Τάσος Χατζηλιαμής: «Εκπληκτική η δυναμική της Ρόδου σε περιόδους κρίσης»

Βαρβάρα Μπογδάνου

Ο γραμματέας της Ένωσης Τουριστικών Γραφείων Δωδεκανήσου περιγράφει τη σημερινή εικόνα στον Τουρισμό

Σε μια εποχή όπου η παγκόσμια αβεβαιότητα επηρεάζει κάθε πτυχή της οικονομικής και κοινωνικής ζωής, ο τουρισμός καλείται για ακόμη μία φορά να αποδείξει την ανθεκτικότητα και την προσαρμοστικότητά του. Η Ρόδος, ένας προορισμός με βαθιές ρίζες στην ιστορία της φιλοξενίας και με ισχυρή παρουσία στον διεθνή τουριστικό χάρτη, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των εξελίξεων. Ανάμεσα σε γεωπολιτικές εντάσεις, μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συμπεριφορές και την πίεση της ακρίβειας, το νησί συνεχίζει να διεκδικεί τη θέση του, ισορροπώντας ανάμεσα στην πρόκληση και την ευκαιρία.

Πίσω από τους αριθμούς, τις αφίξεις και τα στατιστικά στοιχεία, υπάρχουν οι άνθρωποι του τουρισμού, εκείνοι που αφουγκράζονται τις τάσεις της αγοράς, διαχειρίζονται την αβεβαιότητα και προσπαθούν καθημερινά να διατηρήσουν την ποιότητα και την ανταγωνιστικότητα του προορισμού. Με βαθιά γνώση του αντικειμένου και πολυετή εμπειρία στον χώρο, ο τουριστικός πράκτορας Τάσος Χατζηλιαμής καταθέτει τη δική του οπτική για τη φετινή τουριστική σεζόν, αναλύοντας τις προκλήσεις που διαμορφώνουν το τοπίο, αλλά και τις προοπτικές που ανοίγονται μπροστά.

Μέσα από τη συνέντευξή του στη «Ροδιακή», αναδεικνύεται μια πιο σύνθετη εικόνα του τουρισμού: μια εικόνα όπου η αισιοδοξία συνυπάρχει με τον προβληματισμό, οι ευκαιρίες με τους κινδύνους και η εμπειρία με την ανάγκη για συνεχή προσαρμογή. Ταυτόχρονα, φωτίζεται η δυναμική της Ρόδου ως προορισμού που, παρά τις αντιξοότητες, εξακολουθεί να εμπνέει εμπιστοσύνη και να προσελκύει ταξιδιώτες από όλο τον κόσμο.

Πώς διαμορφώνεται μέχρι στιγμής η φετινή τουριστική σεζόν στη Ρόδο κ. Χατζηλιαμή;

Η σεζόν ξεκίνησε, κανονικά θα έλεγα, για το νησί μας. Οι αφίξεις ξεκίνησαν νωρίς και παρότι είχαμε μία επιβράδυνση στον ρυθμό των κρατήσεων μέσα στον Μάρτιο, διαπιστώσαμε μία ανάκαμψη μέσα στον Απρίλιο. Ο ρυθμός κρατήσεων προς τα τέλη του Απριλίου έδειξε πάλι μία κάμψη, πιθανώς γιατί δεν βρέθηκε ακόμη λύση στο θέμα του πολέμου στο Ιράν και ιδιαίτερα λόγω του προβλήματος διέλευσης πλοίων από τα στενά του Ορμούζ. Ο φόβος της έλλειψης καυσίμων αεροπλάνων, που ακούμε συχνά τώρα τελευταία από τα μέσα, είναι άλλος ένας παράγοντας επιβράδυνσης του ρυθμού κρατήσεων. Σε αυτή την τελευταία κάμψη κρατήσεων, διαπιστώσαμε ότι υπήρχε άμεση αντίδραση από τον ξενοδοχειακό κλάδο με προσφορές, όπως άλλωστε έχουν κάνει και άλλοι προορισμοί, ώστε να εξισορροπηθεί η τάση του ρυθμού κρατήσεων για την σεζόν. Με αυτά τα δεδομένα και εφόσον δεν πραγματοποιηθεί πραγματική έλλειψη σε καύσιμα αεροπλάνων, η σεζόν θα είναι στα περσινά πλαίσια, όσον αφορά τα νούμερα των αφίξεων. Είναι βέβαια πολύ νωρίς για προβλέψεις ακόμη.

Ποιες είναι οι βασικές διαφορές σε σχέση με την περσινή χρονιά;

Οι προ-κρατήσεις πήγαιναν πολύ καλά μέχρι και τον Μάρτιο από όλες τις αγορές και συνεπώς με αυξητική τάση σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, άλλα η κάμψη κρατήσεων μέσα στον Μάρτιο, εξισορρόπησε την κατάσταση όσον αφορά τις κρατήσεις μέχρι στιγμής. Είναι λοιπόν μία σεζόν που ξεκίνησε με μεγαλύτερη αβεβαιότητα από την περσινή. Πέραν αυτών ίσως να διαπιστώσουμε μία μείωση στην κατανάλωση των πελατών μας στο νησί, λόγω της γενικότερης αβεβαιότητας που επικρατεί παγκοσμίως, αλλά και της ακρίβειας που αυτή τη στιγμή είναι παγκόσμιο φαινόμενο.

Υπάρχουν ενδείξεις για αύξηση ή μείωση αφίξεων στις βασικές αγορές;

Όπως ανέφερα και σε προηγούμενη ερώτηση, είναι νωρίς για προβλέψεις, άλλα κρίνοντας από τις τάσεις και ειδικά από τις αντιδράσεις των πελατών, τόσο σε αρνητικά ή θετικά νέα όσο και σε προσφορές, επιβεβαιώνω αυτό που είχα πει σε προηγούμενη συνέντευξη μας, ότι δηλαδή οι πελάτες είναι με το δάχτυλο στον υπολογιστή τους για να κάνουν κράτηση, άλλα περιμένουν είτε καλά νέα, είτε κάποια προσφορά ώστε να πραγματοποιήσουν την κράτηση.

Ποιες είναι οι μεγαλύτερες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν φέτος οι τουριστικοί πράκτορες;

Η αβεβαιότητα είναι ένα μεγάλο πρόβλημα για τους tour operators, οι οποίοι πρέπει να γεμίσουν τα αεροπλάνα και κατόπιν τα συμφωνημένα και κρατημένα δωμάτια στα ξενοδοχεία, και όλα αυτά με ελάχιστο κέρδος, κυρίως στην high season. Το πρόβλημα της μετακύλησης του επιπλέον κόστους καυσίμων, τα οποία έχουν ήδη διπλασιαστεί, με την μορφή επίναυλου καυσίμων, είναι επίσης κάτι που δυσχεραίνει την κατάσταση, και φυσικά ο ανταγωνισμός μεταξύ τους σε τέτοιες περιπτώσεις γίνεται εντονότερος.

Από την πλευρά μας, αυτής των πρακτόρων ,των tour operators, το πρόβλημα είναι εξίσου μεγάλο καθώς τα κόστη μεταφοράς των πελατών μας προς τα ξενοδοχεία είναι σαφώς μεγαλύτερα, διότι στην δική μας περίπτωση δεν υπάρχουν επίναυλοι καυσίμων και οι συμφωνίες μεταφορών έχουν συμφωνηθεί από την προηγούμενη σεζόν. Επιπρόσθετα, γίνεται σαφώς δυσκολότερος ο προγραμματισμός μας, καθώς πλέον είμαστε σε περιβάλλον όπου ο ρυθμός κρατήσεων είναι περισσότερο της τελευταίας στιγμής.

Πόσο επηρεάζει η ακρίβεια το πακέτο διακοπών και τη ζήτηση;

Η ακρίβεια πλέον είναι ένα πραγματικό γεγονός και ένα παγκόσμιο φαινόμενο. Ο καταναλωτής πλέον περνάει την κάθε αγορά από κόσκινο και ελέγχει συνεχώς την προσφορά όταν πρόκειται να αγοράσει το οτιδήποτε. Έτσι και στον τουρισμό παρατηρούμε πως παρότι οι διακοπές είναι ένα απολύτως αναγκαίο αγαθό, ιδιαίτερα για τους Ευρωπαίους, το οποίο δεν θεωρείται αγαθό πολυτελείας, άλλα πλέον οι καταναλωτές θα περιμένουν για την καλύτερη δυνατή προσφορά είτε να προχωρήσουν σε μία αγορά που εκείνοι θεωρούν έξυπνη. Σε αυτό το σημείο θα ήθελα να δώσω έμφαση στο πόσο σημαντικό είναι ο προορισμός μας να μην θεωρείται ακριβός και να είναι πάντοτε ανταγωνιστικός, χωρίς αυτό να σημαίνει φυσικά ότι θα αρχίσει να θεωρείται φθηνός τουριστικός προορισμός.

Πώς επηρεάζει ο ανταγωνισμός από άλλους μεσογειακούς προορισμούς (π.χ. Τουρκία, Ισπανία, Αίγυπτος);

Πριν τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, οι ανταγωνιστικοί μας Μεσογειακοί προορισμοί, είχαν με εξαίρεση την Τουρκία, αύξηση στις προκρατήσεις. Η Τουρκία υπέφερε λόγω της ακρίβειας και του υπερ-πληθωρισμού, που δεν επιτρέπει στα ξενοδοχεία της γειτονικής χώρας να δώσουν χαμηλότερες τιμές, ή τουλάχιστον τιμές που αντικατοπτρίζουν την πραγματική ζήτηση. Από τον Μάρτιο και μετά, η ζήτηση για την Αίγυπτο και Τουρκία έπεσε κατακόρυφα, όπως επίσης και για την Κύπρο δυστυχώς.

Η Αίγυπτος σήμερα δεν έχει επανέλθει πλήρως στα επίπεδα της πρό-σύρραξης περιόδου, άλλα έχει συνεχόμενη ροή κρατήσεων και πλέον οι τιμές είναι αρκετά χαμηλές. Η Τουρκία παραμένει χαμηλά σε ροή κρατήσεων και οι προσφορές των ξενοδοχείων δεν είναι συνεχόμενες άλλα και προβλέψιμες και έτσι, δεν έχουν καταφέρει να επαναφέρουν τα επίπεδα κρατήσεων σε αυτά πριν από τον πόλεμο. Η Κύπρος παρατηρεί μία επαναφορά κρατήσεων άλλα ο συνολικός αριθμός είναι αρκετά χαμηλός ακόμη λόγω και των ακυρώσεων που υπήρχαν μέσα στον Μάρτιο. Η Ισπανία είναι σίγουρα η πλέον κερδισμένη στη Μεσόγειο και παρατηρείται πολύ μεγάλη αύξηση από τον Μάρτιο και μέχρι και σήμερα.

Πόσο έχει επηρεάσει η γενικότερη γεωπολιτική αστάθεια και οι πόλεμοι στην ευρύτερη περιοχή την τουριστική κίνηση φέτος;

Η οποιαδήποτε αστάθεια, γεωπολιτικά, επιφέρει αλλαγές στις αγοραστικές συμπεριφορές των καταναλωτών. Η ακρίβεια και η αστάθεια σπρώχνει τους πελάτες μας να αναζητούν προσφορές και καλά deals. Η ασφάλεια παίζει μεγάλο ρόλο στην επιλογή των πελατών για τουριστικούς προορισμούς. Θεωρώ ότι χωρίς περαιτέρω κλιμάκωση η σεζόν θα μπορούσε να μπει σε κανονικότητα από τον Ιούνιο, άλλα κανείς δεν μπορεί να κάνει προβλέψεις αν δεν βρεθεί μία μονιμότερη λύση στην σύρραξη της μέσης ανατολής.

Είναι επαρκείς οι υποδομές της Ρόδου για να υποστηρίξουν την αυξημένη τουριστική ροή και ποια είναι τα πιο σημαντικά προβλήματα που χρειάζονται άμεση λύση;

Όπως έχουμε συζητήσει μαζί και στο παρελθόν, παρότι γίνονται πολλά έργα βελτίωσης των υποδομών του νησιού μας, υπάρχει ακόμα δρόμος ώστε να φτάσουμε σε επίπεδο των ανταγωνιστών μας, ιδιαίτερα των Ισπανικών προορισμών. Το κυκλοφοριακό παραμένει ένα από τα σημαντικότερα θέματα όπως και αυτό της κατάστασης των δρόμων του νησιού.

Πώς μπορεί να ενισχυθεί η διάρκεια της σεζόν πέρα από τους θερινούς μήνες;

Η επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου της Ρόδου, είναι ένα θέμα με το οποίο ασχολούνται πολλοί φορείς και θεωρώ ότι σε ένα βαθμό το έχουμε πετύχει, αφού ήδη έχουμε επισκέπτες από την αρχή του Απριλίου έως και τα μέσα Νοέμβρη. Η Ρόδος ενδείκνυται σαν προορισμός να προσφέρει περισσότερα από ήλιο και θάλασσα, άλλα προσωπικά, δεν θεωρώ ότι μπορεί να αντικαταστήσει χειμερινούς προορισμούς. Είναι όμως ένας ιδιαίτερος προορισμός που μπορεί να προσφέρει πολλά στον επισκέπτη, για τουλάχιστον 8 μήνες. Σε αυτή την κατεύθυνση και εμείς από την πλευρά μας σαν πράκτορες άλλα και σαν Ένωση, έχουμε συμβάλει σημαντικά για να σπρώξουμε τους tour operators να μεγαλώσουν το πρόγραμμά τους στη Ρόδο.

Είστε αισιόδοξος ή συγκρατημένος για την πορεία του 2026;

Είμαι συγκρατημένα αισιόδοξος για το 2026 και παρατηρώ τις εξελίξεις καθημερινά, με ιδιαίτερη έμφαση στο θέμα του Ιράν και των καυσίμων. Γενικότερα, η ανάκαμψη της ροής κρατήσεων στο νησί μας σε περιόδους κρίσεων είναι εκπληκτική, και έχει να κάνει με το πολύ δυνατό brand του νησιού, όπως το έχουμε δει από τις αλλεπάλληλες προηγούμενες κρίσεις, τις οποίες και ξεπεράσαμε. Κάτι που αναφέρουμε ενδελεχώς και στο λεύκωμα που ετοιμάζουμε σαν Ένωση Τουριστικών Γραφείων Δωδεκανήσου, και γι’ αυτό θα έλεγα ότι παραμένω αισιόδοξος.

Παρατηρείτε δισταγμό από επισκέπτες λόγω της αίσθησης ανασφάλειας που δημιουργούν οι διεθνείς συγκρούσεις;

Όπως είπα και στην προηγούμενη ερώτηση σχετικά με τις καταναλωτικές συνήθειες των πελατών μας, το αίσθημα της ασφάλειας είναι πολύ σημαντικό στην επιλογή του προορισμού διακοπών. Όμως, στον τουρισμό παρότι η πρώτη είδηση κάποιας σύγκρουσης θα έχει άμεση επίπτωση στην ροή κρατήσεων, ο μέσος πελάτης έχει σύντομη μνήμη και «ξεχνάει» γρήγορα περιμένοντας μία καλή είδηση, είτε μία προσφορά για να επανέλθει σε ρυθμούς διακοπών, πάντα έχοντας υπόψη το θέμα της ασφάλειας.

Υπάρχουν συγκεκριμένες αγορές που επηρεάζονται περισσότερο από τις εξελίξεις αυτές;

Παρατηρώ μία γενικότερη ομοιομορφία στις τάσεις κρατήσεων, άλλα για παράδειγμα η Αγγλική αγορά δείχνει λιγότερο επηρεασμένη σε σχέση με άλλες και σε μικρότερο βαθμό το ίδιο και οι αγορές της Σκανδιναβίας και μέσης Ευρώπης. Οι νεότερες αγορές όπως αυτές της Ρουμανίας και Σερβίας ίσως έχουν επηρεαστεί περισσότερο.

Πώς διαχειρίζεστε ως τουριστικοί πράκτορες τις ανησυχίες των πελατών σας σχετικά με την ασφάλεια;

Σε αυτή τη χρονική στιγμή, από την πλευρά μας σαν πράκτορες, έχουμε όλοι επιδοθεί σε μία καμπάνια ενημέρωσης και υπενθύμισης της ασφάλειας του νησιού μας με συνεχόμενα ταξίδια ενημέρωσης πρακτόρων τα λεγόμενα “study trips”, όπως και σεμινάρια online, άλλα και οργάνωσης επισκέψεων ταξιδιωτικών influencers, ώστε να αποδώσουν με τον πλέον σύγχρονο τρόπο, ότι ο προορισμός μας είναι ασφαλής. Πέραν αυτών διοργανώνουμε συνεχείς συσκέψεις σαν ένωση με τα μέλη μας και άλλους φορείς, όπως η ένωση ξενοδόχων, και φροντίζουμε πάντοτε να υπάρχει η ανάλογη ενημέρωση για την ασφάλεια του νησιού προς τους tour operators.

Θεωρείτε ότι η Ελλάδα και ειδικά η Ρόδος εξακολουθούν να θεωρούνται «ασφαλείς προορισμοί» σε αυτό το διεθνές περιβάλλον;

Ναι, θεωρώ ότι το αίσθημα της ασφάλειας είναι αισθητό τόσο σε Πανελλαδικό επίπεδο όσο και σε τοπικό. Τόσο το γεγονός ότι είμαστε ένας Ευρωπαϊκούς προορισμός όσο και το γενικότερο αίσθημα ασφάλειας που έχει εδραιωθεί στους ελληνικούς προορισμούς ανά τα χρόνια, το γενικότερο αίσθημα στον πελάτη, είναι ότι συγκαταλεγόμαστε στους ασφαλείς προορισμούς. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι στο εύθραυστο γεωπολιτικό περιβάλλον που ζούμε, αυτό δεν μπορεί να αλλάξει, όπως το είδαμε δυστυχώς να γίνεται στην Κύπρο.

Πιστεύετε ότι τέτοιες κρίσεις επηρεάζουν περισσότερο τις κρατήσεις της τελευταίας στιγμής;

Δυστυχώς, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία μετατόπιση των κρατήσεων από τα early bookingsσε επίπεδο τελευταίας στιγμής. Στην αρχή του χρόνου, αυτό είχε σταθεροποιηθεί και για την Ρόδο οι προκρατήσεις ήταν καλές, άλλα η κρίση του Περσικού κόλπου έσπρωξε τις κρατήσεις ξανά σε last minute. Καθώς οι κρίσεις ανά τα χρόνια είναι συνεχιζόμενες, ίσως να είμαστε σε ένα σταυροδρόμι συνολικής μετατόπισης των κρατήσεων κατά ένα μεγάλο ποσοστό σε τελευταίας στιγμής. Η καταναλωτική συμπεριφορά των επισκεπτών που προϋποθέτει «έξυπνες αγορές» και το κυνήγι προσφορών έχει επιδεινώσει αυτήν την κατάσταση, άρα θα κατέληγα στο ότι πλέον οι κρατήσεις θα μετατοπιστούν περαιτέρω σε επίπεδο τελευταίας στιγμής.