Αγαπητός Ξάνθης: Το μέχρι τώρα έλλειμμα του Χωροταξικού στον Τουρισμό και οι συνέπειες του

Rodiaki NewsRoom

Αγαπητός Ξάνθης,
αρχιτέκτονας

Ο νέος κύκλος για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο του Τουρισμού έχει αυτές τις ημέρες ανοίξει προβάλλοντας το τελικό σχέδιο της πολιτείας.

Διαβάζω την «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (σ.3, 6.5.2026) και συσχετίζοντας με παλαιότερο δημοσίευμα της ίδιας εφημερίδας ( σ.6, 17.12.2023) διατυπώνεται περίπου η ίδια δομή σκέψης μετά από 3 συναπτά έτη καθυστέρησης!

Στην τότε εμφάνιση του Ε.Χ.Π. του Τουρισμού το Περιφερειακό Συμβούλιο Νοτίου Αιγαίου εξέφρασε -17- ουσιαστικά σημεία παρατηρήσεων (η ΡΟΔΙΑΚΗ, σ.5, 25.9.2024).

Αλλά την ίδια περίοδο, η «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» (σ.24, 22.9.2024) γράφεται ο τίτλος άρθρου: «Το χωροταξικό που «σαπίζει» στο συρτάρι».

Στις 11.5, ο Υπουργός Περιβάλλοντος διέθεσε τελικά προς διαβούλευση το προτεινόμενο Σχέδιο καθορίζοντας το γενικό περίγραμμα.

Η δομή του ΕΧΠΤ περιγράφει την επικράτεια σε μια διαχωριστική κατηγοριοποίηση πέντε (5) περιοχών ανάλογα με τα χαρακτηριστικά τους για τη διάθεση κλινών σε συνάρτηση με την συνοδεύουσα έκθεση Εκτίμηση Φέρουσας Ικανότητας (ΦΙ), ειδικά για τις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης και τις Αναπτυγμένες και που υπογραμμίζεται η διελκυστίνδα μεταξύ κρατικού ορισμού και ιδιωτικού καθορισμού (;) σε συνέχεια της ανέγερσης του ξενοδοχείου.

Οι υπόλοιπες δυναμικές περιοχές είναι: Οι Αναπτυσσόμενες, Οι της πρώιμης Ανάπτυξης και της Ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης.

Επίσης γίνεται ειδική μνεία για τα ΝΗΣΙΑ (εκτός Ευδίας και Κρήτης) τα οποία προτείνει τρείς (3) κατηγορίες ανάλογα το εμβαδό τους [κάτω των 20 τ.χιλιομέτρων, από 20 έως 250 τ.χιλιόμετρα και άνω των 250 τ.χιλιομέτρων] με ανάλογο προσδιορισμό ανάπτυξης κυρίως ήπιας μορφής. Εμφανίζεται ειδική κατηγορία νησιών (νησιά μικρότερα των 1.00ο στρεμ.-τέως βραχονησίδες-) με ήπια και προσεκτική ανάπτυξη (ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ, σ.17, 12.5.2026) που χρήζει προσοχής για την παρερμηνεία των σχετικών προταθέντων χρήσεων.

Επίσης μπαίνουν στο Σχέδιο, κατασκευαστικοί περιορισμοί στα 25 μ. από την ακτογραμμή (και όχι όπως παλαιοτέρα στα 500μ), ως επίσης στις ευαίσθητες περιοχές και NATURA.

Για κάθε κατασκευή εισφέρεται ένα τέλος για το Πράσινο Ταμείο επί των τοπικών τουριστικών δραστηριοτήτων για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής, ως επίσης μπαίνει ένας αυστηρός έλεγχος για τις «βραχυχρόνιες μισθώσεις-Airbnb» ανάλογα την τουριστική κύρια πύκνωση.

** Η ευρύτερη ιδέα στηρίζεται ουσιαστικά σε δημιουργία-ανέγερση μικρομεσαίων ξενοδοχείων με μεγίστη δυναμικότητα μέχρι 100 κλινών με την ανάλογη διανομή αστέρων σε προτίμηση 4 και 5 στις κατηγορίες χρήσης «Ελέγχου» όπου εμφανίζεται σε μια σειρά δημοτικών ενοτήτων της Ρόδου στο πνεύμα του «επιτηδευμένου κατακερματισμού», ενώ εκείνης της Αναπτυγμένης περιοχής προτείνεται ξενοδοχεία μέχρι 350 κλινών, εδικά στην κατηγορία Β’ των νησιών μας. Στις άλλες τρείς κατηγορίες εμφανίζεται η απαίτηση προσφοράς ποιότητας, παροχή σχετικών κινήτρων και σεβασμού της υπάρχουσας παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, περιβαλλοντικής αναβάθμισης των κτηρίων, κα.( Η παλαιά θέση για τη δυναμικότητα ξενοδοχείου: κλίνες/στέμμα, καταργείται, στην εκτός σχεδίου δόμηση).

Εισάγεται η ιδέα του «σποραδικού ξενοδοχείου» για την υποστήριξη εγκαταλελειμμένων οικισμών με την μορφή ΣΤΚ, καθορίζεται επίσης η δόμηση των μη κύριων ξενοδοχειακών καταλυμάτων και όλων των νέων μορφών τουρισμού με την υπογράμμιση των υποδομών για το σύνολο των τουριστικών εγκ/σεων.

Όλα υπόκεινται στην «υπακοή» αυστηρότερων όρων που μπορεί να προκύψουν από τα ΤΠΣ ή ειδικά διατάγματα όπως εκείνα της Μυκόνου η της Σαντορίνης στο όριο για ένα βιώσιμο μοντέλο τουριστικής ανάπτυξης με χαμηλό οικολογικό αποτύπωμα, προστασία της βιοποικιλότητας και την ενίσχυση των φυσικών πόρων της χώρας μας. Η ώθηση του εκσυγχρονισμού υποδομών, η ανάπτυξη οργανωμένων μορφών τουρισμού με κανόνες και λιγότερη γραφειοκρατία αποτελεί επίσης ένα συμπληρωματικό τμήμα της νέας πολιτικής πρότασης.

Κάτω από την πίεση των συναφών συνδιαλλακτικών και άλλων φορέων, τα Υπουργεία Τουρισμού και Περιβάλλοντος αναβάλουν τη δημόσια παρουσία του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου του Τουρισμού (ΕΧΠ του Τουρισμού), στο επιχείρημα εκ μέρους των φορέων για:

1. ελλιπή χρόνο διαβούλευσης και,

2. οριζόντια μέτρα που ουσιαστικά θα επιβαρύνουν το περιβάλλον με τον προτεινόμενο κατακερματισμό μέσω των ξενοδοχείων μέχρι 100 κλινών!

Ο διάλογος για το ΕΧΠ του Τουρισμού καλά κρατεί, προσπαθώντας να κλίσει μια συζήτηση που άνοιξε το 2009 ως ο χρόνος που εμφανίζεται το πρώτο Σχέδιο και το οποίο προσεβλήθη στο ΣΤΕ και λίγο πριν την απόφαση εμφανίζεται ένα άλλο το 2013, όπου πλέον και τα δύο εκπίπτουν με αποτέλεσμα να επανέλθουμε στους παλιότερους όρους δόμησης.

Η εξέλιξη αυτή σε εθνικό επίπεδο και με διάφορα μεσοδιαστήματα με τα Περιφερειακά Σχεδία Τουρισμού, αποδίδουν μια πλήρη «σύγχυση» στην οργανωμένη τουριστική ανάπτυξη. Η απουσία ΕΧΠ του Τουρισμού γεννάει σημειακά φαινόμενα περιβαλλοντικής ασυνδεσιμότητας και χωρικής αταξίας, γνωρίζοντας ότι ο τουρισμός, όπως όλες οι σοβαρές επενδυτικές τάσεις, χρειάζεται κανόνες, σχεδιασμό και αυτογνωσία.

Η εμμονή για την μονομερή επίδειξη αριθμών, κλινών, εσόδων και μαζικών αφίξεων οφείλει να μετατοπιστεί, να εμποτιστεί με την ποιότητα, το ανθρώπινο κεφάλαιο, την χρονική επέκταση και τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού ώστε το «brand Greece», να μην είναι μόνο τα 3S (sea, sand, sun) βιτρίνας και δείκτες αλλά ένα ταξίδι στην «τέχνη της φιλοξενίας», θεμέλιο του υπάρχοντος τουρισμού μας.

Οι ημέρες του νέου τουρισμού θέλουν: ΣΧΕΔΙΟ, ΚΑΙΝΟΤΟΜΙΑ-ΤΝ, ΣΥΝΕΠΕΙΑ. Το νέο κύμα του τουρισμού μέσα από την πυρίτιδα των διεθνών αναταραχών δεν θα προσεγγίζει μόνο την ελκυστικότητα, αλλά θα κοιτάζει επίσης και τη σοβαρότητα ενός Σχεδίου εφαρμογή στη βάση της αειφορίας, της οικολογία και του μέτρου.

Ο τουρισμός δεν είναι πλέον αμιγώς ένα προϊόν αλλά ένα κοινωνικοπολιτικό φαινόμενο με παραμέτρους, την κοινωνία, την οικονομία, το περιβάλλον και τον πολιτισμό ακόμη και τη διπλωματία!

Όποιος δεν το αντιλήφθη, θα «κουραστεί» μετρώντας κλίνες και ξαπλώστρες…

Υ.Γ. Το Σχέδιο που έχει κατατεθεί πλέον 11.Μαΐου και οριστικοποιείται η διαβούλευση στο τέλος του Ιουνίου είναι μια απάντηση στην μέχρι τώρα «μονομέρεια της χωροταξικής αποτύπωσης» του τουριστικού φαινομένου και εάν ακολουθήσει και το Σχέδιο των ΑΠΕ, νομίζω ότι η Ελλάδα κλίνει σημαντικές «πολεοδομικές τρύπες».