Ο Φίλιππος Τσαλαχούρης μιλά για τον Χατζιδάκι, τον Κουν και τη ζωντανή μνήμη του Θεάτρου Τέχνης

Rodiaki NewsRoom

Με αφορμή την παρουσίαση στη Ρόδο, στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, του αφιερώματος στη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι για τον Κάρολο Κουν και το Θέατρο Τέχνης, συνομιλήσαμε με τον Φίλιππο Τσαλαχούρη – συνθέτη, μουσικολόγο και έναν από τους ανθρώπους που έχουν συνδέσει το έργο τους βαθιά με το πνεύμα και την ιστορία του Θεάτρου Τέχνης.

Με λόγο άμεσο, συγκινητικό και γεμάτο γνώση, ο Φίλιππος Τσαλαχούρης μοιράζεται προσωπικές αναμνήσεις, μνημονεύει ανθρώπους που καθόρισαν την πορεία του και αναδεικνύει την άρρηκτη σύνδεση της μουσικής του Χατζιδάκι με τη σκηνική ποίηση του Κουν. Μια συνέντευξη που δεν είναι απλώς καταγραφή εμπειριών, αλλά ένα μικρό μάθημα ιστορίας και αισθητικής.

Ακολουθεί η συνέντευξη:

Πότε ακούσατε πρώτη φορά για το Θέατρο Τέχνης;

Όταν ήμουν δεκατριών ετών και διάβαζα στην εφημερίδα για την παράσταση η Κασέτα της Αναγνωστάκη. Πήγα και είδα την παράσταση και μαγεύτηκα. Επίσης, ακούγοντας δίσκους με μουσική του Χατζιδάκι όπως ο Ματωμένος Γάμος διάβαζα για τον Κουν και το Θ.Τ.

Γνωρίσατε τον Μάνο Χατζιδάκι πριν εργαστείτε στο Θ.Τ.;

Ακριβώς. Συναντήθηκα για πρώτη φορά με τον Χατζιδάκι τον Αύγουστο του 1987. Έκτοτε παρέμεινε για εμένα μία σταθερή επαφή μέχρι τον θάνατό του το 1994. Στο Θ.Τ. ξεκίνησα να εργάζομαι τον Οκτώβριο του 1991. Μάλιστα, όταν έμαθα πως θα με προσλάβουν ως μουσικό και καθηγητή στη Δραματική Σχολή τηλεφώνησα στον Χατζιδάκι πρώτα από όλους για να μοιραστώ μαζί του την είδηση. Εκείνος με συμβούλευσε λέγοντάς μου: «θα μάθεις πολλά αλλά πρέπει να ξέρεις πότε θα φύγεις».

Ο Κουν πέθανε το 1987. Ποιοι ήταν στο Θ.Τ. όταν πήγατε εσείς;

Επικεφαλής ήταν οι Γιώργος Λαζάνης και Μίμης Κουγιουμτζής. Έγιναν η οικογένειά μου, για δεκαπέντε χρόνια ήταν οι σταθεροί άνθρωποι της ζωής μου. Μαζί τους μοιραζόμουν τα πάντα. Η εργασία ήταν ένα μέρος από όλα τα ανθρώπινα και σημαντικά.

Η εργασία;

Ανέλαβα καθήκοντα καθηγητή μουσικής στη Δραματική Σχολή και παράλληλα έκανα όλες τις διδασκαλίες μουσικής για τις παραστάσεις ενώ συνέθετα και ο ίδιος μουσική. Δεν μπορώ με λόγια στο σύντομο χώρο μιας συνέντευξης να περιγράψω την πολυπλοκότητα και την πυκνότητα της συστηματικής αυτής εργασίας. Το μόνο που μπορώ να πω ήταν πως όλα ήταν τόσο έντονα και χρονικά συνδεδεμένα που δεν υπήρχε χρόνος ούτε καν για την προσωπική ζωή. Με μία λέξη θα έλεγα «μοναστήρι».

Φαντάζομαι πως θα γνωρίσατε και πολύ σημαντικούς ανθρώπους;

Δεν περιγράφεται αυτή η εμπειρία. Δεν μπορώ να παραθέσω ονόματα... δεν τολμώ.

Ο Χατζιδάκις και το Θέατρο Τέχνης είναι ένα θέμα με το οποίο έχετε ασχοληθεί πολλές φορές κι έχετε κάνει παρουσιάσεις, συναυλίες, παραστάσεις κ.ά.. Μιλήστε μας για αυτό.

Ο Χατζιδάκις ξεκίνησε την καριέρα του μέσα στην κατοχή από το Θέατρο Τέχνης. Μουσικές που συνέθεσε για τον Ματωμένο Γάμο, το Λεωφορείο ο Πόθος ή οι Όρνιθες έμειναν στην ιστορία της νεοελληνικής τέχνης. Κανείς ηθοποιός για πολλές γενιές δεν μπορούσε να φανταστεί την καλλιτεχνική του διαμόρφωση χωρίς να τραγουδήσει ένα τραγούδι από τα παραπάνω έργα. Η ευαισθησία και ομορφιά αυτών των μουσικών είναι απαράμιλλή και δεν μπορεί να συγκριθεί με τίποτε.

Πείτε μας τι θα ακούσουμε εδώ στη Ρόδο;

Η παρουσίαση αφορά σε μια ιστορική αναδρομή στις παραστάσεις. Διηγούμαι το πλαίσιο του κάθε ανεβάσματος παράστασης με αναφορές στους ηθοποιούς, στην αποδοχή του κοινού κ.ά.. Παίζω στο πιάνο τη μουσική της κάθε παράστασης, τραγουδώ τα τραγούδια και σε πολλές περιπτώσεις λέω και τα λόγια της κάθε σκηνής ώστε οι ακροατές να κατανοούν ακριβώς το αισθητικό πλαίσιο. Είναι ένα μαγευτικό ταξίδι σπάνιας ομορφιάς που οφείλουμε να μην ξεχάσουμε. Θεωρώ πολύ σημαντικό αυτό το υλικό, τόσο βαθιά συνδεδεμένο με την διαμόρφωση της κουλτούρας των νεότερων χρόνων. Με ρωτήσατε πριν για ανθρώπους που γνώρισα. Το 1997 που ανεβάσαμε του Όρνιθες στην Επίδαυρο ήταν στις δοκιμές η χορογράφος Ζουζού Νικολούδη. Από αυτήν που είχε συνεργαστεί με τον Χατζιδάκι στο ιστορικό ανέβασμα του έργου έμαθα τις λεπτομέρειες αυτής της αριστουργηματικής μουσικής.

Έχετε κάτι να προσθέσετε;

Θα ήθελα να επαναλάβω τα λόγια που είπα στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος όπου παρουσίασα την ίδια παράσταση. Αφού έπαιξα στο πιάνο και τραγούδησα όλη αυτή τη μαγεία αναρωτήθηκα φωναχτά απευθυνόμενος μάλιστα στην τότε πρόεδρο της Δημοκρατίας, την κα Σακελλαροπούλου που ήταν στο ακροατήριό μου, πώς επιτρέψαμε να χαθεί αυτή η ομορφιά από την ζωή μας. Κάποτε το κοινό της Αθήνας τραγουδούσε το τραγούδι του Χατζιδάκι «Ένα μύθο θα σας πω που ήταν ένα χορικό από την Λυσιστράτη του Αριστοφάνη». Το υψηλό έφθανε στον κάθε πολίτη... πρέπει να αναζητήσουμε αυτές τις αξίες και να τις αναδείξουμε.

Ο Φίλιππος Τσαλαχούρης (*1969) σπούδασε φλάουτο και ανώτερα θεωρητικά στο Εθνικό Ωδείο με υποτροφία. Τα πτυχία του συνοδεύονται από διακρίσεις και βραβεία. Από τους πλέον δραστήριους συνθέτες της γενιάς του. Ανάμεσα στα 150 και πλέον έργα του ξεχωρίζουν οι έξη Συμφωνίες, η δραματική καντάτα «Ιούλιος Καίσαρας», μονόπρακτες όπερες, Κοντσέρτα, έργα μουσικής δωματίου, χορωδιακά, τραγούδια κ.α. Έργα του έχουν παρουσιαστεί σε περισσότερες από είκοσι χώρες από κορυφαία σύνολα και εκτελεστές. Εργάστηκε στο Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν», από το 1991 μέχρι το 2005 ενώ παράλληλα συνεργάστηκε με τους σημαντικότερους θεατρικούς οργανισμούς της Ελλάδας. Είναι Διευθυντής των Μουσικών Σχολών και καθηγητής της Σύνθεσης και της Ιστορίας της Μουσικής στο Ωδείο Αθηνών. Τακτικό μέλος της Ιονικής Ακαδημίας. Τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών με το Βραβείο Παπαϊωάννου το 2008 αλλά και με το Αργυρό Μετάλλιο της Πόλης της Ρόδου.