Εξήντα χρόνια από τη δολοφονία του Κυριάκου Μάτση

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Βασίλης Θεοτοκάτος
Επιτίμου Δικηγόρου - Προέδρου της Ανωτάτης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος

Στις 19 Νοεμβρίου 1958, δηλ. πριν 60 χρόνια, έπεφτε νεκρός ο αγωνιστής της Ε.Ο.Κ.Α, ο θρυλικός ήρως Κυριάκος Μάτσης, δολοφονούμενος από τους στρατοκράτες Άγγλους. Την Κυριακή 18-11-2018 έγινε στην Κύπρο το μνημόσυνό του για τα 60 χρόνια και παρέστη εκεί ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας κ. Προκόπης Παυλόπουλος, ο οποίος, περιγράφοντας τον αγώνα του Μάτση για την Ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα, είπε ότι ουδείς Έλλην πρέπει να λησμονεί τη θυσία του «που δεν έχει βρει ακόμη την ιστορική της δικαίωση».

Σήμερα βέβαια είναι αμφίβολο εάν τα παιδιά μας γνωρίζουν ποιός ήταν ο Κυριάκος Μάτσης και άγνωστον εάν κάποιος εκπαιδευτικός ανέφερε στους μαθητές του σχολείου του στις 19-11-2018 κάτι για τον έξοχο αυτόν ήρωα.

Είχε γεννηθεί το 1926 στο Παλαιχώρι Ορεινής της Λευκωσίας και έφθασε στη Θεσσαλονίκη, ως φοιτητής της Γεωπονικής Σχολής στις 28 Οκτωβρίου 1946, την ώρα του εθνικού εορτασμού, όπου και χαιρέτισε τους φοιτητές. Ήταν τόσο θερμός ο λόγος του, που ο Πρύτανης του Πανεπιστημίου με δάκρυα στα μάτια τον αγκάλιασε και τον ασπάσθηκε.

Τελείωσε το Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης και επέστρεψε στην Κύπρο. Ήταν από τους πρώτους που εντάχθηκε στις τάξεις της Ε.Ο.Κ.Α. και ο ίδιος ο αρχηγός της Γεώργιος Γρίβας - Διγενής έγραψε για τον ήρωα: «Μου εκίνησε ιδαιτέρως την προσοχήν, διότι τον εγνώρισα καλώς εκ του πλησίον. Ήτο γενναίος, συνετός και ηγωνίζετο διά το ιδεώδες της Ελευθερίας..Ήτο αγνός ιδεολόγος με αρτίαν μόρφωσιν, εμφορούμενος από ηθικάς και χριστιανικάς αρχάς, ένθερμος πατριώτης.. Ηγωνίσθη με απαράμιλλον γεναιότητα».

Είχε συλληφθεί στις 6 Ιανουαρίου 1956 με την κατηγορία ότι ανήκε στην Ε.Ο.Κ.Α.. Είναι χαρακτηριστικό το γεγονός ότι οι Άγγλοι γνώριζαν ότι ο Κυριάκος Μάτσης ήταν σημαίνον στέλεχος της Ε.Ο.Κ.Α.. Στις φυλακές της Ομορφίτας τον βασάνισαν σκληρά με απάνθρωπα βασανιστήρια, τον ανέκριναν, τον απείλησαν, αλλά εκείνος έμεινε ακλόνητος, δεν λύγισε. Ο αιμοσταγής στρατάρχης της Κύπρου, Χάρντιγκ, γνωρίζοντας ποιός είναι και ότι τα βασανιστήρια δεν τον έκαμψαν, τον επισκέφθηκε στις φυλακές.

Ουδέποτε άλλοτε ο αιμοσταγής Άγγλος στρατάρχης επεσκέφθη κρατούμενον αγωνιστή της Ε.Ο.Κ.Α. στις φυλακές. Του πρόσφερε 500.000 κυπριακές λίρες (δηλαδή 45 περίπου εκατομμύρια δραχμές της εποχής εκείνης, ποσόν στην κυριολεξία μυθώδες) για να του αποκαλύψει το κρησφύγετο του Διγενή και του υποσχέθηκε ότι θα του ασφάλιζε από κάθε κίνδυνο τη ζωή του.

Στο άκουσμα αυτής της προσφοράς ο ήρως τινάχθηκε όρθιος και κτυπώντας το χέρι στο τραπέζι του Χάρτινγκ του απάντησε:«Εξοχώτατε ου περί χρημάτων τον αγώνα ποιούμεθα, αλλά περί αρετής». Ακολούθως εξήλθε από την αίθουσα, διασχίζοντας αγέρωχος τους Άγγλους.

Ο Χάρντιγκ βλέποντας ότι ήτο αδύνατον να υποτάξει την Ε.Ο.Κ.Α. επισκέφθηκε πάλι τον ήρωα στις φυλακές για να μάθει από αυτόν με ποιούς όρους θα ήταν διατεθειμένη η Ε.Ο.Κ.Α. να τερματίσει τον αγώνα. Δεν δόθηκε, όμως, συνέχεια γιατί μεσολάβησαν διάφορα γεγονότα και οι Άγγλοι νόμισαν ότι θα μπορούσαν να συλλάβουν τον Διγενή και να καταπνίξουν τον αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α., χωρίς βεβαίως να το καταφέρουν.

Χαρακτηριστικό του θάρρους του ήρωος Κυριάκου Μάτση αποτελεί και το γεγονός ότι τον Σεπτέμβριο του 1958 ενώ μετέβαινε με αυτοκίνητο στην Κυρήνεια, εμφανίσθηκε μπροστά τους σε απόσταση 30 μέτρων ένα αυτοκίνητο με Άγγλους στρατιώτες. Τότε ο Μάτσης είπε στον οδηγό του: «τράβα ίσια με ψυχραιμία και χωρίς ν΄ αλλάξεις ταχύτητα. Εάν οι στρατιώτες σου κάνουν νόημα να σταματήσεις, στάσου απότομα και θα τους θερίσουμε μέχρι του τελευταίου. Προτιμώ να πεθάνω πολεμώντας παρά να παραδοθώ»! Οι Άγγλοι δεν τους σταμάτησαν και έτσι διέφυγε ο ήρως.

Στις 19-11-1958 και στις 9.30 οι Άγγλοι στρατιώτες έκαναν έρευνα στο χωριό Δίκωμο στην οικία του Κυριάκου Διάκου, όπου είχε κατασκευασθεί κρησφύγετο και διέμενε ο ήρως με μαζί με δύο άλλους αγωνιστές. Δεν βρήκαν κάτι και έφυγαν. Επέστρεψαν πάλι για έρευνα στις 11.30 και μετά από έρευνα έφυγαν.

Τότε ο Μάτσης κατάλαβε ότι για να έλθουν δύο φορές έχουν προδοθεί. Πράγματι μετά από ένα τέταρτο επανήλθαν οι Άγγλοι και επήγαν κατ΄ ευθείαν στο στόμιο του κρησφύγετου και του φώναξαν τρεις φορές: « Ε, Μάτση παραδώσου». Τότε ο Μάτσης, αφού προηγούμενως έκαυσαν όλα τα έγγραφα, διέταξε τους άλλους δύο συναγωνιστές του να εξέλθουν και με δυνατή φωνή απάντησε στους Άγγλους: «Δεν θα βγω ζωντανός, θα βγω πυροβολώντας».

Σε απάντηση οι Άγγλοι έρριψαν χειροβομβίδες στο κρησφύγετο και ο Μάτσης βρήκε ακαριαίο θάνατο. Ετάφη στα φυλακισμένα μνήματα στις Κεντρικές Φυλακές παραπλεύρως του Αυξεντίου και των άλλων ηρώων της Ε.Ο.Κ.Α. Οι Άγγλοι έτρεμαν με την ιδέα της κηδείας γιατί θα συνέρρεε όλη η Κύπρος και αυτό εφοβούντο, όλη η Κύπρος ήταν Ε.Ο.Κ.Α.!!!