Casa Brutale, γαλάζια ουτοπία ή ασφαλές κέλυφος;

Rodiaki NewsRoom

Γράφει o αρχιτέκτονας Αγαπητός Ξάνθης

Δεν ξέρω εάν η αρχιτεκτονική είναι το πεδίο αντικρουόμενων εικόνων και παραστάσεων, πάντως είναι η τέχνη της μεταφοράς της ανθρώπινης δραστηριότητας στο χώρο. Είναι η διάπλαση ενός τμήματος του εδάφους μέσα από την υποκειμενική σύνθεση του αντικειμένου. Νικώντας ατέλειες, αδυναμίες, ασυμμετρίες έρχεται ο «μάστορας» για να ξεσκεπάσει τη σκοτία με το φως, το ιδιωτικό με το δημόσιο, τη στειρότητα με τη διαλεκτική, το σύνηθες με το καινοτόμο.

Σαν έτσι εξέλαβα το δημιούργημα των δυο συναδέλφων, Λαέρτη Βασιλείου και Παντελή Καμπουρόπουλου, που φέρεται ως «Casa Brutale», το οποίο παρουσιάστηκε στο προηγούμενο φύλλο «εν δήμω»…της εφημερίδας «Η ΡΟΔΙΑΚΗ». Γράφεται ότι ενσωματώνεται μέσα στο βράχο ισορροπώντας ανάμεσα στον ελληνικό ουρανό και το απέραντο γαλάζιο του Αιγαίου με την ανάλογη προστασία από τα στοιχεία της φύσης.

Η περιγραφή δείχνει την ετερότητα της κατασκευής ξεφεύγοντας από τον ρυθμό της αιγαιοπελαγίτικης αρχιτεκτονικής που βασίζεται στην κοινωνικοποίηση των κτισμάτων, στο λευκό και στην ταπεινότητα των οικοδομών. Με αυτό προκαλείται η αίσθηση της ριζοσπαστικής παρέμβασης στο βραχώδες τοπίο, το οποίο εκ των πραγμάτων συναντάται σε περιορισμένα όμως νησιά. Όμως παρά τη δυναμική του καθρέπτη αποδίδει την άγνοια του εσωτερικού χώρου προσφέροντας το κέλυφος της ασφάλειας που συναντάται στις αστικές περιοχές. Πράγματι η ασφάλεια αποτελεί αρχιτεκτονικό κίνητρο για την απόκρουση του ιδιωτικού χώρου από τον επιτιθέμενο εξωτερικό χώρο. Δεν ανοίγει αγκαλιές συμπάθειας και εξωστρέφειας, αλλά περιχαρακώνεται στο «εγώ» το οποίο το προστατεύει με κάθε κόστος και τίμημα.

Η πισίνα στο δώμα προσδιορίζει την κινητικότητα με το πάφλασμα του νερού σε ακαριαία επέκταση του υγρού αυτού στοιχείου του αντικειμένου με τη συγγενική θάλασσα του Αιγαίου. Η τεχνίτη όαση που κατασκευάζεται είναι μια κουκίδα στην απεραντοσύνη του υποδεικνυόμενου γυμνού τοπίου προκαλώντας το θετικό της ανακούφισης αλλά και το αρνητικό της αποκλειστικότητας του ενός.
Τέλος το μπαλκόνι στην κατάληξη του κλιμακοστασίου εισόδου που «κρέμεται» στον γκρεμό καμαρώνει τη θέα του αχανούς γαλάζιου και εισπράττει την όσμωση της αλμύρας των κυμάτων της Μεσόγειου με το έντονο κτύπημα καρδιάς για το στενάχωρο της ευρύτητας του ημιυπαίθριου και της ανοιχτής όρασης σ’ επαφή με το δημόσιο μπλε.

Οι αντιθέσεις ακραίες, συμβατές και ασύμβατες, υποτονικές και εκρηκτικές, εγκλωβισμένες και απελευθερωμένες, απείθαρχες και ταξινομημένες, φυσικές και τεχνικές, ορθολογιστικές και «λοξές».
Δεν είμαι ικανός να κρίνω έργο συναδέλφων, ούτε η πρόθεση μου είναι αυτή, η τάση μου είναι να συμπληρώσω το διάλογο που αναπτύσσεται τις τελευταίες ημέρες στην Πόλη μας σχετικά με την αρχιτεκτονική, τον αστικό εξοπλισμό, τη διαμόρφωση του ανοικτού χώρου.
Ξεκίνησε πριν από λίγες ημέρες με την ιστορικότητα της Μεσαιωνικής Πόλης και την δυνατότητα παρέμβασης στο μεσαιωνικό ιστό της με νέα αρχιτεκτονική νοοτροπία βάζοντας τον δυισμό μεταξύ του νέου στο παλιό, ή του παλιού στο παλιό και συνεχίζεται (ευτυχώς) σήμερα με την Casa Brutale.

Νοιώθω πραγματικά την ευχαρίστηση να ασχολούμαστε με τέτοια θεματολογία, της αποκλίνουσας σκέψης υπερβαίνοντας την α-φαντασία και την α-τοπία για μια Αρχιτεκτονική της ουσίας, για μια Τέχνη της αισθητικής και του ονείρου, για το άγγιγμα της ψυχής, για το φτερούγισμα της «αδελφοποίησης» μέσα από την κοινωνία Πόλης. Γιατί ο χώρος, το πρόπλασμα του αρχιτέκτονα, παράγει πολιτική και η πολιτική παραγάγει και μορφοποιεί το χώρο (χάος + όριο), τον πίνακα της δημιουργίας του, το καμβά του μολυβιού του. Το επωφελές αμοιβαίο αποτέλεσμα της «Θεωρίας των Παιγνίων» μεταξύ ανθρωπογενούς περιβάλλοντος και Φύσης είναι η αρμονική συνύπαρξη, είναι η συνεργασία, είναι η ικανοποίηση των αναγκών του ανθρώπου χωρίς τη βλαπτική εισδοχή ανατροπής της βέλτιστης ισορροπίας του οικολογικού συστήματος.
Όπου επενέβει ο άνθρωπος προς ίδιο όφελος στη μητέρα Φύση, άνοιξε τους ασκούς του Αιόλου με απρόβλεπτες συνέπειες για τον ίδιο.

Για αυτό ο αρχιτέκτονας έχει «ιερό» σκοπό, στην εξομάλυνση της Φύσης και την μεταφορά «γλώσσας» θετικής δημιουργίας πάνω σε αυτήν. Γιατί δημιουργία είναι η φαντασίωση του δημιουργού εκπεφρασμένη με την τέχνη του. Διατυπώνοντας επιπλέον ότι:
Αρχιτεκτονική= Η φαντασίωση του αρχιτέκτονα (ανα)διατυπωμένη στη γλώσσα της κατασκευής. [Α=(φα).γκ] (Σιδέρης, 2006).
Εκφράζω τη ικανοποίηση μου ότι από τη Ρόδο, μπορούν ακόμη να γεννηθούν ιδέες για να επιβεβαιωθεί ότι το νησί έχει ελπίδα, έχει φως, έχει σκεπτόμενους και ικανούς ανθρώπους.