Ο Βασίλης Χαλκίτης και η ιστορία της Τηλεόρασης ΙΡΙΔΑ

Rodiaki NewsRoom

Όταν η κάμερα γίνεται μνήμη

Τρεις δεκαετίες εικόνες, πρόσωπα και ιστορίες από τη Ρόδο και τα Δωδεκάνησα έχουν αποτυπωθεί στον φακό της Τηλεόρασης ΙΡΙΔΑ, αφήνοντας πίσω τους ένα πολύτιμο κομμάτι της συλλογικής μνήμης του τόπου.

Ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από αυτή τη διαδρομή, ο Βασίλης Χαλκίτης, μιλά για μια πορεία γεμάτη αγάπη, μεράκι, δυσκολίες και αμέτρητες ώρες δουλειάς, αλλά και για τους ανθρώπους που έγιναν μέρος αυτής της προσπάθειας. Με αφορμή τη βράβευσή του στο 10ο Φεστιβάλ Καλλιτεχνικής Δημιουργίας Ροδίων, ανοίγει το προσωπικό του αρχείο και θυμάται στιγμές μιας ολόκληρης εποχής, ενώ καταθέτει και το όραμά του για τη δημιουργία μιας Δωδεκανησιακής Ταινιοθήκης, ώστε οι εικόνες του χθες να παραμείνουν ζωντανές για τις επόμενες γενιές.

Συνέντευξη στον Νίκο Κωνσταντινίδη

Υπάρχουν άνθρωποι που πέρασαν από την ιστορία ενός τόπου και άνθρωποι που, με τη δουλειά τους, την κατέγραψαν.

Υπάρχουν εικόνες που κράτησαν λίγα δευτερόλεπτα στην οθόνη, αλλά έμειναν για πάντα στη συλλογική μνήμη. Πρόσωπα, γεγονότα, γιορτές, παραδόσεις, αγωνίες, χαρές, μικρές και μεγάλες στιγμές μιας κοινωνίας που άλλαζε.

Για περισσότερες από τρεις δεκαετίες, η Τηλεόραση ΙΡΙΔΑ βρέθηκε εκεί. Στα νησιά και στα χωριά, στις εκδηλώσεις και στις πλατείες, στον αθλητισμό, στον πολιτισμό, στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Κατέγραψε πρόσωπα και γεγονότα και προσπάθησε να δώσει φωνή σε κάθε γωνιά των Δωδεκανήσων.

Πίσω από αυτή τη διαδρομή βρίσκεται ο Βασίλης Χαλκίτης, ένας άνθρωπος που συνέδεσε το όνομά του με την τοπική τηλεόραση και την καταγραφή της ζωής του τόπου.

Η φετινή βράβευση της Τηλεόρασης ΙΡΙΔΑ και του Βασίλη Χαλκίτη, στο πλαίσιο του 10ου Φεστιβάλ Καλλιτεχνικής Δημιουργίας Ροδίων, αποτελεί μια αφορμή όχι μόνο για να τιμηθεί μια πολυετής προσφορά, αλλά και για να ανοίξει μια συζήτηση για την αξία της τηλεοπτικής εικόνας ως ιστορικού τεκμηρίου.

Στην ίδια εκδήλωση θα τιμηθούν για την προσφορά τους στον Πολιτισμό, τον Αθλητισμό, την ενημέρωση και τον τόπο ο Θεοφάνης Μπογιάνος, η Ελένη Γλεντή, ο Γεώργιος Αθανασίου, η Φαίδρα Μαλανδρή και ο Πέτρος Καλιβούρης.

Λίγο πριν από τη βράβευση, ο Βασίλης Χαλκίτης μιλά για την αρχή, τους ανθρώπους που στάθηκαν δίπλα του, τις εκπομπές που άφησαν το δικό τους αποτύπωμα, τις δυσκολίες, αλλά κυρίως για το πολύτιμο οπτικοακουστικό αρχείο που αποτελεί σήμερα ένα κομμάτι της συλλογικής μνήμης των Δωδεκανήσων.

Γιατί η κάμερα δεν καταγράφει μόνο αυτό που συμβαίνει. Καταγράφει αυτό που κάποτε θα αναζητήσουμε για να θυμηθούμε ποιοι ήμασταν.

Αγαπητέ Βασίλη, με αφορμή τη φετινή βράβευση της Τηλεόρασης ΙΡΙΔΑ και εσένα προσωπικά στο 10ο Φεστιβάλ Καλλιτεχνικής Δημιουργίας Ροδίων, πώς αισθάνεσαι που αυτή η πολυετής πορεία βρίσκει τέτοια αναγνώριση, ειδικά τώρα που βρίσκεσαι εσύ στην απέναντι πλευρά του φακού;

Είναι μια περίεργη και συνάμα συγκινητική αίσθηση να βρίσκεσαι από την άλλη πλευρά του φακού. Συνήθως, ο δικός μου ρόλος είναι να φωτίζω τις ιστορίες των άλλων, να δίνω βήμα σε κάθε άνθρωπο, παίρνοντας χιλιάδες συνεντεύξεις και καταγράφοντας τον παλμό της κοινωνίας μας. Να γίνομαι ο καθρέφτης της τοπικής μας πραγματικότητας.

Όταν έρχεται η στιγμή να βρεθείς εσύ στο επίκεντρο και να σου κάνουν ερωτήσεις, νιώθεις μια γλυκιά αμηχανία, σαν να αποκαλύπτεται ξαφνικά η σκιά πίσω από το φως.

Όμως, πίσω από αυτή την αμηχανία, υπάρχει μια βαθιά ευγνωμοσύνη. Είναι η απόδειξη πως οι κόποι, οι ατέλειωτες ώρες δουλειάς και η αγάπη για αυτόν τον τόπο δεν πέρασαν απαρατήρητες.

Ανατρέχοντας στα πρώτα χρόνια, πότε και με ποιο όραμα ιδρύθηκε η Τηλεόραση ΙΡΙΔΑ και ποια ήταν η πορεία της μέχρι να γίνει ο αγαπημένος τηλεοπτικός σύντροφος κάθε Δωδεκανήσιου;

Πριν από 31 χρόνια, τον Μάιο του 1995, γεννήθηκε η Τηλεόραση ΙΡΙΔΑ. Ξεκίνησε δειλά δειλά ένα ταξίδι με άγνωστο προορισμό, σε ένα αχαρτογράφητο πεδίο, αυτό της τοπικής τηλεόρασης που μόλις τότε είχε πρωτοξεκινήσει να κάνει την εμφάνισή του.

Μόνα εργαλεία μας ήταν το μεράκι για δουλειά και η αγάπη για τον τόπο μας.

Όραμά μας ήταν να δημιουργήσουμε προγράμματα για όλη την οικογένεια και έναν τηλεοπτικό σταθμό που θα βρίσκεται πραγματικά δίπλα στον Δωδεκανήσιο, θα αναδεικνύει τον τόπο, τους ανθρώπους, τον πολιτισμό, αλλά και τα προβλήματά του και θα δίνει φωνή σε κάθε νησί, σε κάθε μακρινό χωριό.

Από τα πρώτα βήματα, στόχος μας ήταν η ενημέρωση να είναι αντικειμενική και ουσιαστική, αλλά παράλληλα να υπάρχει χώρος για τον πολιτισμό, την παράδοση, τον αθλητισμό και όλα εκείνα που κάνουν τα Δωδεκάνησα μοναδικά.

Επιχειρήσαμε παράτολμες, για τα δεδομένα της εποχής, τεχνικές με ζωντανές αναμεταδόσεις από απομακρυσμένα μέρη, όπως ενδεικτικά απευθείας μεταδόσεις κυριακάτικης λειτουργίας από την εκκλησία του Ευαγγελισμού και από χωριά της Νότιας Ρόδου ή του Περιφερειακού Συμβουλίου από τη Σαντορίνη, σε εποχές που δεν υπήρχαν τα σημερινά τεχνολογικά μέσα.

Αναδείξαμε την αυθεντικότητα και τη μοναδικότητα των μικρών —και ξεχασμένων ενίοτε— χωριών μας. Καταγράψαμε γεγονότα, ταξιδέψαμε στα νησιά, γνωρίσαμε ανθρώπους, αναδείξαμε προσπάθειες, προβλήματα και σταθήκαμε δίπλα στις τοπικές κοινωνίες.

Καταφέραμε να γίνουμε όλοι μαζί μία παρέα, με ζωντανές εκπομπές που κρατούσαν μέχρι τις πρώτες πρωινές ώρες με τη συμμετοχή του τηλεοπτικού κοινού. Η Τηλεόραση ΙΡΙΔΑ, ως «αγγελιαφόρος των θεών», προσπάθησε να φέρνει «τα νέα τα καλά» σε κάθε σπιτικό και να κρατάει συντροφιά ως «η καλή φίλη». Είχαμε όλων των ειδών τις εκπομπές, μέχρι και τηλεπαιχνίδι.

Αυτό ήταν, λοιπόν, το όραμα από την αρχή και αυτό παραμένει μέχρι σήμερα: μια τηλεόραση με επίκεντρο τον άνθρωπο και με το βλέμμα πάντα στραμμένο στα Δωδεκάνησα.

Ποιοι είναι οι άνθρωποι που στάθηκαν δίπλα σου σε αυτό το εγχείρημα, οι συντελεστές που μοιράστηκαν το όνειρο και κράτησαν τον σταθμό ψηλά παρά τις δυσκολίες;

Η Τηλεόραση ΙΡΙΔΑ δεν είναι υπόθεση ενός ανθρώπου, αλλά αποτέλεσμα μιας συλλογικής προσπάθειας με κοινό στόχο την ανάδειξη του τόπου μας.

Όλα αυτά τα χρόνια, μπροστά και πίσω από τις κάμερες, είχα την τύχη να έχω δίπλα μου ανθρώπους που πίστεψαν σε αυτό το όραμα και το έκαναν δικό τους.

Συνεργάτες, δημοσιογράφοι, τεχνικοί, εικονολήπτες, παρουσιαστές, στελέχη της εταιρείας και όλοι όσοι εργάστηκαν και εργάζονται στον σταθμό, έβαλαν το δικό τους λιθαράκι σε αυτή την πορεία. Θέλω πραγματικά να τους ευχαριστήσω όλους, γιατί ο καθένας άφησε το δικό του αποτύπωμα.

Ξεχωριστή αναφορά θα ήθελα να κάνω στην οικογένειά μου και ειδικότερα στη σύζυγό μου Μαρία Χαλκίτου, η οποία ήταν η έμπνευση πίσω από την ιδέα της Τηλεόρασης ΙΡΙΔΑ. Με την αστείρευτη δημιουργική της ευφυΐα, αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί σταθερό στήριγμα και πηγή δύναμης.

Από τις οθόνες μας μέχρι τα πέρατα της γης, μέσα από το ψηφιακό αρχείο και τις ζωντανές ροές, σε ποια μέρη του κόσμου ταξιδεύει σήμερα το σήμα και η εικόνα της ΙΡΙΔΑΣ;

Η Τηλεόραση ΙΡΙΔΑ ξεκίνησε με επίκεντρο τα Δωδεκάνησα, όμως σήμερα η εικόνα και η φωνή της δεν σταματά εκεί.

Η εμβέλειά της καλύπτει μέσω της ψηφιακής εκπομπής σήματος τους νομούς Δωδεκανήσου και Σάμου, ενώ μέσω του διαδικτύου, το πρόγραμμά μας φτάνει σε κάθε γωνιά της Ελλάδας, αλλά και σε κάθε μέρος του κόσμου όπου υπάρχει ένας Δωδεκανήσιος, ένας Έλληνας, ένας άνθρωπος που θέλει να κρατήσει ζωντανή τη σχέση του με τον τόπο του.

Και αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία για εμάς. Γιατί όταν ένας άνθρωπος στη Ρόδο, στην Κω, στην Κάλυμνο ή σε οποιοδήποτε άλλο νησί βλέπει την εικόνα του τόπου του, αλλά και όταν ένας Δωδεκανήσιος που ζει στην Αμερική, στην Αυστραλία ή στην Ευρώπη μπορεί να παρακολουθεί τι συμβαίνει στην πατρίδα του, τότε καταλαβαίνουμε ότι η τηλεόραση δεν είναι απλώς ένα μέσο ενημέρωσης, αλλά είναι μια γέφυρα που ενώνει τους ανθρώπους με τον τόπο τους, όπου κι αν βρίσκονται.

Η εκπομπή «Από χωριό σε χωριό» έχει αφήσει ανεξίτηλο αποτύπωμα, αναδεικνύοντας την ψυχή, τις παραδόσεις και τους ανθρώπους της ενδοχώρας της Ρόδου. Τι σημαίνει για σένα η προσωπική επαφή με κάθε γωνιά του νησιού;

Πολλές ήταν οι εκπομπές που όλα αυτά τα χρόνια άφησαν το δικό τους αποτύπωμα στην κοινωνία της Ρόδου και των Δωδεκανήσων. Θα ήταν δύσκολο να ξεχωρίσω κάποια, γιατί για εμάς όλες οι εκπομπές που δημιουργήσαμε είχαν τη δική τους αξία και αγαπήθηκαν από τον κόσμο.

Θα αναφερθώ στις μακροβιότερες που ήταν η «Αθλητική Βραδιά» με τον Γιώργο Αθανασίου και τα «Πετροβολήματα» με τον Πέτρο Καλιβούρη. Μέχρι και τηλεπαιχνίδι είχαμε με τον Δημήτρη Δραγάτη.

Η εκπομπή «Από χωριό σε χωριό» που με ρωτάτε είναι καινούργια παραγωγή και με τον τρόπο που δημιουργείται κατέχει ένα ξεχωριστό κομμάτι της καρδιάς μας. Γιατί μας έδωσε την ευκαιρία, μαζί με τον λαογράφο και παρουσιαστή της Νικόλα Δημέλη, να ανακαλύψουμε ξανά τη Ρόδο, μέσα από τους ανθρώπους της.

Στην εκπομπή αυτή, πέρα από το περιεχόμενό της, δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση και στην τηλεοπτική παραγωγή, χρησιμοποιώντας πολλές κάμερες, επαγγελματικό ηχητικό εξοπλισμό, ώστε κάθε εικόνα, κάθε πλάνο και κάθε εναλλαγή να αποδίδεται με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.

Θεωρώ ότι το αποτέλεσμα δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από μεγάλες τηλεοπτικές παραγωγές. Και αυτό είναι κάτι που μας κάνει ιδιαίτερα υπερήφανους: ότι ένας τοπικός σταθμός μπορεί να δημιουργεί παραγωγές επιπέδου, με ποιότητα, αισθητική και επαγγελματισμό.

Πίσω από κάθε πλάνο κρύβονται αμέτρητες ώρες ορθοστασίας, κόπου και αφοσίωσης. Πώς διαχειρίζεσαι το τεράστιο και πολυτιμότατο οπτικοακουστικό αρχείο του σταθμού και πώς πιστεύεις ότι μπορεί να αξιοποιηθεί για τις μελλοντικές γενιές;

Το αρχείο του σταθμού μας αποτελεί έναν πολύτιμο θησαυρό, που περιλαμβάνει αμέτρητα ιστορικά ντοκουμέντα, πρόσωπα που έχουν μείνει στην ιστορία και σήμερα δεν βρίσκονται πια κοντά μας, καθώς και μεγάλες στιγμές που σημάδεψαν τα Δωδεκάνησα.

Δεν είναι απλώς αμέτρητες ώρες οπτικοακουστικού υλικού, αλλά αποτελούν τη ζωντανή ιστορία του τόπου μας. Είναι εικόνες που έχουν τη δύναμη να μας θυμίζουν από πού ερχόμαστε και ποιοι είμαστε.

Δυστυχώς, όταν πρωτοξεκίνησε τη λειτουργία του ο σταθμός μας, τα τεχνολογικά μέσα ήταν πενιχρά. Εάν τότε είχαμε τη σημερινή τεχνολογία και το υλικό αυτό ήταν ψηφιακό, θα μπορούσε να αποτελεί άμεση πηγή αναφοράς για γεγονότα, εκδηλώσεις, παραδόσεις, στιγμές της καθημερινότητας των ανθρώπων κάθε εποχής.

Ευχή μου παραμένει όλος αυτός ο μοναδικής αξίας οπτικοακουστικός πλούτος, από το 1981, οπότε και ξεκίνησα να καταγράφω γεγονότα, να μπορέσει να ψηφιοποιηθεί, ώστε να διασωθεί και να αναδειχθεί στο μέλλον, αποτελώντας πολιτιστική παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.

Σίγουρα κάτι τέτοιο είναι εξαιρετικά χρονοβόρο και απαιτητικό, αλλά επιθυμία μου είναι να βρεθεί ο τρόπος να ψηφιοποιηθεί όλο αυτό το πρωτότυπο αρχειακό υλικό και κάποια στιγμή να δημιουργηθεί μία Δωδεκανησιακή Ταινιοθήκη, για τη διαφύλαξη και αρχειοθέτηση του ειδησεογραφικού και τηλεοπτικού προγράμματος του τόπου μας.