Νέες πιέσεις στο Αιγαίο και διπλωματική εγρήγορση της Αθήνας

Rodiaki NewsRoom

Σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές σχέσεις δείχνουν να απομακρύνονται σταδιακά από το κλίμα των λεγόμενων «ήρεμων νερών», η Άγκυρα ανεβάζει εκ νέου τους τόνους, επαναφέροντας στο προσκήνιο πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ιδιαίτερη σημασία για τα Δωδεκάνησα αποκτά αυτή τη φορά η σαφής αναφορά της τουρκικής πλευράς στη Ρόδο και στο ενδεχόμενο δημιουργίας βάσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο νησί.

Η τουρκική πλευρά αντέδρασε στις πληροφορίες για πιθανή εγκατάσταση βάσης UAV στη Ρόδο, υποστηρίζοντας ότι μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε, κατά την τουρκική ερμηνεία, παραβίαση του καθεστώτος που η Άγκυρα θεωρεί ότι διέπει το νησί και ότι θα μπορούσε να επηρεάσει «την ειρήνη και τη σταθερότητα στο Αιγαίο». Παράλληλα, διαμήνυσε ότι θα συνεχίσει να προασπίζεται όσα θεωρεί δικαιώματα και συμφέροντά της που απορρέουν από τις διεθνείς συνθήκες.

Η τοποθέτηση αυτή δεν αντιμετωπίζεται στην Αθήνα ως μεμονωμένο περιστατικό. Έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά τουρκικών ενεργειών το τελευταίο διάστημα, με χαρακτηριστικότερη την ανακήρυξη δύο τουρκικών «εθνικών θαλάσσιων πάρκων» στο βορειοανατολικό Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο. Ιδιαίτερη ενόχληση προκαλεί στην ελληνική πλευρά η περιοχή που αφορά το Καστελλόριζο, καθώς η Αθήνα θεωρεί ότι η τουρκική κίνηση επιχειρεί να επαναφέρει μέσω περιβαλλοντικών και διοικητικών ρυθμίσεων τις γνωστές διεκδικήσεις της Άγκυρας για τις θαλάσσιες ζώνες.

Το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει χαρακτηρίσει παράνομη την επέκταση των συγκεκριμένων τουρκικών πάρκων πέραν των τουρκικών χωρικών υδάτων και σε περιοχές ελληνικής υφαλοκρηπίδας, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες μονομερείς ενέργειες δεν μπορούν να δημιουργήσουν τετελεσμένα ούτε να επηρεάσουν δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο.

Την ίδια στιγμή παραμένει ανοιχτό ένα ακόμη δύσκολο κεφάλαιο, αυτό της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου. Από την τουρκική πλευρά διατυπώνεται η θέση ότι για εργασίες σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες διεκδικεί η Άγκυρα θα πρέπει να υπάρχει προηγούμενος συντονισμός ή ενημέρωση της Τουρκίας. Η ελληνική θέση παραμένει ότι το έργο αποτελεί νόμιμη ευρωπαϊκή ενεργειακή υποδομή και ότι η άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν μπορεί να τελεί υπό την έγκριση τρίτης χώρας.

Η Αθήνα επιλέγει πάντως, τουλάχιστον στο διπλωματικό επίπεδο, να μην ακολουθήσει την Άγκυρα σε μια κλιμάκωση της ρητορικής. Ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης έχει επισημάνει τις τελευταίες ημέρες ότι οι τουρκικές αντιδράσεις αφορούν ελληνικές πρωτοβουλίες όπως ο Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός, τα Θαλάσσια Πάρκα, οι ενεργειακές έρευνες και οι διεθνείς συνεργασίες της χώρας, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι πολλές από τις θέσεις που επαναφέρει σήμερα η Τουρκία δεν είναι νέες αλλά αποτελούν πάγιες θέσεις δεκαετιών.

Παρά την εμφανή επιδείνωση του κλίματος, οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας δεν έχουν κλείσει. Και οι δύο πλευρές εξακολουθούν να επικαλούνται τη Διακήρυξη των Αθηνών του Δεκεμβρίου του 2023, αν και πλέον είναι σαφές ότι η περίοδος της σχετικής αποκλιμάκωσης δοκιμάζεται από μια σειρά ζητημάτων που αγγίζουν τον πυρήνα των ελληνοτουρκικών διαφορών. Ακόμη και η τουρκική διπλωματία, ενώ αμφισβητεί ελληνικές πρωτοβουλίες στο Αιγαίο, δηλώνει επισήμως ότι παραμένει προσηλωμένη στη Διακήρυξη των Αθηνών και στον διάλογο.

Για τη Ρόδο, πάντως, η τελευταία τουρκική αναφορά έχει ιδιαίτερη πολιτική και γεωστρατηγική βαρύτητα. Το μεγαλύτερο νησί των Δωδεκανήσων επανέρχεται ευθέως στην τουρκική δημόσια ρητορική, αυτή τη φορά με αφορμή τις πληροφορίες για τα drones, σε μια συγκυρία κατά την οποία η Άγκυρα συνδέει όλο και συχνότερα στρατιωτικές, ενεργειακές και περιβαλλοντικές ελληνικές πρωτοβουλίες με τις πάγιες θέσεις της για το καθεστώς του Αιγαίου.