτών ακολουθεί μετ’ αυτών».
(Αποκάλυψις Ιωάννου 14, 13)

Ήτοι: «Μακάριοι είναι οι νεκροί εκείνοι, οι οποίοι έζησαν πιστεύοντες στον Χριστό και έπραξαν σύμφωνα με τις εντολές Του, διότι εγκαταλείποντας τον μάταιο αυτόν κόσμο, θα αναπαυθούν κοντά στον Θεό και θα παραμείνουν τα έργα των μάρτυρες της εν Χριστώ ζωής των και σύμφωνα με αυτά θα τους ενθυμούνται πάντοτε και θα τους μακαρίζουν οι επιγενόμενοι».

Ο μακαριστός Αρχιεπίσκοπος Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας Αναστάσιος (Γιαννουλάτος, *1929 έως + 2025), μία χαρισματική και ασυνήθους μεγέθους προσωπικότητα, μεγάλου κύρους και διεθνούς αναγνωρίσεως, εκοιμήθη στις 25-01-2025 και ανεπαύθη, ύστερα από μία ζωή πλούσια σε θρησκευτική, κοινωνική και ανθρωπιστική δράση.

Ο γράφων είχε την τύχη, να τον γνωρίσει από πολύ ενωρίς και να παρακολουθήσει τη δράση του ως Αρχιμανδρίτου, Επισκόπου Ανδρούσης, Καθηγητού της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών και Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας.

Επίσης, ο γράφων είχε την ευλογία, να επισκεφθεί κατά τα τελευταία έτη την Αλβανία, να γνωρίσει από κοντά και να θαυμάσει το πλούσιο έργο του στην Εκκλησία της πολύ όμορφης και ευλογημένης αυτής χώρας, με ανθρώπους δραστήριους και δημιουργικούς.

Σκοπός του παρόντος κειμένου δεν είναι η λεπτομερής περιγραφή και παρουσίαση της προσωπικότητας και του έργου του αειμνήστου Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου, αλλά απλά η αναφορά ορισμένων λεπτομερειών από τη ζωή του, τις οποίες έτυχε να γνωρίζει ο γράφων και οι οποίες φωτίζουν την προσωπικότητά του και μας βοηθούν στην κατανόηση της τεραστίας σημασίας προσφοράς του στην Εκκλησία και στην Κοινωνία γενικότερα.

Επίσης, μας βοηθούν στο να αντλήσουμε διδάγματα από την προσωπικότητα και το έργο του και να τον έχουμε ως παράδειγμα στη ζωή μας.

Ο μακαριστός Αναστάσιος Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας κατήγετο από εύπορη και καλλιεργημένη οικογένεια και από μαθητής διεκρίνετο για τα πολλαπλά χαρίσματά του. Στα μαθητικά και τα φοιτητικά του χρόνια, οι φίλοι του τον προσφωνούσαν «Τάσο» και τους ήταν πολύ αγαπητός.

Επέλεξε να σπουδάσει Θεολογία και αμέσως μετά την αποφοίτησή του από το Πανεπιστήμιο δραστηριοποιήθηκε σε διάφορες εκκλησιαστικές οργανώσεις της εποχής του. Όλως ιδιαιτέρως τον ενδιέφερε η Ιεραποστολή, στην οποίαν και επένδυσε δυνάμεις και χρόνο.

Αργότερα, εχειροτονήθη Επίσκοπος Ανδρούσης και εχρημάτισε Βοηθός Επίσκοπος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος. Ακολούθως, εξελέγη Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, παράλληλα ασχολήθηκε ενεργά με την Ιεραποστολή.

Στο τέλος και στην κατάλληλη ιστορική συγκυρία – μετά την αλλαγή που έλαβε χώρα στις χώρες του υπαρκτού σοσιαλισμού -, το Οικουμενικό Πατριαρχείο της Κωνσταντινουπόλεως, αναγνωρίζοντας τις ικανότητές του, τον επέλεξε για τη θέση του Αρχιεπισκόπου Τιράνων, Δυρραχίου και πάσης Αλβανίας.

Υπό την ιδιότητά του αυτή ανέλαβε το δύσκολο έργο της αναγέννησης και της εκ θεμελίων οργάνωσης της Εκκλησίας της Αλβανίας, το οποίον, ύστερα από μεγάλους αγώνες και εργασία δεκαετιών κατόρθωσε να φέρει σε αίσιον πέρας και να κερδίσει την διεθνή αναγνώριση για την προσφορά του αυτήν.

Τα περιστατικά, τα οποία σχετίζονται με την ζωή του αειμνήστου Αναστασίου και τα οποία θεώρησε ο γράφων ως αξιομνημόνευτα στο παρόν κείμενο, είναι τα ακόλουθα:

1)΄Υστερα από τη χειροτονία του ως Επισκόπου Ανδρούσης και αργότερα την εκλογή του ως Καθηγητού της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο αείμνηστος Αναστάσιος, κάνοντας αυτοκριτική - όπως ο ίδιος συνήθιζε να διηγείται αργότερα -, είπε στον εαυτό του: «Αναστάσιε, πρόσεχε, να φυλαχθείς από τον πειρασμό της υπερηφανείας, της αλαζονίας και της έπαρσης και να μείνεις απλός, ταπεινός, προσηνής και πράος».

2) Επίστευε και εδίδασκε, ότι ο ίδιος ως κληρικός και συνακόλουθα όλοι οι κληρικοί της Χριστιανικής Εκκλησίας, δεν αντιπροσωπεύουν τον Θεόν στους ανθρώπους, αλλά εκπροσωπούν τους ανθρώπους ενώπιον του Θεού και ότι οφείλουν να υπηρετούν τον Θεό δια των ανθρώπων και τους ανθρώπους δια του Θεού.

3) Σε συνέντευξη, την οποία παρεχώρησε ο Αναστάσιος ως Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας, δημοσιογράφος, μεταξύ άλλων, του υπέβαλε και την εξής ερώτηση : «Μακαριώτατε, συνέβη ποτέ στη ζωή σας να απελπισθείτε;».

Και εκείνος, ύστερα από αρκετή σκέψη, του απήντησε. «Ναι. Από ό,τι ενθυμούμαι μία φορά. Βρισκόμουν στην Αφρική σε Ιεραποστολή και εταξίδευα με τους συνεργάτες μου, όταν στον δρόμο το αυτοκίνητό μας ανατράπηκε. Εγώ βρέθηκα μέσα σε ένα χαντάκι, έσπασαν και τα γυαλιά μου, δεν έβλεπα και δεν μπορούσα να βγω από το χαντάκι. Τότε προς στιγμή απελπίσθηκα και είπα: “Θεέ μου, ίνα τι με εγκατέλειπες;” (Ματθ. 27, 46).

Και τότε, έγινε το θαύμα. Επάνω μου είδα να στέκεται ένα νέος άνδρας, ο οποίος κατήγετο από τη χώρα της Αφρικής, όπου ευρισκόμουν, με κοίταζε και μου απηύθυνε τον λόγο σε άπταιστα Ελληνικά, λέγοντάς μου: “Θεοφιλέστατε, μην στενοχωρείσθε. Εγώ θα σας βοηθήσω, να βγείτε από το χαντάκι, θα σας προσφέρω τις πρώτες βοήθειες και ό,τι άλλο χρειασθείτε. Είμαι στη διάθεσή σας”».

Τότε ο Αναστάσιος συνήλθε και συνειδητοποίησε, ότι ο νέος άνδρας ήταν Ιατρός, ο οποίος με τη βοήθειά του είχε σπουδάσει Ιατρική στο Πανεπιστήμιο των Αθηνών και ακολούθως, επέστρεψε στην πατρίδα του στην Αφρική και προσέφερε τις υπηρεσίες του στους συμπατριώτες του. Τώρα ο Θεός τον έστειλε μπροστά του. Συνεπώς και πάλιν ο Θεός δεν τον εγκατέλειψε.

4) Όταν ο Αναστάσιος ήλθε ως Αρχιεπίσκοπος Αλβανίας στα Τίρανα και κατέβηκε από το αεροπλάνο, τον υπεδέχθησαν ολιγάριθμοι, γέροντες ως επί πλείστον, Ορθόδοξοι κληρικοί, λίγοι φέροντες πεπαλαιωμένα ράσα και οι περισσότεροι άνευ ράσου. ΄Ομως με βαθιά πίστη, ισχυρή θέληση και επίπονη εργασία κατόρθωσε να υπερβεί δυσκολίες, να επιλύσει προβλήματα και να πραγματοποιήσει το όραμά του, την αναγέννηση και διοργάνωση της Ορθοδόξου Εκκλησίας της Αλβανίας.

5) Ο μακαριστός Αναστάσιος, αφού ύστερα από μακροχρόνιες και επίπονες προσπάθειες, κατόρθωσε να ανασυστήσει εκ θεμελίων και να οργανώσει την Εκκλησία της Αλβανίας, να ιδρύσει Σχολεία, να ανεγείρει ναούς, να χειροτονήσει κληρικούς κ.λπ., συνήθιζε να λέει: «Ξέρετε τι σημαίνει, να κτυπάς μία πόρτα είκοσι φορές και να παραμένει κλειστή και να ανοίξει την εικοστή πρώτη φορά;»

6) Μία άλλη ωραία και ποιητική παρομοίωση συνήθιζε να κάνει ο Αναστάσιος για τον εαυτό του. Έλεγε: «Εγώ είμαι ένα κεράκι αναμμένο, που φωτίζει την εικόνα του Χριστού, ώστε να τη βλέπουν οι άνθρωποι. Κάποτε το κεράκι αυτό θα σβήσει. Όμως την θέση του θα πάρει ένα άλλο κεράκι, για να συνεχίζει να φωτίζει την εικόνα του Χριστού και έτσι, να τη βλέπουν οι άνθρωποι».

Από τα απλά αυτά λόγια, αλλά μεστά υψηλού νοήματος, διαφαίνεται μεταξύ άλλων ο χριστολογικός χαρακτήρας της πίστεως, της ζωής και του έργου του αειμνήστου Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου. Όλα όσα προσεπάθησε και όσα επέτυχε είχαν σαν κέντρο κι άξονα τον Χριστό, ο οποίος εθυσιάσθηκε χάριν των ανθρώπων.

Ό,τι και να πει και να γράψει κανείς για τον αείμνηστο Αναστάσιο είναι λίγα. Όμως η προσωπικότητά του, ως φωτεινός φάρος εφώτισε και θα συνεχίσει να φωτίζει, όχι μόνο τους Χριστιανούς της Αλβανίας, αλλά και σύμπαντα τον Χριστιανικό κόσμο και όλους τους ανθρώπους που αγωνίζονται για να επικρατήσει στη γη το θέλημα του Θεού, δηλαδή η ελευθερία, η ειρήνη και η δικαιοσύνη.