Μαρία Καρίκη: Φτάνοντας τα όριά μας…

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η Μαρία Καρίκη

Ψυχολόγος, Msc

Ο σύγχρονος άνθρωπος καλείται να ανταπεξέλθει σε πολλούς ρόλους και σε πολλαπλές υποχρεώσεις και προκλήσεις. Αγωνίζεται καθημερινά να σταθεί στο ύψος των απαιτήσεων μιας περίπλοκης πραγματικότητας. Υπάρχουν φορές που τα καταφέρνει, αλλά και φορές που νιώθει να καταβάλλεται και να μην αντέχει άλλο την πίεση και την ταχύτητα. Η ψυχική μας ανθεκτικότητα δοκιμάζεται έντονα και ο άνθρωπος φτάνει συχνά στα όριά του.

Είναι αναμενόμενο, όταν μέσα στην κάθε μέρα σου πρέπει να κάνεις πολλά πράγματα, κάποια στιγμή να αρχίσεις να παρατηρείς τον εαυτό σου ότι κουράζεται, ότι δυσανασχετεί. Τα ψυχικά μας αποθέματα δεν είναι ανεξάντλητα. Η κούραση, το τρέξιμο, το άγχος, οι προθεσμίες που υπάρχουν ως έγνοια στο μυαλό, τα οικονομικά ζητήματα, οι συνεχείς εκκρεμότητες μέρα με τη μέρα σε φθείρουν, σε εξαντλούν ψυχικά. Προσπαθείς να βρεις λύσεις, εναλλακτικές, να διευθετήσεις, να προλάβεις καταστάσεις νιώθοντας ότι βρίσκεσαι σε μια μόνιμη εγρήγορση. Σαν να μην σου επιτρέπεται από τις συνθήκες να χαλαρώσεις.

Όταν παρά τις προσπάθειες, δεν βελτιώνονται τα πράγματα που θες ή χρειάζεται να περιμένεις αρκετά για να δεις μια πρόοδο, αρχίζεις σιγά-σιγά να νιώθεις μια ματαίωση. Αναρωτιέσαι αν αξίζει όλος αυτός ο κόπος, όλη αυτή η ψυχική ανάλωση. Για να παραμείνεις στον αγώνα σου, έχεις ανάγκη από ένα δυνατό κίνητρο, από ένα νόημα που, παρά τα όποια εμπόδια, θα σε παροτρύνει να συνεχίσεις.

Ωστόσο, υπάρχουν και φορές, που ένα κακό αποτέλεσμα, μια αποτυχία, μια ατυχία, μια αναποδιά, κάτι απρόοπτο μπορεί να μας φτάσει σε αδιέξοδο και να θέλουμε να τα παρατήσουμε. Ο άνθρωπος απογοητεύεται και αισθάνεται πολύ εξαντλημένος για να συνεχίσει. Το συνεχές άγχος, η αγωνία, η αβεβαιότητα τον φτάνουν σε μια κατάσταση απόγνωσης, θυμού και άρνησης. Το να πιέζουμε τον εαυτό μας για πολύ διάστημα να φτάσει “κάπου” ή να υπομείνει “κάτι” δύσκολο και ψυχοφθόρο μας φτάνει στα όριά μας.

Δεν είναι αδυναμία να θες να σταματήσεις να προσπαθείς, όταν πραγματικά νιώθεις ότι δεν μπορείς άλλο. Είναι αναγνώριση και σεβασμός απέναντι στην ψυχική μας ανθεκτικότητα. Δεν χρειάζεται να υπερβαίνουμε συνεχώς την ανοχή και την αντοχή μας ως προς οτιδήποτε μας δυσκολεύει ή μας φθείρει. Είναι σημαντικό να προστατεύουμε τον εαυτό μας και να μην πιέζουμε τον ψυχισμό μας πέραν των δυνατοτήτων και των ισορροπιών του.

Αν φτάσουμε τα όριά μας και συνεχίσουμε αγνοώντας τα σημάδια που μας στέλνει το σώμα μας, πολλά μπορούν να συμβούν. Το ψυχικό κόστος θα μετασχηματιστεί σε συμπτώματα. Νευρικότητα, αϋπνία, ένταση, έντονες συναισθηματικές διακυμάνσεις, εκρήξεις, αλλαγές στη διάθεση και τη συμπεριφορά μας, σκέψεις επαναλαμβανόμενες, υπερανάλυση, υπέρμετρο άγχος ή θλίψη, πανικός, διάφορες ψυχοσωματικές εκδηλώσεις. Τα σημάδια της ψυχικής εξουθένωσης εμφανίζονται όταν ο άνθρωπος το παρακάνει και είναι σημαντικό να τα αποκωδικοποιήσουμε σωστά και να κάνουμε κάτι για αυτό.

Ο καθένας μας μπορεί, ανά πάσα στιγμή, να φτάσει σε ένα τέτοιο σημείο. Όχι απαραίτητα μόνο απέναντι σε μια δύσκολη κατάσταση. Αν η διαδρομή των τελευταίων χρόνων είναι αρκετά εξαντλητική και διάφορα γεγονότα έχουν φέρει το άτομο πολύ κοντά στα όριά του, τότε ακόμα και κάτι “απλό” μπορεί να προκαλέσει μια πιθανή “κατάρρευση”, γιατί βρίσκει το άτομο αυτό ψυχικά ήδη εξαντλημένο, άρα και πιο ευάλωτο.

Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να ωθούμε τον εαυτό μας συχνά στα άκρα απλά και μόνο για να διεκπεραιώσει αυτά που πρέπει ή γιατί πιέζεται από τη συνήθεια ή το καθήκον να ανεχτεί μια συνθήκη που κατά βάθος, όμως, δεν του αρέσει. Η αυτοπαρατήρηση και η αυτογνωσία είναι απαραίτητα στοιχεία για να παραμείνει ο εαυτός μας ισορροπημένος και υγιής. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζει ο καθένας μας ως ποιο σημείο μπορούμε να πιέσουμε τον εαυτό μας, χωρίς να θέσουμε σε κίνδυνο την ψυχική μας κατάσταση. Οφείλουμε να αναρωτηθούμε ποιο είναι πιο σημαντικό για εμάς: ένα αποτέλεσμα ή υγεία μας; Η αναθεώρηση, ο επαναπροσδιορισμός, η επανεκτίμηση χρειάζονται να γίνονται ανά τακτά διαστήματα, προκειμένου να αξιολογήσουμε σε τι κατάσταση βρισκόμαστε εσωτερικά: υπάρχουν ακόμα αποθέματα για να συνεχίσουμε την προσπάθεια ή έχουμε δώσει ό,τι μπορούσαμε να δώσουμε και έφτασε η στιγμή να υποχωρήσουμε; Σε αυτές τις περιπτώσεις η υποχώρηση δεν είναι ήττα, αλλά σοφία, αυτοσεβασμός και αυτοπροστασία!