«Έχω Νοητική Υστέρηση. Μάθε με να επιβιώνω»

Rodiaki NewsRoom

Γράφει η

Σεβαστή-Ειρήνη Έλληνα
Φιλόλογος-
MSc Εδική Παιδαγωγός

«Είναι μεγάλο παιδί πια και δεν ξέρει να μετράει… Δεν είναι σε θέση να κάνει απλές πράξεις της Α’ Δημοτικού… Δεν κατανοεί τις εντολές πολύ συχνά… Δεν μπορεί να μάθει την ώρα… Συμπεριφέρεται σαν παιδί Νηπιαγωγείου… Δυσκολεύεται στον χώρο χρονικό προσανατολισμό, είναι ΑΝΩΡΙΜΟΣ».

Πολλοί από τους παραπάνω χαρακτηρισμούς εκφράζονται αρκετά συχνά τόσο από εκπαιδευτικούς όσο και από γονείς, οι οποίοι αναρωτιούνται γιατί το παιδί ενώ είναι σε μια ηλικία στην οποία θα έπρεπε να γνωρίζει ήδη βασικές έννοιες και να προβαίνει σε απλές μαθηματικές πράξεις, δεν το κάνει. Είναι επίσης πολύ συχνή η φράση «ανωριμότητα», η οποία αποδίδεται, λόγω της ανωριμότητας την οποία παρουσιάζουν παιδιά παρά την ηλικία τους. Είναι χρήσιμο να τονίσουμε εδώ ότι το να θεωρείται ανώριμο ένα παιδί δε σημαίνει ότι έχει νοητική υστέρηση.

Για να διαγνωσθεί νοητική υστέρηση θα πρέπει να υπάρχουν συγκεκριμένα γνωρίσματα τα οποία δυσχεραίνουν τόσο τη μάθηση του μαθητή όσο και την καθημερινότητά του και τη διαβίωσή του μέσα στο κοινωνικό περιβάλλον. Τα γνωρίσματα αυτά είναι που οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η ηλικία του παιδιού δε συνάδει με το νοητικό του δυναμικό «ανωριμότητα»-νοητική υστέρηση.

Η νοητική υστέρηση διαγιγνώσκεται πριν από την ενηλικίωση μέσα από τη μέτρηση του δείκτη νοημοσύνης. Η νοητική υστέρηση χαρακτηρίζεται ανάλογα με το ποσοστό του δείκτη νοημοσύνης (ΔΝ) σε: Οριακή 70%-80%, Ήπια 50%-70%, Μέτρια 35%-55%, Σοβαρή 20%-40%, Βαριά κάτω από 20% ή 25%. Η ίδια δεν παύει να υπάρχει στο άτομο και τη φέρει καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Βεβαίως αυτό δε σημαίνει ότι ένα παιδί με νοητική υστέρηση δεν είναι σε θέση να βελτιώσει κάποιες από τις ικανότητές του, ώστε να καταφέρει να διαβιώσει ομαλά και αξιοπρεπώς μέσα στην κοινωνία.

Προκειμένου να συμβεί αυτό, θα πρέπει το άτομο να μην έχει σοβαρή ή και βαριά νοητική υστέρηση. Το Wisc είναι ένα ψυχομετρικό εργαλείο με το οποίο οι ψυχολόγοι μπορούν να διαγνώσουν τη νοητική υστέρηση, ώστε εν συνεχεία να προσφερθεί η απαραίτητη βοήθεια στο μαθητή. Σε πολλές περιπτώσεις είναι δυνατόν αν υπάρξει συννοσηρότητα με άλλες διαταραχές, όπως για παράδειγμα είναι η ΔΕΠ-Υ, ΔΕΠ, Συναισθηματικές Δυσκολίες κ.λπ. Σε αυτές τις περιπτώσεις η πρωτεύουσα αιτία που δυσκολεύει το παιδί είναι η νοητική υστέρηση και οι υπόλοιπες είναι δευτερεύουσες. Να τονιστεί σε αυτό το σημείο ότι στην περίπτωση του αυτισμού μπορεί να έχουμε νοητική υστέρηση, ενώ και στην περίπτωση του συνδρόμου Down υπάρχει επίσης νοητική.

Ποιος όμως είναι ο ρόλος του Ειδικού Παιδαγωγού στην περίπτωση της νοητικής υστέρησης;
Θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το άτομο με νοητική υστέρηση έχει ανάγκη να μαθαίνει μέσα από εναλλακτικούς τρόπους μάθησης. Η μάθηση σε αυτές τις περιπτώσεις θα πρέπει να είναι τέτοια ώστε να καταστεί χρήσιμη για το ίδιο στη μετέπειτα ζωή του.

Όσο απλά κι αν φαίνονται σε ανθρώπους τυπικής ανάπτυξης κάποια πράγματα, για ένα παιδί ή ακόμα και για έναν ενήλικα με νοητική υστέρηση, είναι πολύπλοκα. Είναι απαραίτητο να προσπαθήσουμε να καλλιεργήσουμε τις στρατηγικές εκείνες, οι οποίες είναι σημαντικές και χρήσιμες για τους ανθρώπους αυτούς. Τα μέσα διδασκαλίας είναι ποικίλα και οφείλουν να διευκολύνουν τη μάθηση γενικότερα και πολύ περισσότερο τη μάθηση στην περίπτωση της νοητικής υστέρησης. Ο παιγνιώδης τρόπος διδασκαλίας είναι ένας εξαιρετικά σημαντικός και σαφέστατος τρόπος, ο οποίος είναι δυνατόν να εφαρμοσθεί σε παιδιά, αλλά και σε ενήλικες με νοητική υστέρηση. Οι μονάδες επίσης αυτόνομης διαβίωσης οι οποίες έχουν δημιουργηθεί σε κάποια μέρη της Ελλάδας αποτελούν μια εξαιρετική συνθήκη μάθησης των ανθρώπων αυτών, καθώς μαθαίνουν μέσα από τη ρουτίνα, μέσα από την επαφή τους με δραστηριότητες της καθημερινότητας.

Τελειώνοντας θα ήθελα να ρωτήσω εσένα που θα διαβάσεις αυτό το άρθρο και ενδεχομένως τυχαίνει να έχεις άτομο στην οικογένεια ή στο ευρύτερο περιβάλλον σου με νοητική υστέρηση, έχεις επιχειρήσει να κάνεις μαζί του πράγματα της καθημερινότητας, ώστε να το διδάξεις; Έχετε πάει να ψωνίσετε παρέα, ώστε να έρθει σε επαφή με τα προϊόντα, με τα χρήματα και να κατανοήσει την αξία τους;

Έχετε πάει σε καφετέρια μαζί, ώστε να μάθει να παραγγέλνει; Έχετε μπει σε μέσα μαζικής μεταφοράς μαζί, ώστε να μάθει να τα χρησιμοποιεί; Έχετε βγει μαζί στο δρόμο, ώστε να μάθει να κυκλοφορεί με ασφάλεια;
Η νοητική υστέρηση δεν μπορεί να επιβιώσει μόνη της αν δεν τη διδάξεις να επιβιώνει… Κι όσο εσύ θα τη διδάσκεις να επιβιώνει, τόσο αυτή θα σε διδάσκει αγάπη, υπομονή και επιμονή μέσα από το χαμόγελο αυτό της αθωότητας που φέρει μαζί της μια ζωή…

Σκέψου το! Αξίζει τον κόπο!