Κυκλοφοριακό: ένα πολυδιάστατο πρόβλημα που απαιτεί συντονισμένη προσπάθεια για να λυθεί

Βαρβάρα Μπογδάνου

Ο πρόεδρος του Αναπτυξιακού Οργανισμού Δήμου Ρόδου Βάιος Καλοπήτας αναλύει το φαινόμενο, αποτυπώνει την κατάσταση και παραθέτει προτάσεις επίλυσης

Η νέα τουριστική περίοδος ξεκίνησε και μαζί της αναβίωσαν οι εικόνες που κάθε χρόνο παρατηρούμε στην πόλη και ειδικά στο ιστορικό κέντρο.

Είναι εικόνες που δε μας αρέσουν, όπως φυσικά δεν αρέσουν και σε όσους επισκέπτονται το νησί καθώς έχουν να κάνουν με ανεξέλεγκτη στάση και στάθμευση παντός είδους οχημάτων, κυκλοφοριακό κομφούζιο, καταλήψεις πεζοδρομίων και κοινόχρηστων χώρων, και έλλειψη χώρων στάθμευσης.
Με τη βοήθεια του προέδρου του Αναπτυξιακού Οργανισμού του δήμου Ρόδου «Κολοσσός 2047» Βάιου Καλοπήτα, μηχανικού περιβάλλοντος MSc, θα αναλύσουμε το φαινόμενο, θα αποτυπώσουμε την κατάσταση και θα παραθέσουμε προτάσεις για την επίλυσή του.

Πρωτίστως θα πρέπει να αναφέρουμε ότι σε διημερίδα που διοργάνωσε ο Αναπτυξιακός Οργανισμός το κυκλοφοριακό ζήτημα της Ρόδου τέθηκε ως ένα από τα κεντρικά θέματα που απασχολούν τους πολίτες και επηρεάζουν τη φυσιογνωμία της πόλης. Εξειδικευμένοι επιστήμονες και τεχνικοί σύμβουλοι ανέλυσαν τις προκλήσεις και τόνισαν την ανάγκη άμεσης και συντονισμένης δράσης, για τη διαμόρφωση βιώσιμων λύσεων.

Η Ρόδος λοιπόν, ως ένας από τους πιο δημοφιλείς τουριστικούς προορισμούς της Ελλάδας, αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια σημαντικά κυκλοφοριακά προβλήματα, τα οποία επηρεάζουν τόσο τους μόνιμους κατοίκους όσο και τους επισκέπτες του νησιού.

Ο κ. Καλοπήτας εκτιμά ότι το κυκλοφοριακό πρόβλημα της Ρόδου, είναι αποτέλεσμα μιας σειράς παραγόντων που σχετίζονται με την αύξηση της τουριστικής κίνησης, την ανεπαρκή υποδομή τόσο στις μεταφορές όσο και στο οδικό δίκτυο και βέβαια είναι διαχρονικό και ανάλογο της τουριστικής και παραγωγικής ανάπτυξης του νησιού.

Ειδικότερα, η πόλη της Ρόδου, με την ιδιόμορφη τοπογραφία της, την ύπαρξη της Παλιάς Πόλης , των τειχών και των τριών λιμανιών που βρίσκονται μέσα στο κέντρο της αντιμετωπίζει προβλήματα, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες, όταν ο πληθυσμός της υπερδιπλασιάζεται λόγω της τουριστικής κίνησης. Παρά τις προσπάθειες που έχουν γίνει από τη δεκαετία του 1980 μέχρι σήμερα, η ραγδαία αύξηση της κυκλοφορίας σε συνδυασμό με τις πολλαπλές δεσμεύσεις του δομημένου περιβάλλοντος έχουν οδηγήσει σε υποβάθμιση της ποιότητας ζωής.

Την ίδια στιγμή, η ιδιόμορφη δομή της πόλης, με τον τριτογενή τομέα να κυριαρχεί στην κεντρική περιοχή έχει οδηγήσει σε μεγάλες αστικές διαδρομές για τους κατοίκους και μεγάλη απόσταση από το γεωγραφικό κέντρο βάρους της πόλης αλλά και το πληθυσμιακό κέντρο. Ειδικά για την αστική περιοχή η πραγματικότητα αυτή έχει περιορίσει στο ελάχιστο την δυνατότητα μετακίνησης πεζών από τις περιοχές κατοικίας στην περιοχή του εμπορικού κέντρου και των χώρων απασχόλησης του τριτογενή τομέα. Το ανάγλυφο του εδάφους σε συνδυασμό με τη διασπορά των ξενοδοχείων περιορίζει τις εναλλακτικές λύσεις μετακίνησης, όπως το περπάτημα ή τη χρήση ποδηλάτου και αυξάνει την εξάρτηση από μηχανοκίνητα οχήματα.

Όπως επισημαίνει ο κ. Καλοπήτας, η αυξημένη τουριστική κίνηση δημιουργεί μεγάλη ζήτηση για μεταφορές, επιβαρύνοντας το οδικό δίκτυο και προκαλώντας συχνά συμφόρηση στους δρόμους ιδιαίτερα στις περιοχές μεγάλης επισκεψιμότητας όπως το Ιστορικό κέντρο με το Μανδράκι και τη Μεσαιωνική Πόλη. Προσθέτει επίσης ότι το οδικό δίκτυο της Ρόδου, παρά τις βελτιώσεις που έχουν γίνει κατά καιρούς, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανεπαρκές για να ανταποκριθεί στις αυξημένες ανάγκες μετακίνησης.

Οι στενοί δρόμοι, οι ανεπαρκείς χώροι στάθμευσης, και η έλλειψη εναλλακτικών μέσων μεταφοράς επιδεινώνουν το πρόβλημα. Τα μεγάλα αστικά λεωφορεία εντός του κέντρου και η θέση των υπεραστικών πέριξ της Νέας Αγοράς, είναι κάτι που κατά την άποψή του πρέπει να αναθεωρηθεί άμεσα.

Η κατάσταση όμως σύμφωνα με τον ίδιο είναι προβληματική και εκτός του κέντρου, καθώς η συνεχής αστική ανάπτυξη χωρίς τον κατάλληλο σχεδιασμό οδικών δικτύων και μεταφορικών υποδομών έχει οδηγήσει σε πυκνοκατοικημένες περιοχές με κυκλοφοριακά ζητήματα.

Πλέον ακόμα και στις γειτονιές, όπως αναφέρει χαρακτηριστικά είναι ζήτημα τι ώρα θα επιστρέψεις για να εξασφαλίσεις μία θέση στάθμευσης. Η δημιουργία θέσεων στάθμευσης ακόμα και εκεί μπορεί να δώσει σημαντικές κυκλοφοριακές ανάσες στους πολίτες.

Σε πόλεις με παρόμοια ζητήματα η καθημερινή κίνηση στους δρόμους προκαλεί ταλαιπωρία για τους οδηγούς, μεγάλες καθυστερήσεις και αυξημένη κατανάλωση καυσίμων. Οι καθυστερήσεις επηρεάζουν την παραγωγικότητα και αυξάνουν το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων που εξαρτώνται από τις μεταφορές. Είναι χαρακτηριστικό πως η τροφοδοσία των καταστημάτων του κέντρου της Ρόδου αποτελεί έναν από τους πιο συχνούς λόγους μποτιλιαρίσματος. Ταυτόχρονα, η αυξημένη χρήση των αυτοκινήτων συμβάλλει στην ατμοσφαιρική ρύπανση, στην αύξηση της θερμοκρασίας και στο αίσθημα δυσφορίας των κατοίκων. Όλα αυτά αυξάνουν τον κίνδυνο ατυχημάτων εντάσσοντάς μας στις περιοχές υψηλής επικινδυνότητας.

Άποψη του είναι πως για την αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού προβλήματος της Ρόδου, απαιτούνται στοχευμένες δράσεις και παρεμβάσεις. Ποιες είναι όμως κατά την κρίση του οι γενικές κατευθύνσεις που πρέπει να έχει η κοινωνία της Ρόδου η οποία αναγνωρίζει το πρόβλημα και θέλει να το λύσει;

- Ενίσχυση των Δημόσιων Συγκοινωνιών: Η ανάπτυξη ενός αποδοτικού συστήματος δημόσιων συγκοινωνιών μπορεί να μειώσει την εξάρτηση από τα ιδιωτικά αυτοκίνητα και να βελτιώσει τη ροή της κυκλοφορίας. Σε αυτό μπορεί να συμβάλει η μετακίνηση του Σταθμού των μεγάλων αστικών και υπεραστικών λεωφορείων εκτός του κέντρου όπως επίσης και η δημιουργία ενός νέου δικτύου μετακίνησης εντός του κέντρου, με πιο φιλικά και ήπια μέσα μαζικής μεταφοράς αλλά και ταυτόχρονη χρήση εναλλακτικών μέσων όπως ηλεκτροκίνητων.

- Αναβάθμιση του Οδικού Δικτύου: Βελτιώσεις στο υπάρχον οδικό δίκτυο, όπως η κατασκευή νέων δρόμων και η αναβάθμιση των υπαρχόντων, είναι απαραίτητες για την αποσυμφόρηση των κεντρικών αρτηριών. Τα έργα δημιουργίας κυκλικών κόμβων σε σημεία του οδικού δικτύου αυξημένης κίνησης και σε εισόδους και εξόδους της πόλης όπως Ροδίνι, Άγιο Δημήτριο, Μήδεια, Ψαροπούλα, οδούς Δημοκρατίας και Κομνηνών κ.ά. αναμένεται να συμβάλουν στη λειτουργικότητα των κεντρικών αξόνων της πόλης. Άλλωστε, οι κυκλικοί κόμβοι (Roundabouts) αποτελούν την ασφαλέστερη, οικονομικότερη, περιβαλλοντικά και αισθητικά βέλτιστη λύση για τη διευθέτηση της κυκλοφορίας σε διασταυρώσεις δύο ή περισσοτέρων οδών.

- Αύξηση των Χώρων Στάθμευσης: Η δημιουργία περισσότερων χώρων στάθμευσης μπορεί να μειώσει το πρόβλημα της στάθμευσης στους δρόμους και να βελτιώσει τη ροή της κυκλοφορίας. Πρέπει να αξιοποιηθεί περαιτέρω το πάρκινγκ της Ακαντιάς αλλά και να δημιουργηθούν χώροι στάθμευσης περιμετρικά του κέντρου. Υπάρχουν περισσότεροι από 20 χώροι που μπορούν να οργανωθούν και να δώσουν κυκλοφοριακές ανάσες στη Ρόδο.

Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, το παρκινγκ του Αρχαίου Σταδίου, ο χώρος στάθμευσης έμπροσθεν του Γηπέδου Καλλιπάτειρα , οικόπεδα επί της Ρόδου Λίνδου κ.ά. είναι μόνο μερικά σημεία που μπορούν να οργανωθούν και με τη σωστή ενημέρωση να αξιοποιηθούν όχι μόνο ως σημεία στάθμευσης αλλά και ως σημεία επιβίβασης των εναλλακτικών δικτύων μέσων μαζικής μεταφοράς.

Ο δήμος Ρόδου βρίσκεται σε συζητήσεις με εμπλεκόμενους φορείς όπως το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, σημαντικό είναι επίσης το γεγονός πως η εβραϊκή κοινότητα Ρόδου έχει παραχωρήσει σε ιδιώτη έκταση πλησίον της πύλης Ακαντιάς για τη δημιουργία παρκινγκ τουλάχιστον 200 θέσεων.

- Δημιουργία νέου διοικητικού κέντρου - Αποσυμφόρηση Κέντρου: Προτάσεις όπως η μεταφορά των δικαστηρίων ή της Πυροσβεστικής εκτός κέντρου είναι γνωστές και χιλιοειπωμένες, το σίγουρο είναι πως η μεταφορά των υπηρεσιών εκτός κέντρου μπορεί να συμβάλλει σημαντικά στην αποσυμφόρηση του οδικού δικτύου και των ελεύθερων θέσεων από εργαζόμενους και επισκέπτες.

Παράλληλα, η δημιουργία ενός νέου διοικητικού κέντρου θα δώσει τη δυνατότητα οι δημότες να μπορούν σε μία στάση να εξυπηρετηθούν παραγωγικότερα για τις συνδιαλλαγές τους με τις Δημοτικές και Δημόσιες Υπηρεσίες. Την ίδια στιγμή, αυτό μπορεί να συμβάλει στην καλύτερη οργάνωση και συντονισμό για θέματα που απαιτούν συνεργασίες και από κοινού ενέργειες μεταξύ δομών και υπηρεσιών. Με αφορμή το έργο ανακατασκευής της Νέας Αγοράς για τις δημοτικές υπηρεσίες που στεγάζονταν εκεί, η δημοτική αρχή έχει ήδη ξεκινήσει τη μετακίνηση δημοτικών υπηρεσιών εκτός κέντρου.

Μπορούν όμως να υπάρξουν και ενισχυτικές δράσεις όπως:
- Προώθηση της Χρήσης Ποδηλάτων: Η δημιουργία ποδηλατοδρόμων και η προώθηση της χρήσης ποδηλάτων ως εναλλακτικό μέσο μεταφοράς μπορούν να συμβάλλουν στη μείωση της κυκλοφορίας. Η Κως και άλλες περιοχές το έχουν καταφέρει, γιατί όχι και η Ρόδος; Άλλωστε σύμφωνα με την κανονιστική για την Κυκλοφορία εντός της Μεσαιωνικής Πόλης, η χρήση ποδηλάτου είναι ελεύθερη όλο το 24ωρο.

Σε συνδυασμό με τον εκσυγχρονισμό του δικτύου θέσεων στάθμευσης ποδηλάτων περιμετρικά της Μεσαιωνικής Πόλης και του Ιστορικού κέντρου αλλά και τα έργα ανάπλασης του παραλιακού μετώπου με δημιουργία ποδηλατοδρόμων, μπορεί να δημιουργηθεί ένα εναλλακτικό δίκτυο μεταφοράς. Να σημειωθεί πως, οι συγκεκριμένες θέσεις για στάθμευση ποδηλάτων ή εναλλακτικών μέσων μεταφοράς όπως πατίνια είναι χωροθετημένες. Οι θέσεις αυτές έχουν λάβει τις απαιτούμενες εγκρίσεις από τις αρμόδιες αρχές και είναι τοποθετημένες σε στρατηγικά σημεία.

Η στάση και στάθμευση των εν λόγω μέσων οφείλει να περιορίζεται αποκλειστικά στις καθορισμένες θέσεις, ώστε να αποφευχθεί η άναρχη και ανεξέλεγκτη στάθμευση, ιδίως εντός του ιστορικού κέντρου, το οποίο χρήζει ιδιαίτερης προστασίας λόγω της πολιτιστικής του αξίας.

- Έλεγχοι για νόμιμη στάθμευση : Είναι γεγονός πως η επιβολή κανόνων στάθμευσης βοηθά στην αποφυγή του χάους και της συμφόρησης. Όταν οι οδηγοί σταθμεύουν σε κατάλληλους χώρους, αποφεύγονται το μπλοκάρισμα και οι περιττές κυκλοφοριακές διαταραχές. Επίσης, οι συστηματικοί έλεγχοι σε περιοχές ελεγχόμενης στάθμευσης ενισχύουν τα ταμεία του δήμου.

Με τη δρομολογημένη επανασύσταση της Δημοτικής Αστυνομίας μέχρι το 2026 και τη στελέχωση με 45 άτομα δυναμικό αναμένεται σημαντική βοήθεια στους ελέγχους της Δημοτικής Αρχής.

Απελευθέρωση εμποδίων για πεζούς: Η κατασκευή πεζοδρομίων επιτρέπει στους πεζούς να κυκλοφορούν με ασφάλεια, αποφεύγοντας την ανάγκη για περπάτημα στον δρόμο. Αυτό βελτιώνει την κυκλοφορία των οχημάτων και μειώνει τον κίνδυνο ατυχημάτων.

Ωστόσο, πολλές φορές τα πεζοδρόμια είναι γεμάτα εμπόδια , και χρειάζονται γενναίες παρεμβάσεις ώστε να δοθεί η δυνατότητα να περπατήσουν στην πόλη μητέρες με καροτσάκια και άτομα με κινητικά προβλήματα.

Οι δημοτικές υπηρεσίες σε αρκετά σημεία του κέντρου έχουν προχωρήσει σε απελευθέρωση εμποδίων μετά από αιτήσεις πολιτών όμως το αντικείμενο είναι μεγάλο και χρειάζεται η δημιουργία μόνιμου συνεργείου και επιτροπής για την καταγραφή και τις παρεμβάσεις απελευθέρωσης δημόσιου χώρου. «Η Δημοτική Αρχή της Ρόδου έχει από την πρώτη στιγμή θέσει ψηλά στις προτεραιότητές της την αντιμετώπιση του κυκλοφοριακού ζητήματος, το οποίο αποτελεί ένα χρόνιο πρόβλημα κυρίως για την πόλη, το οποίο επιβαρύνεται κάθε χρόνο.

Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε πως η παρούσα οικονομική συγκυρία του Δήμου Ρόδου δεν ευνοεί την άμεση υλοποίηση μεγάλων κυκλοφοριακών έργων. Ωστόσο, με υπευθυνότητα και σωστή διαχείριση, εφόσον οι οικονομικές συνθήκες το επιτρέψουν,
θα μπορέσουμε να προχωρήσουμε στις πρώτες αναγκαίες παρεμβάσεις, συμβάλλοντας ουσιαστικά στη βελτίωση της καθημερινότητας και της ποιότητας ζωής στο νησί», αναφέρει ο κ. Καλοπήτας που υπογραμμίζει ότι προφανώς δεν υπάρχει κάποιο μαγικό ραβδί που θα λύσει το πρόβλημα του κυκλοφοριακού σε μία στιγμή, καθώς είναι ένα πολυδιάστατο ζήτημα που απαιτεί συντονισμένη προσπάθεια από τις τοπικές αρχές, τους κατοίκους και τους επισκέπτες. Με στοχευμένες όμως παρεμβάσεις πάνω σε συγκεκριμένες κατευθύνσεις και τη συνεργασία όλων των εμπλεκομένων, είναι εφικτό να βελτιωθεί σημαντικά η κυκλοφοριακή κατάσταση στο νησί, καθιστώντας τη Ρόδο έναν πιο βιώσιμο και φιλικό προορισμό για όλους.

 
Πάντως, τονίζει ότι το σημερινό ζητούμενο είναι να δοθούν κυκλοφοριακές ανάσες και ο Αναπτυξιακός Οργανισμός του Δήμου Ρόδου εργάζεται προς την κατεύθυνση αυτή, ενισχύοντας τις προσπάθειες της Δημοτικής Αρχής Ρόδου, προκειμένου να βελτιωθεί η καθημερινότητα των μόνιμων κατοίκων αλλά και να διευκολυνθούν οι επισκέπτες μας.