Μιχάλης Χατζηαναστάσης: Ο Ροδίτης που «εκπαιδεύει» την Τεχνητή Νοημοσύνη να βοηθάει την ιατρική

Ελευθερία Πελλού

Από τη Ρόδο, στο Παρίσι και από εκεί στην πρώτη γραμμή της Τεχνητής Νοημοσύνης και της σύγχρονης ιατρικής

Ο Μιχάλης Χατζηαναστάσης ανήκει στη νέα γενιά Ελλήνων επιστημόνων που επέλεξαν να ανοίξουν τα φτερά τους στο εξωτερικό, να αποκτήσουν σημαντική επιστημονική και επαγγελματική εμπειρία και να εργαστούν πάνω σε αντικείμενα που μέχρι πριν από λίγα χρόνια, έμοιαζαν να ανήκουν περισσότερο στη σφαίρα της επιστημονικής φαντασίας.

Διδάκτωρ Πληροφορικής της École Polytechnique στο Παρίσι και απόφοιτος της Σχολής Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Υπολογιστών του ΕΜΠ, ο Ροδίτης ερευνητής εργάζεται σήμερα σε μία από τις σημαντικότερες εταιρείες στον χώρο της γενετικής και της εξατομικευμένης ιατρικής. Εκεί, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης, συμμετέχει στην ανάπτυξη μοντέλων που «διαβάζουν» τεράστιους όγκους γονιδιωματικών και βιολογικών δεδομένων, με στόχο να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τον καρκίνο και να οδηγηθούν σε πιο στοχευμένες και εξατομικευμένες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Από το 2021, όταν έφυγε από την Αθήνα για το Παρίσι προκειμένου να ξεκινήσει το διδακτορικό του, μέχρι σήμερα, ο Μιχάλης έχει διανύσει μια διαδρομή γεμάτη γνώση, έρευνα και νέες προκλήσεις. Μια διαδρομή που, όπως εξηγεί στη συνέντευξή του στη «Ροδιακή», δεν σημαίνει απαραίτητα ότι τον απομακρύνει από την Ελλάδα. Αντίθετα, η επιστροφή παραμένει στο μυαλό του, εφόσον οι συνθήκες το επιτρέψουν.

Ο ίδιος μιλά για το πώς η Τεχνητή Νοημοσύνη μπορεί να αλλάξει την ιατρική, να περιορίσει σημαντικά τον χρόνο που απαιτείται για την αξιοποίηση των επιστημονικών δεδομένων, αλλά και για το πώς αναμένεται να γίνει ακόμη πιο παρούσα στην καθημερινότητα όλων μας. Δεν κρύβει, ωστόσο, ότι μαζί με τις τεράστιες δυνατότητες υπάρχουν και κίνδυνοι.

Ο Μιχάλης Χατζηαναστάσης είναι ένας νέος επιστήμονας από τη Ρόδο, που σήμερα εργάζεται σε ένα από τα πλέον σύγχρονα πεδία της παγκόσμιας έρευνας και δέχτηκε να μας μιλήσει για την πορεία του, τη ζωή στο Παρίσι, τις ευκαιρίες που προσφέρει το εξωτερικό, την Ελλάδα που εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς και, φυσικά, τα επόμενα όνειρα και σχέδιά του.

Ακολουθεί η σύνέντευξη:

Μιχάλη, πόσα χρόνια έχεις φύγει στο εξωτερικό και τι έχεις κάνει όλα αυτά τα χρόνια;

Από το 2021 έφυγα από την Αθήνα και πήγα στο Παρίσι για να ξεκινήσω το διδακτορικό μου που ήταν επάνω στην Τεχνητή Νοημοσύνη, με εφαρμογές στην ιατρική.

Πρακτικά, αυτό διήρκησε τρία χρόνια. Και μετά ξεκίνησα να δουλεύω για μια εταιρεία στην Αμερική, όπου βρίσκομαι ακόμα και τώρα.

Και ποιο είναι το αντικείμενό σου; Τι κάνεις ακριβώς;

Προσπαθούμε να φτιάξουμε μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης που θα παίρνουν ως είσοδο πρακτικά δεδομένα του γονιδιώματος διαφόρων ασθενών, για να λύσουμε διάφορα προβλήματα στην ογκολογία κυρίως.

Για παράδειγμα, να βρούμε ποιοι ασθενείς θα ανταποκριθούν σε ποια φάρμακα, ποιοι θα έχουν καλύτερη απόκριση στην ανοσοθεραπεία, τι συγκεκριμένες μεταλλάξεις πρέπει να στοχεύσεις για να φτιάξεις ένα φάρμακο ή να αντιμετωπίσεις μια συγκεκριμένη ασθένεια.

Και όλα αυτά συνδυάζοντας πολλά δεδομένα, μεγάλα ογκολογικά δεδομένα, με αλγορίθμους AI.

Άρα αυτό θα μπορούσαμε να πούμε ότι ουσιαστικά καταργεί τα πειράματα που γίνονται σε ασθενείς;

Δεν καταργεί ακριβώς, γιατί είναι ουσιαστικά σαν ένας κύκλος. Δηλαδή, έχεις το μοντέλο που σου φτιάχνει κάποιες προβλέψεις και πρακτικά εσύ παίρνεις αυτές τις προβλέψεις, «τρέχεις» τα πειράματα στους ασθενείς με βάση αυτά που σου έχει πει το μοντέλο, βλέπεις την αλήθεια με βάση τα πειράματά σου και μετά ανατροφοδοτείς τα μοντέλα, ώστε να φτιάχνουν καλύτερες προβλέψεις με βάση τα πειράματα που έχεις κάνει.

Αλλά το θέμα είναι ότι ελαχιστοποιείς τον χρόνο που χρειάζεται, αν δεν χρησιμοποιείς αυτά τα μοντέλα.

Γιατί, ας πούμε, έχεις ένα εύρος από διαφορετικά μόρια που μπορείς να δοκιμάσεις. Με το AI μπορείς να μην τα δοκιμάσεις όλα. Οπότε μπορείς να πας πολύ πιο γρήγορα, αλλά πάντα χρειάζεσαι τα πειράματα στο εργαστήριο.

Και αντιλαμβάνομαι ότι έτσι κερδίζεις και πολύ χρόνο, προφανώς, στο να αξιοποιήσεις και να αξιολογήσεις όλες αυτές τις πληροφορίες και τα δεδομένα που έχεις.

Ναι, σε διαφορετική περίπτωση, χειροκίνητα, όπως τα λέγαμε παλαιότερα, θα έπαιρναν πάρα πολλά χρόνια, ίσως και δεκαετίες.

Και ίσως να μην μπορούσες και ποτέ να βρεις κάποια μοτίβα πίσω από αυτά τα δεδομένα, γιατί μπορεί να είναι πολύ περίπλοκα για να τα καταλάβει, ας πούμε, ένας άνθρωπος.

Άρα το AI είναι χρήσιμο στη ζωή του ανθρώπου;

Ναι, θα έλεγα αρκετά. Και όσο περνάνε τα χρόνια, το χρησιμοποιούμε όλο και περισσότερο.

Εντάξει, κυρίως βλέπουμε τώρα τα γλωσσικά, ας πούμε, μοντέλα, όπως το ChatGPT και τα λοιπά. Αλλά εμείς τα χρησιμοποιούμε και στη βιολογία. Δηλαδή, παρόμοια μοντέλα, αλλά για άλλα tasks.

Πώς βλέπεις τη συμμετοχή της AI στην καθημερινότητά μας, στην καθημερινότητα του απλού ανθρώπου;

Θα έλεγα, ναι, ότι στα επόμενα χρόνια θεωρητικά θα μπορούσε ο καθένας μας να έχει έναν AI assistant, που θα τον βοηθάει στην καθημερινότητά του.

Δηλαδή, για παράδειγμα, μπορεί να μην βλέπεις καν τα mail σου. Να έχεις το AI που να σκανάρει τι θα σου είναι χρήσιμο από αυτά που έχεις λάβει, να φτάνει στα εισερχόμενά σου, να σου δίνει το αποτέλεσμα συμπυκνωμένο ή όπως το θες. Ακόμη, για παράδειγμα, μπορείς να το χρησιμοποιείς για να σου σκανάρει όλα τα νέα και να σου δίνει πίσω αυτά που σε ενδιαφέρουν.

Οπότε, όσο περνάνε τα χρόνια, θα αυξάνεται η χρήση του για τον κάθε άνθρωπο, θεωρώ.

Τα τελευταία πέντε χρόνια μένεις στο Παρίσι; Πώς είναι η ζωή στο εξωτερικό;

Στη Γαλλία, θα έλεγα, δεν έχει τεράστια διαφορά με την Ελλάδα. Δηλαδή, υπάρχει και ελληνικό community, δυνατό σχετικά.

Εντάξει, έχεις περισσότερες ευκαιρίες για έρευνα, περισσότερες ευκαιρίες επαγγελματικά, που είναι λίγο πιο περιορισμένες στην Ελλάδα.

Αλλά το καλό τώρα με εμάς είναι ότι μπορείς να ταξιδεύεις, μπορείς να περνάς το καλοκαίρι στην Ελλάδα ή σε άλλες χώρες.

Στην ερώτηση αν σκέφτεσαι να επιστρέψεις ποτέ στην Ελλάδα, τι θα απαντούσες; Είναι η κλασική ερώτηση που γίνεται σε όλους τους Έλληνες που είναι στο εξωτερικό…

Ναι, θα μπορούσα να επιστρέψω στην Ελλάδα στο μέλλον, γιατί είναι ο τόπος μου και θα ήθελα να προσφέρω κι εγώ εδώ. Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αρκετά θετικά βήματα στην έρευνα και την καινοτομία, αν και σε αρκετά πράγματα έχουμε ακόμα δρόμο σε σχέση με το εξωτερικό, κυρίως σε χρηματοδότηση, υποδομές και ευκαιρίες εξέλιξης. Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω ότι υπάρχει πολύ καλό ανθρώπινο δυναμικό και αρκετές δυνατότητες για τα επόμενα χρόνια.

Όνειρα, σχέδια για το μέλλον. Τι θα ήθελες για εσένα τα επόμενα χρόνια;

Το ένα σχέδιο, ας πούμε, επαγγελματικά, είναι να έχω τη δική μου ομάδα και να εξελίξουμε ακόμη περισσότερο τα μοντέλα που φτιάχνουμε, τις εφαρμογές.

Είτε σε αυτή την εταιρεία, δηλαδή, είτε να φτιάξω κάτι δικό μου.