Ηλίας Καραβόλιας: Ένα βιβλίο για την αληθινή διεθνή οικονομία σήμερα

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Ηλίας Καραβόλιας

Στο νέο διεθνές εμπορικό και μακροοικονομικό τοπίο, η θεωρητική εστίαση είναι αναγκαία όσο ποτέ, αφού το κέντρο βάρους στην ανάλυση μετατοπίζεται συνεχώς: από την εμπορική στη νομισματική ζώνη και από την οικονομική στη γεωπολιτική επικράτεια.

Ο Θόδωρος Πελαγίδης, που πάντα κρατά τη μακροοικονομική διόπτρα ως αρθρογράφος (υποδιοικητής στην ΤτΕ και καθηγητής πανεπιστημίου), είχε αναρωτηθεί σε άρθρο του πέρυσι ποιο είναι άραγε το «άριστο ύψος του δασμού», δηλαδή ποιο το δασμολογικό ποσοστό που η μεγάλη χώρα δύναται να επιβάλει και να «κερδίσει».

Στο εξαιρετικό σύγγραμμά του, λοιπόν, που εκδόθηκε από τον οίκο Παπαζήση αρχές του 2025 με τίτλο «Από τον πληθωρισμό στους δασμούς - Η υπονόμευση της φιλελεύθερης διεθνούς οικονομικής τάξης» (και που παρουσιάζει με τον Σωτήρη Ντάλη, καθ. Παν. Αιγαίου, εδώ στη Ρόδο στις 29/5 στις 12:30 στο Επιμελητήριο Δωδεκανήσου), ο συγγραφέας μάς δείχνει ότι αυτό το «άριστο ύψος» εξαρτάται από την ελαστικότητα της παγκόσμιας καμπύλης προσφοράς του συγκεκριμένου κάθε φορά αγαθού.

Αλλά δεν είναι αυτό φυσικά το μείζον σημαίνον ή το μόνο θεωρητικό σινιάλο του βιβλίου.

Ο στόχος του είναι άλλος: η αναλυτική εμβάθυνση των μεγάλων μακροοικονομικών αλλαγών της τελευταίας πενταετίας, αυτές οι τεκτονικές μετατοπίσεις του συστήματος που όχι απλά μετασχηματίζουν αλλά μεταλλάσσουν την παγκόσμια οικονομία.

Και ο καθηγητής Πελαγίδης γράφει ότι αυτό πηγάζει μεν από την αψυχολόγητη τραμπική στρατηγική αταξία, όμως «υπονομεύοντας τη φιλελεύθερη διεθνή οικονομική και γεωπολιτική τάξη».

Στο βιβλίο βλέπουμε να στοιχειοθετείται η έννοια της «δομικής στασιμότητας» σε σχέση με την πραγματικότητα που βιώνουμε από τότε που το μίγμα πληθωρισμού - δασμών αλλοίωσε τη διεθνή εμπορική σκηνή.

Ο συγγραφέας μάς θυμίζει κάτι που δεν πρέπει ως οικονομολόγοι - και όχι μόνο - να ξεχνάμε: επανήλθε στο προσκήνιο η αναζήτηση της «αποδοτικότητας των δασμών» και της συγκυριακής τους χρήσης.

Και ο Τραμπ κάνει αυτό (που πολύ εύστοχα ο Πελαγίδης αναλύει): στρώνει ως χαλί στις οικονομίες μια «συναλλακτική πολιτική» με τους δασμούς ως εργαλείο πίεσης και ηγεμονίας.

Από τα πρώτα κεφάλαια ο αναγνώστης έρχεται σε επαφή με μια «άλλη πραγματικότητα» από τη συνήθη της θεωρίας για το διεθνές εμπόριο και την οικονομική επιστήμη.

Πρέπει να διακρίνει κανείς τι εστί «οικονομία των ελλείψεων», π.χ., και πώς τα Trumponomics χρησιμοποιούν τη «νομισματοποίηση της ισχύος».

Ο Θοδωρής Πελαγίδης - ο οποίος ποτέ δεν κλείστηκε ως συγγραφέας ή αρθρογράφος στη γυάλινη σφαίρα των ακαδημαϊκών μοτίβων, ούτε καν τώρα που υπηρετεί την ΤτΕ από ανώτερο πόστο - μιλά ουσιαστικά στο βιβλίο του για την ώσμωση μεταξύ τραμπισμού και νέων οικονομικών ανορθολογισμών, τις οποίες γεννά η εποχή.

Μια εποχή που, εύστοχα, μας υποδεικνύει ότι χαρακτηρίζεται από την αμφισβήτηση της “Pax Dollar Era” και που φυσικά δεν είναι ασυσχέτιστο φαινόμενο με τις ταχύτητες που δημιουργεί καθημερινά και ραγδαία πλέον σε εμπόριο, παραγωγή, εφοδιαστικές αλυσίδες ο «κινέζικος επιταχυντής» της μεγέθυνσης και της υπερπαραγωγής.

Σε μερικά σημεία του βιβλίου ο πιο υποψιασμένος αναγνώστης ίσως διακρίνει κάποιες θεωρητικές τάσεις της νέας εποχής, που όμως ο συγγραφέας «παραπέμπει» ως ακαδημαϊκά επίδικα στο μέλλον - με την υποσημείωση πάντα των γεγονότων και των μεγεθών που θα δομήσουν το νέο σκηνικό μετά από κάθε νέο πλανητικό γεγονός.

Ο καθηγητής Πελαγίδης μάς προσφέρει μια συνδετική γέφυρα μεταξύ θεωρητικών απωθημένων (π.χ. ο ξεχασμένος εχθρός των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, ο πληθωρισμός) και των συμβάντων που αναποδογύρισαν την παγκόσμια προσφορά και ζήτηση (πανδημία και σοκ ύφεσης συν πρωτοφανείς δασμοί και επιμονή υψηλών επιτοκίων).

Μπορεί να μην «πρόλαβε» το βιβλίο τις εξελίξεις που δρομολογήθηκαν διεθνώς με την πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή, αλλά σχεδόν το «υπονοούσε» όταν σε μερικά σημεία εμπλέκει τη γεωπολιτική και τη γεωοικονομία ως φαινόμενα καθοριστικά για τις τιμές των αγαθών στις αγορές - και φυσικά ως «συντηρητές» αυτού του πρωτοφανούς για την εποχή επίμονου πληθωριστικού σκηνικού.

Δεν μένουν ασχολίαστα στα κεφάλαια προς το τέλος ούτε η εκρηκτική συνθήκη επιτάχυνσης που γεννά στις οικονομικές και στις κοινωνικές συνθήκες η τεχνολογική κούρσα μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων και των ολιγοπωλίων, ούτε φυσικά και το πολιτικό και κοινωνιολογικό ζητούμενο με το οποίο κλείνει το σκεπτικό του ο συγγραφέας: το αν τελικά η (φιλελεύθερη) Δύση πυροβολεί και «σκοτώνει» τον εαυτό της μέσω αυτού του προστατευτισμού και του οικονομικού εθνικισμού που εξάγει η τραμπική διοίκηση…