Δημήτρης Τηλιακός. Ο βαρύτονος από τη Ρόδο με εντυπωσιακή παρουσία στις μεγαλύτερες όπερες του κόσμου

Μιχάλης Μαστής

Από τη Ρόδο μέχρι τις μεγαλύτερες λυρικές σκηνές του κόσμου, η διαδρομή του Δημήτρη Τηλιακού αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ελληνικές παρουσίες στον χώρο της όπερας των τελευταίων δεκαετιών. Ο διεθνώς καταξιωμένος βαρύτονος, που έχει ερμηνεύσει κορυφαίους ρόλους σε ιστορικά θέατρα της Ευρώπης και του κόσμου, μίλησε στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων για την πορεία του, τις καλλιτεχνικές προκλήσεις, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι Έλληνες λυρικοί τραγουδιστές, αλλά και για τη βαθιά σχέση που εξακολουθεί να διατηρεί με τον τόπο όπου γεννήθηκε.

Παρά τη διεθνή αναγνώριση και τις συνεργασίες του με ορισμένους από τους σημαντικότερους μουσικούς οργανισμούς του κόσμου, ο ίδιος παραμένει ιδιαίτερα προσγειωμένος. Αποφεύγει να σταθεί στις προσωπικές του επιτυχίες και επιλέγει να μιλήσει περισσότερο για τη διαδικασία της δημιουργίας, την αδιάκοπη προσπάθεια που απαιτεί η λυρική τέχνη και τη διαρκή ανάγκη για εξέλιξη. Φέτος, συμπλήρωσε 30 χρόνια μουσικής παρουσίας και για τον λόγο αυτό, επέστρεψε εκεί απ όπου ξεκίνησε: Από τη Ρόδο, με μια ξεχωριστή συναυλία στο Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου, σε έναν από τους πιο όμορφους και εμβληματικούς χώρους, για να πει ίσως το δικό του «ευχαριστώ» στον τόπο και τους ανθρώπους που τον στήριξαν σε όλη αυτή την διαδρομή.

Για τον ίδιο, δεν υπάρχει μία και μοναδική κορυφαία στιγμή στην καλλιτεχνική του πορεία. Όπως εξηγεί, κάθε νέα εμφάνιση αποτελεί μια εντελώς καινούργια αρχή. Κάθε ρόλος, κάθε συναυλία και κάθε παράσταση είναι μια διαφορετική δημιουργική διαδικασία, η οποία δεν μπορεί να συγκριθεί με τις προηγούμενες. Η τέχνη, όπως τονίζει, δεν είναι μια κατάκτηση που ολοκληρώνεται κάποια στιγμή, αλλά μια συνεχής οικοδόμηση που απαιτεί αφοσίωση και καθημερινή εργασία. Παρότι δεν θέλει να ξεχωρίσει μία μοναδική στιγμή, αναγνωρίζει ότι υπάρχουν παραγωγές που τον σημάδεψαν βαθιά. Ανάμεσά τους συγκαταλέγει τις εμφανίσεις του στο ιστορικό Θέατρο Μπολσόι της Ρωσίας, αλλά κυρίως την ερμηνεία του στον ρόλο του Μάκβεθ στην Όπερα του Παρισιού.

Όπως αναφέρει, με δηλώσεις του στο ΑΠΕ - ΜΠΕ η συνάντησή του με τον σαιξπηρικό αυτό ήρωα υπήρξε καθοριστική για την εξέλιξή του, καθώς πρόκειται για έναν ιδιαίτερα απαιτητικό ρόλο, τον οποίο στη συνέχεια είχε την ευκαιρία να ερμηνεύσει σε πολλά ακόμη μεγάλα λυρικά θέατρα της Ευρώπης.
Μιλώντας για τη σχέση ενός Έλληνα καλλιτέχνη με τις διαφορετικές μουσικές παραδόσεις που συναντά στη διεθνή του πορεία, επισημαίνει ότι η όπερα δεν αποτελεί μέρος της ελληνικής καθημερινής πολιτιστικής παράδοσης στον βαθμό που συμβαίνει σε χώρες όπως η Ιταλία ή η Γερμανία. Ωστόσο, θεωρεί ότι ακριβώς αυτή η διαφορετική αφετηρία αποτελεί τελικά ένα σημαντικό πλεονέκτημα.

Όσο περισσότερο εξελισσόταν ως καλλιτέχνης, τόσο περισσότερο συνειδητοποιούσε ότι η ελληνική του καταγωγή δεν ήταν κάτι που έπρεπε να αφήσει πίσω του για να ενταχθεί στον διεθνή χώρο, αλλά ένα πολύτιμο στοιχείο που τον βοηθούσε να προσεγγίζει κάθε έργο με ξεχωριστή ματιά.
«Η καταγωγή μου από την Ελλάδα και ιδιαίτερα από τη Ρόδο αποτελεί ένα ιδιαίτερο φίλτρο μέσα από το οποίο βλέπω κάθε μουσική και κάθε ρόλο», σημειώνει χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι οι ρίζες ενός ανθρώπου δεν αποτελούν εμπόδιο αλλά πηγή δημιουργίας.

Η Ρόδος το λιμάνι και το ορμητήριο της καριέρας του

Ιδιαίτερα συγκινητική είναι η αναφορά του στα παιδικά του χρόνια στη Ρόδο. Παρότι εδώ και πολλά χρόνια ζει και εργάζεται στο εξωτερικό, δεν κρύβει ότι οι δεσμοί του με το νησί παραμένουν εξαιρετικά ισχυροί. Θεωρεί μάλιστα πως η σημαντικότερη καλλιτεχνική αφετηρία της ζωής του βρίσκεται ακριβώς εκεί.
Θυμάται με ιδιαίτερη συγκίνηση τη συμμετοχή του, ως παιδί, στην Παιδική Χορωδία του Δήμου Ρόδου, με μαέστρο τον Γιώργο Σακελλαρίδη, υπογραμμίζοντας ότι εκείνη η εμπειρία του χάρισε μουσικές γνώσεις και του αποκάλυψε τον δρόμο που τελικά θα ακολουθούσε στη ζωή του.
Η αναφορά αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς υπογραμμίζει τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι πολιτιστικές δομές ενός τόπου, όπως η Ρόδος, στη διαμόρφωση της προσωπικότητας και της πορείας ενός νέου ανθρώπου.

Αναφερόμενος στις απαιτήσεις της λυρικής τέχνης, ο Δημήτρης Τηλιακός τονίζει ότι αυτές δεν περιορίζονται αποκλειστικά στη φωνητική προετοιμασία. Ένας βαρύτονος, όπως εξηγεί, οφείλει καθημερινά να προστατεύει το βασικό του εργαλείο, τη φωνή του. Αυτό σημαίνει πειθαρχία, σωστή φυσική κατάσταση, προσεκτική διαχείριση της καθημερινότητας και συνεχή επαγρύπνηση, ώστε η φωνή να παραμένει υγιής και ικανή να ανταποκριθεί στις υψηλές απαιτήσεις των μεγάλων πρωταγωνιστικών ρόλων. Την ίδια στιγμή, επισημαίνει ότι οι ευθύνες του καλλιτέχνη δεν σταματούν εκεί. Υπάρχει ευθύνη απέναντι στον συνθέτη, στο έργο που καλείται να υπηρετήσει, αλλά και απέναντι στο κοινό.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, κάθε θεατής αφιερώνει ένα σημαντικό κομμάτι της ημέρας του για να παρακολουθήσει μια παράσταση, η οποία μπορεί να διαρκεί περίπου τρεις ώρες. Αυτές οι ώρες είναι πολύτιμες και ο καλλιτέχνης οφείλει να προσφέρει μια εμπειρία που να δικαιώνει απόλυτα την επιλογή του θεατή να βρίσκεται στην αίθουσα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι απόψεις του για την κατάσταση της λυρικής τέχνης στην Ελλάδα. Παρά το γεγονός ότι η χώρα διαθέτει, όπως σημειώνει, εξαιρετικά ταλαντούχους νέους καλλιτέχνες, θεωρεί ότι εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές ελλείψεις σε επίπεδο οργάνωσης και θεσμών.

Διευκρινίζει ότι δεν επιθυμεί να είναι μηδενιστής και αναγνωρίζει πως γίνονται προσπάθειες, όμως πιστεύει ότι οι δυνατότητες που προσφέρονται στους νέους καλλιτέχνες απέχουν ακόμη από εκείνες που υπάρχουν σε χώρες με μακρά παράδοση στην όπερα, όπως η Ιταλία, η Γερμανία και η Γαλλία.
Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρει τη δική του διαδρομή. Η υποτροφία «Μαρία Κάλλας», όπως τονίζει, υπήρξε καθοριστική για να μπορέσει να συνεχίσει τις σπουδές του και να ανοίξει τον δρόμο προς τη διεθνή του καριέρα. Για τον λόγο αυτό θεωρεί πως η Πολιτεία θα πρέπει να ενισχύσει ακόμη περισσότερο αντίστοιχες πρωτοβουλίες που στηρίζουν νέους ανθρώπους με ταλέντο.

Κλείνοντας, απευθύνει ένα ξεχωριστό μήνυμα προς τα νέα παιδιά της Ρόδου και γενικότερα της ελληνικής περιφέρειας που ονειρεύονται μια διεθνή καριέρα στη λυρική τέχνη:
Όπως επισημαίνει, δεν αρκεί μόνο μια καλή φωνή. Απαιτούνται επιμονή, υπομονή, ψυχική αντοχή, συνεχής μελέτη και βαθιά πίστη στον στόχο. Περιγράφει τον δρόμο του λυρικού τραγουδιστή ως έναν δρόμο διαρκώς ανηφορικό και εξαιρετικά απαιτητικό, ο οποίος δοκιμάζει καθημερινά τις αντοχές κάθε ανθρώπου. Για τον λόγο αυτό προτρέπει όσους επιλέξουν να τον ακολουθήσουν να επιδιώκουν αδιάκοπα την προσωπική και καλλιτεχνική τους εξέλιξη, χωρίς να χάνουν ποτέ την επαφή με τις ρίζες και τις αξίες που τους διαμόρφωσαν.