Η καλά κρυμμένη αποτυχία του συστήματος

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο
Ηλίας Καραβόλιας

Για να μη γινόμαστε χρονικογράφοι της ουτοπίας, σίγουρα έχετε διαβάσει το μήνυμα “failure notice” όταν δεν παραδοθεί ένα email σας ή δεν υπάρχει η σωστή διεύθυνση παραλήπτη.

Ε λοιπόν, το ίδιο μήνυμα «εκπέμπει» η αγορά ενέργειας εδώ και μήνες. Το φαινόμενο θα έπρεπε κανονικά να καλείται market failure (φράση σχεδόν απαγορευμένη στις σχολές).

Έπεφτε π.χ. το πετρέλαιο διεθνώς, ανέβαινε η βενζίνη στην Ελλάδα. Έβγαλε (υποτίθεται) τη ρήτρα αναπροσαρμογής η κυβέρνηση, αλλά οι νέες τιμές που δημοσίευσαν οι πάροχοι είναι μεγαλύτερες και από... τη ρήτρα (επόμενο ήταν: μετακύλιση στους καταναλωτές του αυξημένου κόστους από τις διεθνείς τιμές αερίου).

Μια διανοητική αναρχία χαρακτηρίζει γενικά την υπερδομή των αγορών. Έχουν μετατραπεί σε έναν κόσμο προσυμφωνημένων σχεδόν συμβάσεων, έναν κόσμο αυτοεκπληρούμενης προσδοκίας όσον αφορά τις τιμές, χωρίς τους ορθόδοξους κανόνες προσφοράς-ζήτησης.
Ένα -ολοένα και μεγαλύτερο- πέπλο αδιαφάνειας, μια υπερδομή την οποία δεν μπορούν να παρακολουθήσουν οι μάζες, απλώνεται σαν αράχνη πάνω από τις κοινωνίες.

Κυβερνήσεις που δεν κάνουν τα αυτονόητα (κρατικοποιήσεις -κατάργηση χρηματιστηρίων ενέργειας-πλαφόν στις τιμές) υποτάσσονται στη μείζονα εξουσία των αγορών: την εξουσία των δομών.

Δεν είναι αφηρημένη η συγκεκριμένη έννοια. Είναι το σημαίνον που χωνεύει τη γενικευμένη χρηματιστικοποίηση, την πανταχού παρούσα κερδοσκοπία μεταξύ παραγωγής-διανομής-κατανάλωσης κάθε δημόσιου αγαθού.
Στα πρώτα μαθήματα της οικονομικής θεωρίας διδάσκεσαι μια συνάρτηση με καμπύλες αδιαφορίας (υποτίθεται για τις ελεύθερες ατομικές επιλογές και προτιμήσεις).

Μαθαίνεις -με ωραία σχεδιαγράμματα- για τη μετατόπιση των καμπύλων προσφοράς-ζήτησης και για τα άριστα σημεία ισορροπίας.
Ελάχιστα πράγματα όμως για σημεία ανισορροπίας, δηλαδή για την πανταχού παρούσα (στην αληθινή οικονομία) market failure.
Γιατί; Μα γιατί μετά, διδάσκεσαι τη βραβευμένη με Νόμπελ θεωρία των αποτελεσματικών αγορών (Ε. Fama) και αυτή των δίκαιων τιμών...
Οπότε καταλήγεις να εμπεδώσεις ότι πάντα οι αγορές έχουν δίκιο, αυτορυθμίζονται, δεν γεννούν ανισορροπίες, και όποτε παρεμβαίνει στο αόρατο χέρι τους το σιδερούν χέρι του κράτους, δημιουργούνται στρεβλώσεις. Υπάρχει δηλαδή το failed state (τo αποτυχημένο κράτος).

Με λίγα λόγια: πρώτα πρέπει να μυηθείς στα ορθόδοξα κοινωνικά ιερογλυφικά, ώστε μετά να εμφυτευτεί καλά στο μυαλό σου πως τα φυσικά μονοπώλια σε κάποια, δημόσια υποτίθεται, αγαθά (π.χ. κρατική ΔΕΗ), είναι απλά ζημιογόνες καταστάσεις. Οπότε, επειδή στην αστική πολιτική οικονομία το κεφαλαιοκρατικό σύστημα επιστρατεύει την ιδεολογία των ελεύθερων αγορών της απορρύθμισης, πρέπει να πειστείς ότι συμφέρουσες και ορθολογικές λύσεις αποτελούν τόσο οι ιδιωτικοποιήσεις, όσο και ο προσδιορισμός τιμών από χρηματιστήρια.

Το παραμύθι δηλαδή, δεν έχει κανένα δράκο...
Υ.Γ. «Όλα πωλούνται: η αγάπη, η τέχνη, ο πλανήτης Γη, εσείς, εγώ...» (Φρεντερίκ Μπεγκμπεντέ).