Ιταλική κρίση και παρενέργειες

Γράφει ο
Φίλιππος Ζάχαρης
(zachfil64@gmail.com)

Δύσκολη για μια ακόμη φορά η κατάσταση στην ευρωζώνη μετά από την ιταλική κρίση και το ενδεχόμενο ο δεύτερος μεγαλύτερος οφειλέτης στην Ευρώπη να βρεθεί εκτός ευρώ με τις επαναλαμβανόμενες αλλά Grexit στιγμές να μονοπωλούν την επικαιρότητα, μεταφέρει το βάρος της κρίσης της ευρωζώνης για μια ακόμη φορά στον ευρωπαϊκό Νότο.

Παρά το γεγονός ότι στην Ιταλία ο ευρωσκεπτικισμός είναι μεγάλος, εντούτοις δεν φαίνεται να διαγράφεται προς το παρόν κάποια αποχώρηση της χώρας από την ευρωζώνη. Η διαμάχη μεταξύ Ρώμης - Βρυξελλών με αιχμή τον ιταλικό προϋπολογισμό, με στελέχη της Κομισόν να  καλούν τη Ρώμη να προσαρμόσει τα σχέδιά της στους κανόνες της δημοσιονομικής πειθαρχίας, απειλεί να δημιουργήσει ένα νέο κομφούζιο στην ΕΕ, με δεδομένο ότι δεν είναι σίγουρο πως η Ελλάδα έχει ανακάμψει, αλλά τουναντίον ο λαός της έχει υποστεί σοβαρή λιτότητα με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την συνέχεια.

Για πολλούς, η στάση αυτή των Βρυξελλών θεωρείται ως ένας ακόμη εκβιασμός κατά του ευρωπαϊκού Νότου, με λίγα λόγια μια ακόμη ξεκάθαρη απειλή. Η ομαλότητα βέβαια στην ευρωζώνη κινδυνεύει άμεσα, μιας και οι Ιταλοί δείχνουν εν πρώτοις να φαίνονται πιο προετοιμασμένοι για ενδεχόμενη επιστροφή στην λιρέτα, παρά το γεγονός, όπως προανέφερα, ότι τελικά μάλλον θα πρυτανεύσει η λογική της παραμονής στην ευρωζώνη.

Τι δείχνει όμως η ιταλική κρίση; Ότι αυτό που αποκαλείται ευρωπαϊκή οικονομική συνοχή κλυδωνίζεται από εσωτερικές διαμάχες αλλά πάνω απ΄όλα από τις διαφορετικές αναπτυξιακές ταχύτητες μεταξύ των χωρών της ευρωζώνης.

Ο εικονικός  πλούτος της Κεντρικής  Ευρώπης δεν συμβαδίζει με τα μεγάλα ποσοστά ανεργίας του ευρωπαικού Νότου, γεγονός που δυσχεραίνει σε μεγάλο βαθμό την ενιαία ευρωπαϊκή οικονομία. Οι μεγάλες ανισότητες και η κατάσταση της κάθε χώρας ξεχωριστά από κοινωνικο-οικονομικής άποψης, λαμβανομένου υπόψιν πως Ιταλοί, Έλληνες και Ισπανοί εγκαταλείπουν τα τελευταία χρόνια τις χώρες τους λόγω δύσκολης οικονομικής κατάστασης, με την Γερμανία να εισπράττει την μερίδα του λέοντος σε εργατικό δυναμικό καθώς εξακολουθεί να αποζητά εργατικά χέρια, έχουν ως αποτέλεσμα να επιβάλλονται εξοντωτικές πολιτικές λιτότητας ή να επαπειλούνται.

Στην χώρα μας το ζήσαμε αυτό τα τελευταία δέκα χρόνια και αυτό που η τωρινή κυβέρνηση αποκαλεί ως έξοδο από τα μνημόνια όχι απλά δεν ισχύει, αλλά οι δεσμεύσεις της Ελλάδας στους δανειστές θα ισχύσουν για πολλά χρόνια ακόμη.

Ως πηγή ανησυχίας για το σύνολο της ευρωζώνης περιγράφει το χρέος της Ιταλίας η Κομισιόν, σε επιστολή της προς τη Ρώμη, καθώς όπως τονίζεται το υψηλό χρέος περιορίζει τα περιθώρια της ιταλικής κυβέρνησης για ελιγμούς που θα επέτρεπαν πιο παραγωγικές επενδύσεις προς όφελος των πολιτών.

Το πρακτορείο Reuters επισημαίνει ότι η Κομισιόν έχει δώσει προθεσμία στην ιταλική κυβέρνηση να απαντήσει ως τις 13 Νοεμβρίου στις συστάσεις της επί του προϋπολογισμού και επί του χρέους. Το ιταλικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε, από την πλευρά του, ότι θα απαντήσει στην Κομισιόν στις 13 Νοεμβρίου.

Μέχρι τότε η αγωνία κορυφώνεται και κανείς δεν μπορεί να αναμένει φυσιολογικές εξελίξεις. Οι αγορές, εν ολίγοις, αναμένεται να επηρεαστούν σοβαρά, κάτι που ανησυχεί ιδιαίτερα τους Ιταλούς.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, το προσχέδιο του προϋπολογισμού της Ιταλίας για το 2019 εμφανίζει σοβαρές αποκλίσεις από τις συστάσεις του Συμβουλίου στις 23 Ιουλίου του 2018.

Η Κομισιόν σημειώνει επίσης ότι το προσχέδιο δεν συμβαδίζει με τις δεσμεύσεις της Ιταλίας στο πρόγραμμα σταθερότητας που παρουσίασε τον Απρίλιο του 2018.
Πέρα όμως από το τι πιστεύει η Κομισιόν αλλά και πώς θα απαντήσει η ιταλική κυβέρνηση μέχρι τα μέσα Νοέμβρη, το σίγουρο είναι ότι τα μνημόνια έχουν και πάλι την τιμητική τους και οι λαοί αναμένεται και πάλι να βρεθούν σε δύσκολη θέση.

Αυτή την φορά οι Ιταλοί βρίσκονται προ των πυλών ενός μνημονίου, είτε αυτό επιβληθεί από την ευρωπαική τρόικα είτε αναγκαστεί η ιταλική κυβέρνηση να λάβει μέτρα λιτότητας.

Την κατάσταση των τραπεζών Banca Monte dei Paschi di Siena και άλλων ιταλικών τραπεζών, συζήτησαν αξιωματούχοι της ΕΕ στη διάρκεια συναντήσεων-ρουτίνας με τις ιταλικές αρχές πριν από λίγες ημέρες. Απομένει να δούμε αν θα επαναληφθούν παρόμοιες στιγμές του ελληνικού 2015, αν δηλαδή η Ιταλία κινδυνεύσει να βρεθεί εκτός ευρωζώνης. Η απάντηση έρχεται από την γερμανική οικονομική εφημερίδα «Handelsblatt» δια στόματος του αυστριακού υπουργού Οικονομικών Χάρτβιγκ Λέγκερ, ότι η ιταλική οικονομία είναι πιο σημαντική από την ελληνική, ότι εκεί έχουν γίνει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και ότι η ελληνική κρίση χρέους δεν θα επαναληφθεί. Θα δούμε κατά πόσο θα ευωδοθούν οι εικασίες ή αν τελικά μόνο η Ελλάδα έμελλε να υποστεί τα μέτρα λιτότητας.