Αγαπητός Ξάνθης: Οι αναγκαίοι κοινωνικοί μετασχηματισμοί στον δρόμο της ευημερίας και της βιώσιμης ανάπτυξης

Rodiaki NewsRoom

Γράφει ο Αγαπητός Ξάνθης, αρχιτέκτονας

Κάποια βιβλία είναι γραμμένα για να χαρίζουν μια αισιοδοξία για την εξέλιξη, για την ανάπτυξη αλλά κυρίως για την εύρεση του νέου Ουμανισμού που επιδιώκεται από τη διεθνή κοινότητα στο πλαίσιο μιας βιώσιμης κοινωνίας της ευημερίας.

Αυτό είναι και ο κεντρικός στόχος του νέου βιβλίου του Μπαμπανάση Στέργιου με τίτλο «Κοινωνικοί Μετασχηματισμοί στον 20ο και 21ο αιώνα όπως τους έζησα, 1935-2025», (2025), Αθήνα: Παπαζήση.

Ο κ. Μπαμπανάσης Στέργιος, οικονομολόγος με πλούσιο βιογραφικό, δίδαξε σε πανεπιστημιακό επίπεδο Πολιτική Οικονομία, Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις και Οικονομική Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας. Στο δε Πανεπιστήμιο Αιγαίου, που το τίμησε ιδιαιτέρως με τη σπουδαία εκπαιδευτική του παρουσία από το 1986, δίδαξε: Διεθνείς Οικονομικές Σχέσεις, Διεθνές Εμπόριο, Οργάνωση και Διοίκηση Δημόσιων Επιχειρήσεων, Πολιτική Οικονομία. Παρεμφερή θέματα δίδαξε επίσης και σε άλλα ελληνικά πανεπιστήμια, ως επίσης παλαιότερα και σε πανεπιστήμια της Ουγγαρίας. Ο κ. Μπαμπανάσης συνέβαλε ουσιαστικά στην ανάπτυξη του Ιδρύματος Μεσογειακών Μελετών και σ’ ένα πλήθος άλλων ερευνών που αποτέλεσαν τα θεμέλια για την εκπόνηση αναπτυξιακών εθνικών σχεδίων και μελετών μέχρι και τα σήμερα. Τα δε πολυάριθμα βιβλία του (21 τον αριθμό) αποτελούν πηγή για πανεπιστημιακές εργασίες αλλά και διδασκαλία, εκτιμώντας τα ως μια Πνευματική Διαθήκη για όλους.

Το βιβλίο χωρίζεται σε 10 κεφάλαια εξόχως ενδιαφέροντα, σε μια χρονική αλληλουχία που συνδυάζεται με ζητήματα διεθνή αλλά και εγχώρια στη βάση της προόδου, της ανάπτυξης, της ευημερίας και της δίκαιης κοινωνίας.

Τα πρώτα (7) κεφάλαια αφορούν προσωπικές εμπειρίες και γεγονότα που στιγμάτιζαν την εκπαιδευτική αλλά και πολιτική πορεία του συγγραφέα. Το ωφέλιμο του περιεχομένου είναι η συνεχής σύνδεση των χρονολογικών καταστάσεων με οικονομικά συμβάντα που σημάδεψαν τόσο την εγχώρια πολιτική όσο και τη διεθνή σκηνή, αποδίδοντας έτσι μια πλήρη εικόνα στον αναγνώστη ζητημάτων που άπτονται της οικονομίας, της κοινωνίας και του γενικότερου φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος.

Στο 8ο κεφάλαιο ανακαλύπτουμε τις σκέψεις του συγγραφέα σχετικά με τον περίφημο μετασχηματισμό του 20ού και 21ου αιώνα, αναλύοντας τα διεθνή συστήματα που προέκυψαν λόγω ισχυρών οικονομικών ανακατατάξεων. Η παγκοσμιοποίηση, ο σοσιαλισμός, ο καπιταλισμός, η κομμουνιστική κοινωνία, η δομή της ΕΣΣΔ, οι ΗΠΑ και η Κίνα έρχονται γλαφυρά να παραδώσουν στοιχεία σύγκρισης και απόδοσης για να γίνουν κατανοητά όλα εκείνα που συνέβαλαν στην αλλαγή της κοινωνίας και στην κατάργηση του υπαρκτού σοσιαλισμού με τη νίκη του καπιταλισμού μετά το ’89.

Στο 9ο κεφάλαιο διακρίνουμε την κριτική σκέψη του συγγραφέα για το μέλλον (2025-2035) πάνω σε ζητήματα βιώσιμης κοινωνίας και ευημερίας, στηριζόμενη σε πανανθρώπινες αξίες σ’ έναν «Τρίτο Δρόμο» που έχει φόντο τον δημοκρατικό σοσιαλισμό (σ. 232) και την παράλληλη εξάλειψη των ανισοτήτων.

Η βιωσιμότητα, η ευημερία, ο εξανθρωπισμός αποτελούν για τον κ. Μπαμπανάση λέξεις μαγικές, κλειδιά για την όλη νέα πορεία της ανθρωπότητας. Τα θέματα απασχόλησης, εργασίας, ελεύθερου χρόνου που συνθέτουν το ανθρώπινο κεφάλαιο βρίσκουν σελίδες στο βιβλίο για να αποτυπωθεί η αναγκαία στροφή στη δίκαιη κοινωνία που πρεσβεύει ο συγγραφέας, χωρίς να λησμονεί όμως παράλληλα και την ανάγκη της προώθησης της πράσινης οικονομίας και ανάπτυξης (σ. 246). Η βιώσιμη κοινωνία της ευημερίας αναλύεται με την παρουσία δεικτών και χαρακτηριστικών για την επίτευξη (σ. 277) της επιτυχούς εφαρμογής του ευ ζην. Η οικονομία βέβαια αναφέρεται ειδικά ως βασική παράμετρος των ανισοτήτων που βασανίζουν τη διεθνή κοινότητα και ορίζεται ως μία από τις υφιστάμενες παγκόσμιες απειλές. Επίσης και το δημογραφικό (σ. 287) μπαίνει στην εξίσωση των κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων που μαζί με το μεταναστευτικό αποτελούν δείκτες αλλά και πολιτικές προς εξορθολογισμό, ειδικά για τη γηραιά ήπειρο.

Ο εξανθρωπισμός για το διεθνές σύστημα, όπως και στο παλαιότερο βιβλίο του ίδιου του συγγραφέα με τίτλο «Αναστοχασμοί για μια Βιώσιμη Κοινωνία της Ευημερίας», (2021), Αθήνα: Παπαζήση επίσης, αποτελεί μια ξεχωριστή ενότητα (σ. 714) στο πλαίσιο της βιωσιμότητας και της ευημερίας σε μια διαρκή συνάρτηση χρόνου του 20ού και 21ου αιώνα για τις γενναίες δομικές μεταρρυθμίσεις που χρειάζεται η κοινωνία προς το «ξέφωτο» μέσα από έναν στιβαρό πράσινο, ψηφιακό μετασχηματισμό, με την απάλειψη των ανισοτήτων και την ανάδειξη του θετικού δείκτη ανθρώπινης ανάπτυξης. Οι τρεις νέοι σημερινοί γεωπολιτικοί πόλοι, Ευρώπη - Κίνα - ΗΠΑ, παρουσιάζονται ως πεδία εφαρμογής των καταστάσεων αλλά και των απαραίτητων μεταρρυθμίσεων για τη λεωφόρο της βιώσιμης κοινωνίας της ευημερίας σε μια μεγάλη κλίμακα που θα επηρεάσει όλο τον πλανήτη.

Στο 10ο και τελευταίο κεφάλαιο, ξεδιπλώνεται η λειτουργικότητα και τα μέσα επίτευξης της βιώσιμης και ευημερούσας κοινωνίας. Εδώ εμφανίζεται η ουσία της Επιστημονικής-Τεχνολογικής Επανάστασης (ΕΤΕ) από τον 20ό στον 21ο αιώνα ως ένας ουσιαστικός μετασχηματισμός των πάντων. Από την κλασική οικονομία στη βιώσιμη ανάπτυξη, από τις επιχειρήσεις στη δίκαιη κοινωνία, από τις θέσεις εργασίας μέχρι τον ελεύθερο χρόνο, από την ΤΝ στην πληρότητα των γνώσεων και την παιδεία, όλα αναδιατάσσονται με ταχύτητα που οφείλουμε να παρακολουθήσουμε!

Επίσης, αναφέρεται η «μικτή οικονομία» ως συνδυασμός του ιδιωτικού και κρατικού-δημοσίου τομέα με κοινωνικά κριτήρια στο πρόσωπο της αμιγούς οικονομίας της αγοράς, που θα στηρίξει συνδυαστικά τη μελλοντική βιώσιμη κοινωνία της ευημερίας, εξουδετερώνοντας έτσι αρνητικές επιπτώσεις των όποιων εξωτερικών επιδράσεων ακόμη και του ευρύτερου περιβάλλοντος (σ. 338). Η «μικτή οικονομία» για τον συγγραφέα αποτελεί μια έξυπνη ιδέα μιας «συμπραξιακής οικονομίας» που μπορεί να αποτελέσει την απάντηση στον μονολιθικό καπιταλισμό της μεγέθυνσης και της ασύμμετρης αγοράς [θέμα που το αναφέρει και στο προγενέστερο βιβλίο του (2021) «Αναστοχασμοί για μια Βιώσιμη Κοινωνία της Ευημερίας» στη σ. 686]. Όλα τείνουν πλέον και συνάμα βρίσκονται στο στάδιο συστηματικής επεξεργασίας για την ουσιαστική «βιώσιμη κοινωνία της ευημερίας» μ’ έναν υγιή, αρμονικό συνδυασμό της περιβαλλοντικής, της οικονομικής, της κοινωνικής και κυβερνητικής πολιτικής.

Ο νέος Ουμανισμός που περιγράφεται στο παρόν βιβλίο (σ. 346), [σχετικό θέμα αναφέρεται και στο προγενέστερο βιβλίο του (2021) «Αναστοχασμοί για μια Βιώσιμη Κοινωνία της Ευημερίας» ως μορφή οράματος για το μέλλον, σ. 640], οφείλει να ενσωματωθεί στην ανάπτυξη μ’ ένα νέο σύστημα αξιών το οποίο θα αποκαταστήσει την εσωτερική μας ισορροπία και θα προσφέρει ένα νέο είδος πνευματικής, ηθικής, φιλοσοφικής, κοινωνικής, πολιτικής, αισθητικής και καλλιτεχνικής έμπνευσης προς τον κοινό δρόμο της αλληλεγγύης, της κατανόησης και της αποδοχής όλων των μορφών ζωής.

► Όπως και να έχει, το βιβλίο διαθέτει μια κοινωνική και πολιτική αειφόρο διάσταση που μπορεί να φανεί χρήσιμη στον καθένα/καθεμιά στο «ευ ζην» που εξάγεται βαθυστόχαστα από την κουλτούρα του συγγραφέα, εκπέμποντας παράλληλα και ένα άρωμα προσδοκώμενου δικαίου και ισορροπίας για τον 21ο αιώνα μέσα από δομικές μεταρρυθμίσεις στους τομείς ανάπτυξης, κοινωνίας, οικονομίας, απασχόλησης και παιδείας για μια πορεία «πράσινης πολιτικής και εκδημοκρατισμού» αλλά και εξασφάλισης ενός βιώσιμου διεθνούς συστήματος (σ. 349).

Ο εξανθρωπισμός και το πρασίνισμα των κοινωνιών αποτελούν το επιμύθιο του πονήματος που οφείλουν και τα δύο να συντρέξουν με τη βιωσιμότητα, τον ουμανισμό και τη γενίκευση της ευημερίας του προγράμματος του ΟΗΕ μαζί και με τους εξειδικευμένους οργανισμούς του, όλων των κομμάτων και κινημάτων.

Υ.Σ. Ακολουθεί ένα παράρτημα με τα έργα του κ. Μπαμπανάση, τις τιμητικές διακρίσεις και μια σειρά από ασπρόμαυρες φωτογραφίες ως πειστήρια του όλου γνωστικού και βιωματικού εγχειρήματος που εκφράζεται στο υπό παρουσίαση βιβλίο.

Καλοδιάβαστο!