...Όταν οι μυστικές υπηρεσίες της Τουρκίας “χτύπησαν” τη Ρόδο!

Βαρβάρα Μπογδάνου

Τον Ιούλιο του 1994 το νησί συγκλονίζεται από βομβιστικές επιθέσεις και εμπρησμούς με σκοπό να πληγεί ο τουρισμός

Τον Ιούλιο του 1994 το δημοσιογραφικό δυναμικό της «Ρ» ήρθε αντιμέτωπο με πρωτοφανή γεγονότα για τα χρονικά του νησιού: ένα εκρηκτικό μείγμα βομβιστικών επιθέσεων και εμπρησμών σε δάση, προκάλεσαν ανησυχία και φόβο στη Ρόδο που βρισκόταν στο απόγειο της τουριστικής κίνησης.

Την 12η Ιουλίου η εφημερίδα κυκλοφορεί με τον τίτλο «πρωτοφανής βομβιστική ενέργεια στη Λίνδο» και περιγράφει με εκτενή ρεπορτάζ τι έγινε το απόγευμα της προηγούμενης μέρας στο πιο δημοφιλές τουριστικό θέρετρο του νησιού.

Άγνωστοι είχαν τοποθετήσει μέσα σε κάδο απορριμμάτων σε κεντρικό σημείο της Λίνδου εκρηκτικό μηχανισμό που εξερράγη χωρίς ευτυχώς θύματα. Από την πρώτη στιγμή η εφημερίδα υποστήριξε την εκδοχή της δράσης Τούρκων πρακτόρων με σκοπό να βλάψουν τον τουρισμό της Ελλάδας ως αντίποινα στα χτυπήματα που είχαν εξαπολύσει Κούρδοι εναντίον τουριστικών θερέτρων της Τουρκίας.

Μάλιστα η «Ρ» προφητικά προειδοποιούσε ότι αν κάτι τέτοιο ίσχυε, θα έπρεπε να περιμένουμε και άλλα χτυπήματα, κάτι που… επιβεβαιώθηκε.
Μέσα στον καταιγισμό των πληροφοριών έγινε γνωστό ότι οι Ελληνικές και τοπικές αρχές γνώριζαν ότι κάτι ετοιμαζόταν, και ότι άγνωστος είχε τηλεφωνήσει σε Αγγλική εφημερίδα και είχε… ενημερώσει ότι θα γινόταν έκρηξη στη Λίνδο.

ΝΕΟ ΔΙΠΛΟ ΧΤΥΠΗΜΑ!
Οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Την επόμενη μέρα η Ρόδος συγκλονίζεται στην κυριολεξία από νέο περιστατικό αυτή τη φορά στην καρδιά της πόλης. Οι βομβιστές επέλεξαν μάλιστα να κάνουν αισθητή την παρουσία τους με διπλό χτύπημα, που και πάλι δεν είχε θύματα εκτός από τραυματισμούς τουριστών και πολιτών.

Η δράση τους ίδια με αυτή στο περιστατικό της Λίνδου. Μέσα σε κάδο απορριμμάτων που βρισκόταν έξω από το «Έλλη» σημειώνεται έκρηξη και ενώ στο σημείο βρίσκεται συγκεντρωμένη μεγάλη αστυνομική δύναμη μία δεύτερη έκρηξη αναστατώνει την πόλη λίγα μέτρα πιο πέρα: έξω από το ξενοδοχείο Grand Hotel. Είχαν περάσει μόλις 20 λεπτά και τότε όλοι διαπιστώνουν ότι πρόκειται για οργανωμένο σχέδιο.

Ειδοποιούνται οι αρχές στην Αθήνα, και σημαίνει γενικός συναγερμός. Τότε αποφασίζεται η περιφρούρηση νέων πιθανών στόχων, ανάμεσα στους οποίους και τα δάση, ενώ μετά από σύσκεψη που έγινε στο υπουργείο Δημόσιας τάξης στέλνονται στη Ρόδο 120 αστυνομικοί για να συνδράμουν στις έρευνες.

Η «Ρ» κυκλοφορεί με τον τίτλο «Κουράγιο Ρόδος, μπόρα είναι και θα πέσει στο κενό» και καταγράφει τη ψυχραιμία με την οποία αντιμετωπίζει όλο το νησί τα γεγονότα.
Την ίδια στιγμή τα Τουρκικά μέσα ενημέρωσης μεταδίδουν την είδηση ότι στα Άδανα εξερράγη εκρηκτικός μηχανισμός όμοιος με αυτούς της Ρόδου.

Το χτυπημα…τριτωνει!
Το ξημέρωμα της επόμενης μέρας και πριν καλά - καλά συνέλθει το νησί, σημαίνει στη Ρόδο νέος συναγερμός. Μία φωτιά ανάμεσα στη Ψίνθο και την Αρχίπολη κινητοποιεί αρχές και κατοίκους.

Για την κατάσβεση της στέλνονται στο νησί 7 πυροσβεστικά αεροπλάνα, ενώ σε επιφυλακή τίθενται και οι ένοπλες δυνάμεις. Η «Ρ» σε άρθρο της την επόμενη μέρα θέτει το θέμα σύνδεσης των βομβιστικών επιθέσεων με την πυρκαγιά, ειδικά μετά την αποκάλυψη ότι μία μέρα πριν τις εκρήξεις είχαν εντοπιστεί κρυμμένα στην κοιλάδα Πεταλούδων 6 μπιτόνια με βενζίνη! «Είναι βασανιστική η υποψία αν η φωτιά συνδέεται με τις βομβιστικές επιθέσεις» ανέφερε.

Την απάντηση είχε δώσει ο τότε γενικός γραμματέας δασών Γιάννης Σμπώκος που είχε έρθει στη Ρόδο, λέγοντας ότι η φωτιά η οποία έκαψε τότε περίπου 2000 στρέμματα δάσους και καλλιεργειών προκλήθηκε πιθανόν από εμπρηστή, καθώς είχε κυκλικό σχήμα!.

Κι ενώ όλα αυτά έφεραν το νησί στο επίκεντρο των ειδήσεων και του παγκόσμιου ενδιαφέροντος η «Ρ» σε ρεπορτάζ που δημοσίευσε στις 16 του μήνα, επεσήμαινε ότι «κανένα σημάδι δεν άφησαν στο κορμί της Ρόδου οι τρομοκρατικές ενέργειες» τονίζοντας ότι όπως είχαν δηλώσει τουριστικοί πράκτορες όχι μόνο δεν είχαν σημειωθεί ακυρώσεις αλλά μάλιστα είχε καταγραφεί και αύξηση στη ζήτηση.

Επικηρυχθηκαν οι σαμποτερ
Μία μέρα μετά η οργανωτική επιτροπή της διεθνούς έκθεσης Ξενία ’95 ανακοινώνει ότι επικηρύσσει με το ποσό των 2 εκατομμυρίων ευρώ τους σαμποτέρ, καλώντας όσους έχουν πληροφορίες να τις καταθέσουν στις αρχές.

Από το ρεπορτάζ προκύπτει ότι η Ελληνική πρεσβεία στην Άγκυρα πριν τα χτυπήματα είχε λάβει επιστολή που προειδοποιούσε γι’ αυτά, ενώ σύμφωνα με τον Ελληνικό τύπο «το σχέδιο καταστρώθηκε στο γραφείο σχεδιασμού και εκτελέσεως σαμποτάζ και δολιοφθορών του γενικού επιτελείου εθνικής άμυνας της Τουρκίας» αλλά φυσικά υπήρξε επίσημη διάψευση από τις αρχές της χώρας.

Οι αποκαλύψεις
Τα στοιχεία που υπήρχαν τότε όχι μόνο για τη Ρόδο αλλά και για τις άλλες περιοχές της χώρας που δέχτηκαν ανάλογα πλήγματα κυρίως εμπρησμούς, ήταν όπως αποδείχτηκε ατράνταχτα όμως η απραξία των κυβερνήσεων δεν οδήγησε τότε πουθενά.

Μία αναφορά στα όσα έγιναν και καταγράφηκαν από τις επίσημες ελληνικές αρχές το κρίσιμο διάστημα, συμπληρώνουν το παζλ των γεγονότων και φωτίζουν πολλά σημεία τους.

Οι αποκαλυπτικές λεπτομέρειες περιλαμβάνονται σε βιβλίο με τον τίτλο «Οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες και η ΜΙΤ» του Μάνου Ηλιάδη που κυκλοφόρησε το 1998, και βασίζονται σε όσα δημοσίευσε ο συγγραφέας του στο περιοδικό «Άμυνα και Διπλωματία» στο οποίο υπήρξε διευθυντής σύνταξης εκείνο το διάστημα.

Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι «το δυστύχημα του Σουσουρλούκ ( μικρή πόλη στα δυτικά παράλια της Μ. Ασίας) στο οποίο σκοτώθηκε ο Αμπντουλλάχ Τσατλί επιφανές στέλεχος των Γκρίζων Λύκων και Μαφίας, έφερε στην επιφάνεια και άλλα γεγονότα όπως οι αποκαλύψεις του Σεντάτ Μπουτζάκ, βουλευτή του κόμματος του Ορθού Δρόμου και συνεπιβάτη του Τσατλί, στο μοιραίο αυτοκίνητο, ότι στα πεπραγμένα του τελευταίου ήταν και ο εμπρησμός των ελληνικών νησιών του 1994.

Οι αποκαλύψεις του Μπουτζάκ που έγιναν σε συνέντευξή του στο κανάλι ΗΒΒ λίγες ημέρες μετά το δυστύχημα, δημοσιεύθηκαν την επόμενη στην εθνικιστική εφημερίδα Yeni Safak η οποία κυκλοφόρησε με τίτλο «Εμείς κάψαμε τη Ρόδο». Είναι βέβαια αξιοσημείωτο ότι τα αντίτυπα της συγκεκριμένης εφημερίδας κάηκαν σε μία περίεργη πυρκαγιά η οποία την έπληξε σχεδόν αμέσως μετά την εκτύπωση των φύλλων της με αποτέλεσμα να διασωθούν ελάχιστα αντίτυπα».

Παιχνίδια με τη φωτιά
Σε άλλα σημεία του βιβλίου και με τον υπότιτλο «Παιχνίδια με τη φωτιά» διαβάζουμε τα εξής: «Οι οργανωμένες πυρκαγιές των ελληνικών νησιών του 1993 και 1994, έγιναν αφορμή για να αποκαλυφθεί η έκταση του ακήρυκτου πολέμου που διεξάγει από ετών η Τουρκία εις βάρος της Ελλάδος και για να αφυπνισθεί, αν και όχι τελείως, η ελληνική πολιτική ηγεσία ως προς τα μέσα που χρησιμοποιούν οι Τούρκοι.

Οι πυρκαγιές βέβαια, δεν ήταν παρά ένα μόνο από τα μέσα που χρησιμοποιούν και μάλιστα δεν αποτελούσαν καν μία νέα μέθοδο. Από τα μέσα της δεκαετίας του ΄80 οι ελληνικές αρχές όχι μόνο είχαν στοιχεία για την εμπλοκή των Τούρκων στις διάφορες ανεξήγητες πυρκαγιές, αλλά είχαν επιτύχει να συλλάβουν και τους δράστες τους.

Η περίεργη αντίληψη όμως όλων των ελληνικών κυβερνήσεων ότι η λήψη των ενδεδειγμένων μέτρων για την αντιμετώπιση συγκεκριμένων τουρκικών προκλήσεων θα επιδείνωνε την κατάσταση, όχι μόνο δεν επέφερε το επιδιωκόμενο μέσω της τακτικής αυτής αποτέλεσμα, αλλά φυσικά ενεθάρρυνε την συνέχιση και κυρίως την κλιμάκωση των τουρκικών εχθρικών ενεργειών.

Επί πλέον, η ατελέσφορος αυτή τακτική, η οποία αγνοούσε μια σημαντική αρχή της στρατηγικής βάσει της οποίας μια απειλή αντιμετωπίζεται στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο, ενείχε τον ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο οι δυο χώρες να οδηγηθούν τελικώς σε πόλεμο.

Διότι, από καθαρά θεωρητική άποψη, όταν μια χώρα κατορθώνει να αποκτήσει την δυνατότητα να καταφέρει, σε μια αντίπαλη χώρα, πλήγματα με σημαντικές οικονομικές και άλλες επιπτώσεις και δη ατιμωρητί και τούτο χωρίς την ανάγκη να καταφεύγει σε πόλεμο, τότε το πιθανότερο να συμβεί δεν μπορεί να είναι άλλο από την συνέχιση αυτής της πρακτικής, καθ΄ όσον τουλάχιστον χρόνο η χώρα που δέχεται τα πλήγματα δεν αντιδρά.

Στο πλαίσιο αυτής της λογικής, η έλλειψη δυναμικής αντιδράσεως εκ μέρους της υφιστάμενης τα πλήγματα χώρας, όχι μόνο διευκολύνει την συνέχισή τους αλλά μπορεί να προκαλέσει και μια επικίνδυνη κλιμάκωση ή να οδηγήσει τελικώς τις σχέσεις μεταξύ των δυο χωρών σε επικίνδυνη ένταση, με απρόβλεπτη - ή αντίθετη της επιδιωκόμενης - έκβαση.

Η περίεργη αντιμετώπιση εκ μέρους των ελληνικών αρχών των καταφανέστατων πράξεων δολιοφθοράς είχε ως φυσικό αποτέλεσμα την κάθετη και επί συστηματικής πλέον βάσεως αύξηση των ανεξήγητων πυρκαγιών. Το 1993 οι πυρκαγιές στα νησιά και σε άλλες περιοχές της χώρας έλαβαν ιδιαίτερα μεγάλες διαστάσεις, η δε ελληνική πλευρά για πρώτη φορά έκανε μνεία εξωγενών παραγόντων δια στόματος του τότε πρωθυπουργού Κ. Μητσοτάκη.

Να σημειωθεί ότι και στις πυρκαγιές αυτές, τα στοιχεία της τουρκικής αναμείξεως δεν έλειψαν. Οι αρχές είχαν επισημάνει δύο Τούρκους που επισκέφθηκαν την Ικαρία, την Κρήτη και τη Ρόδο σε χαρακτηριστικά ταξίδια-αστραπή, μετά τα οποία ξέσπασαν καταστροφικές πυρκαγιές.
Η αχνή αναφορά σε εξωγενείς παράγονες δεν ήταν φυσικά ο κατάλληλος τρόπος για να αντιμετωπισθεί μια σαφέστατα εχθρική ενέργεια, με προφανή κίνητρα και οφέλη για την τουρκική πλευρά.

Αντιθέτως μάλιστα, η πρωτοφανής ανοχή και παθητικότητα της ελληνικής πλευράς αποθράσυνε την Αγκυρα, παράλληλα δε την διευκόλυνε τα μέγιστα στην στρατολόγηση νέων εμπρηστών οι οποίοι, στην χειρότερη των περιπτώσεων, δεν θα είχαν τίποτε να φοβηθούν πέραν μιας ολιγοήμερης κρατήσεως.

Ετσι το 1994 υπήρξε το έτος που οι πυρκαγιές έλαβαν τέτοιες διαστάσεις , οι δε συνοδές ενδείξεις ήταν τόσο αποκαλυπτικές, που θα ήλπιζε κανείς ότι η ελληνική πλευρά επί τέλους θα αφυπνίζετο. Περιέργως, κάτι τέτοιο δεν συνέβη και πάλι.

Τα γεγονότα
Στις 22 Ιουνίου το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών είχε στα χέρια του την επιστολή μιας τουρκικής εξτρεμιστικής οργανώσεως προς την πρεσβεία μας στην Αγκυρα, με την οποία προανεγγέλετο - εις το όνομα του τουρκικού έθνους - η διενέργεια ενός μπαράζ επιθέσεων στα ελληνικά νησιά του Αιγαίου, με πρώτο στόχο την Ρόδο, ως αντίποινα για τις καταστροφές που υπέστη ο τουρισμός από τις επιθέσεις των Κούρδων ανταρτών (σε τουριστικές περιοχές της Τουρκίας).

Στις 11 Ιουλίου εξερράγη μια βόμβα στη Λίνδο της Ρόδου, περιοχή του πρώτου -ως ανηγγέλθη- στόχου. Ο πρωθυπουργός της χώρας δηλώνει: «Είναι ένας κύκλος επεισοδίων που δεν είχαμε ξαναδεί στην Ελλάδα. Είναι κάτι καινούργιο. Και το υπουργείο Δημοσίας Τάξεως ερευνά προς κάθε κατεύθυνση. Η βαρυσήμαντη δήλωση ότι οι έρευνες στρέφονται σε κάθε κατεύθυνση επαναλαμβάνεται και από τον υπουργό Τύπου και ΜΜΕ, που προσθέτει πάντως ότι είναι επίσης προφανές ότι το γεγονός αυτό είναι μεμονωμένο.

Στις 12 Ιουλίου εξερράγησαν δύο ακόμη βόμβες στη Ρόδο. Ο υπουργός Δημοσίας Τάξεως, σε δηλώσεις του, εχαρακτήρισε την ενέργεια προβοκάτσια εξωελληνικού κέντρου και πρόσθεσε ότι στα χέρια των ελληνικών αρχών υπάρχουν κάποια στοιχεία, τα οποία όμως δεν μπορώ να αποκαλύψω.

Στις 13 Ιουλίου 1994 , δύο ημέρες μετά την πρώτη επίθεση και χωρίς κανένα διάβημα εκ μέρους της ελληνικής κυβερνήσεως προς το μη κατονομασθέν εξωελληνικό κέντρο, ακολούθησαν οι πυρκαγιές σε 3 μέτωπα στην περιοχή Βελανιδιές της Ρόδου. Λίγο πριν, είχε προηγηθεί τηλεφώνημα σε αξιωματικό υπηρεσίας της Αστυνομίας από άτομο που, με σπαστά ελληνικά, παραπλάνησε τις αρχές δημιουργώντας τις κατάλληλες συνθήκες αντιπερισπασμού, ο οποίος είχε καταστεί αναγκαίος από τα αυξημένα μέτρα ασφαλείας.

Ο άγνωστος είχε προειδοποιήσει ότι θα ανατιναζόταν το λιμεναρχείο στις 8.30 μ.μ. -την ίδια ώρα που ξέσπασαν οι πυρκαγιές 35 χλμ. μακρύτερα- με αποτέλεσμα να μεταβούν εκεί οι άνδρες της Αστυνομίας. Δεν έγιναν δηλώσεις εκ μέρους της ελληνικής κυβερνήσεως.
14 Ιουλίου 1994. Ουδέν περιστατικό λαμβάνει χώρα στη Ρόδο, όπου αρχές και κάτοικοι κλιμακώνουν τα μέτρα ασφαλείας. Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, με δηλώσεις του, χαρακτήρισε απόλυτα λογική την σύνδεση της τριπλής βομβιστικής ενέργειας στη Ρόδο και της μεγάλης πυρκαγιάς και παρατήρησε ότι οι διωκτικές αρχές εξετάζουν όλα τα λογικά ενδεχόμενα τα οποία έρχονται αμέσως στο νου.

Σε ερώτημα (δημοσιογράφου) εάν υπάρχουν συγκεκριμένα στοιχεία που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι πίσω από τις επιθέσεις είναι οι τουρκικές μυστικές υπηρεσίες, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος τόνισε ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει το θέμα στο αστυνομικό πλαίσιο. Σε παρόμοια δήλωση προέβη και ο υφυπουργός Εξωτερικών ο οποίος επεσήμανε ότι δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιο οργανωμένο σχέδιο προερχόμενο από την Τουρκία και σχετιζόμενο με τις βομβιστικές επιθέσεις στη Ρόδο.

Παρά τις παραπάνω δηλώσεις των Ελλήνων επισήμων, η Άγκυρα επιχείρησε -μετά από σιγή ημερών- να καταρρίψει με δηλώσεις του εκπροσώπου του τουρκικού υπουργείου Εξωτερικών τις υπόνοιες που διετύπωσε ο ελληνικός τύπος».