Υγεία: δημόσιο αγαθό ή εμπόρευμα;

Γράφει ο Δημήτρης Ν.Πατσάκης Οι συνέπειες τις κρίσης στο πεδίο της καθημερινότητας, είναι εκ των πλέον καταλυτικών. Μια σειρά από αδιανόητες στο παρελθόν «επεμβάσεις» στην ζωή των περισσοτέρων από εμάς, ήρθαν μαζικά και αιφνιδίως, αφυπνίζοντάς μας από την «μακαρίαν» νάρκη στην οποία είχαμε περιπέσει, κυρίως με ευθύνες άλλων και όχι αποκλειστικά ημών των ιδίων. Ένα μεγάλο «άνοιγμα» του δημοσιονομικού «χάους», αφορά στο κόστος της Περίθαλψης , α΄βάθμιας και πάνω, που απέχει κατά πολύ από τα προϋπολογισμένα για αυτό έσοδα των φορέων δημόσιας ασφάλισης, όπως θα δούμε στην συνέχεια. Η φαρμακευτική δαπάνη στην Ελλάδα, συνολικά (Νοσοκομεία, Ασφαλιστικά Ταμεία,Φαρμακεία), σε αναλογία με τον πληθυσμό και τους ασθενείς που εμφανίζονται ως χρήζοντες θεραπείας, παραμένει, ακόμη και μετά τις μειώσεις τιμών, τις περικοπές, τους ελέγχους κ.ά, σε πολύ υψηλά επίπεδα, λαμβάνοντας υπόψη και τις ακριβότερες τιμές που ισχύουν στα ίδια σκευάσματα στις περισσότερες χώρες της Ε.Ε. αλλά και εκτός αυτής. Ιδιαίτερα την τελευταία 10ετία, ο ρυθμός μεταβολής (σκευάσματα/ ασθενή, κόστος/θεραπεία κ.τ.λ) υπήρξε ιλιγγιώδης. Εν τούτοις, τα στοιχεία π.χ.νοσηρότητας αλλά και οι κατά καιρούς επιδημιολογικές έρευνες δεν εμφάνιζαν δυσμενείς εξελίξεις στο σύνολο του πληθυσμού. Ο υπερβολικός αριθμός -Ομοειδών φαρμακευτικών σκευασμάτων (πρωτότυπα σε ισχύ ή όχι, γενόσημα) -Θεραπόντων ιατρών που συνταγογραφούν βάσει του νόμου -Φαρμακείων οπωσδήποτε έπαιξε ρόλο προς αυτήν την κατεύθυνση. Από την άλλη, οι «ελεγκτικοί» μηχανισμοί ουδέποτε λειτούργησαν ουσιαστικά προς το συμφέρον των ταμείων, των ασφαλισμένων και του δημοσίου συμφέροντος. Στην πράξη, ο «έλεγχος» περιοριζόταν στην έγκριση των νοσηλείων (βάσει των εκάστοτε τιμοκαταλόγων), προκειμένου για την νοσοκομειακή περίθαλψη και στην διεκπεραίωση των συνταγών μέσω των φαρμακείων που τις υπέβαλαν προς πληρωμή,έστω και μετά από πολλούς μήνες. «Ξένες» λέξεις, όπως «πρωτόκολλα», «D.R.G» και άλλα «κουτοφράγκικα» αποτελούσαν terra incognita ή και taboo, για τους εκάστοτε όντες «στα πράγματα». Μάταια οι επιστημονικοί φορείς προειδοποιούσαν π.χ. για τις συνέπειες της υπερ-κατανάλωσης φαρμάκων (και ιδίως αντιβιοτικών), τις επιβαρύνσεις στην υγεία λόγω υπερέκθεσης σε ακτινοβολίες (για τομογραφίες) ή μη απολύτως απαραίτητες αιματηρές επεμβάσεις σε ανυπεράσπιστους και ανυποψίαστους ασθενείς (π.χ. καισαρικές τομές). Καταγγελίες σοβαρών κατά τεκμήριο λειτουργών της υγείας για πληθώρα by-pass ή ανεξήγητα υψηλές συχνότητες τοποθέτησης βηματοδοτών (αρκετοί εκ των οποίων ενδεχομένως δεν διέθεταν και πιστοποιήσεις), έπεφταν κυριολεκτικά στο κενό. Συνέπεια των παραπάνω, υπήρξε η διόγκωση της παροχής υπηρεσιών περίθαλψης, ιδιαίτερα από επιχειρηματικούς ομίλους, με την συμβολή των «γαλαντόμων» ασφαλιστικών φορέων ισχυρών επαγγελματικών κλάδων, προσχηματικά κραδαινόντων το «δίκιο του εργάτη». Με την διαφορά, ότι οι άλλοι «εργάτες», δεν συνδέουν το «μονόκλινο» με την θεραπεία αλλά και δεν τους «τσοντάρει» κανείς μέσω ευρημάτων τύπου «κοινωνικών» πόρων, κάλυψης ελλειμμάτων από την εργοδοσία κ.ά. Με αυτά και με τα άλλα, η Περίθαλψη, μετέπεσε στην κατηγορία του «εμπορεύματος», με όλα τα επακόλουθα (marketing, προμήθειες, εκπτώσεις, «μερίδες» ,lux, premium, «σουϊτες» κ.τ.λ). Τα αποτελέσματα είναι γνωστά και τα ζούμε σε πλήρη έκταση ως «πακέτα». Μειώσεις, περικοπές, αύξηση συμμετοχής, εξαιρέσεις, μη-συνταγογραφούμενα φάρμακα, «θετικές» και «αρνητικές» λίστες φαρμάκων κ.λ.π. Το μοναδικό που λείπει από την τραγωδία που ζούμε, είναι η ίδια η Λογική ως «από μηχανής Θεός».