Φίλιππος Φιλίππου: Άρθρο 7 για τη Ζώνη Λιμένα Ρόδου: Η διάταξη ψηφίστηκε, τα ερωτήματα παραμένουν

Rodiaki NewsRoom

*Του Φίλιππου Φιλίππου
Εκπροσώπου των εργαζομένων στο Διοικητικό Συμβούλιο του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Νότιας Δωδεκανήσου

Στις 8 Οκτωβρίου 2026 ψηφίστηκε από τη Βουλή το νομοσχέδιο του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής «Ενίσχυση λειτουργίας Οργανισμών Λιμένων και λοιπές διατάξεις». Το άρθρο 7 του νομοσχεδίου αφορά αποκλειστικά τη Ζώνη Λιμένα Ρόδου.

Πρόκειται για μία σύντομη διάταξη, με συνέπειες όμως που αξίζουν ιδιαίτερη προσοχή για το μέλλον του λιμένα της Ρόδου.

Με το άρθρο 7 αναγνωρίζεται ότι μέσα στην καθορισμένη Ζώνη Λιμένα Ρόδου μπορούν να υπάρχουν τμήματα που ανήκουν κατά κυριότητα στον Δήμο Ρόδου. Τα τμήματα αυτά μπορούν να περιλαμβάνονται στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα και τη Μελέτη Διαχείρισης, το γνωστό Master Plan του λιμένα, και, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να συμπεριλαμβάνονται σε διαδικασίες παραχώρησης του ν. 3986/2011.

Ο ν. 3986/2011 είναι ο νόμος που θέσπισε το ειδικό πλαίσιο για την αξιοποίηση περιουσιακών στοιχείων του Δημοσίου και στο πλαίσιο του οποίου λειτουργούσε το ΤΑΙΠΕΔ. Σήμερα, μετά την απορρόφηση του ΤΑΙΠΕΔ, καθολικός διάδοχός του είναι η ΕΕΣΥΠ, δηλαδή η Ελληνική Εταιρεία Συμμετοχών και Περιουσίας Α.Ε., γνωστή και ως Υπερταμείο. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση που συνόδευσε τη διάταξη, με το άρθρο 7 επιχειρείται να αντιμετωπιστεί το ζήτημα της ύπαρξης ακινήτων κυριότητας του Δήμου Ρόδου μέσα στην καθορισμένη Ζώνη Λιμένα. Σκοπός είναι να μπορούν να εντάσσονται στον ενιαίο σχεδιασμό και σε διαδικασίες παραχώρησης χωρίς να απαιτείται προηγουμένως η απαλλοτρίωσή τους υπέρ του Δημοσίου. Η ίδια αιτιολόγηση αναφέρει ότι με τον τρόπο αυτό αίρεται ένα «ιδιοκτησιακό και διοικητικό εμπόδιο» που δυσχεραίνει τον ενιαίο σχεδιασμό και την αξιοποίηση της Ζώνης Λιμένα Ρόδου.

Τι είχαμε επισημάνει στη δημόσια διαβούλευση

Κατά τη δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου κατέθεσα τις παρατηρήσεις μου υπό την ιδιότητά μου ως εκπροσώπου των εργαζομένων στο Διοικητικό Συμβούλιο του Δημοτικού Λιμενικού Ταμείου Νότιας Δωδεκανήσου.

https://opengov.gr/comment-view/?cid=3743&sid=40

Η παρέμβασή μου δεν αμφισβητούσε την ανάγκη να αντιμετωπιστεί το ιδιοκτησιακό ζήτημα. Το βασικό ερώτημα ήταν τι ακριβώς συνεπάγεται ο τρόπος με τον οποίο επιλέχθηκε να αντιμετωπιστεί.

Και αυτό γιατί το άρθρο 7 δεν περιορίζεται στο να πει ότι τα συγκεκριμένα ακίνητα μπορούν να παραμείνουν στην κυριότητα του Δήμου Ρόδου. Προβλέπει ότι γι' αυτά δεν εφαρμόζεται η παρ. 1 του άρθρου 22 του ν. 2971/2001.

Για τον μέσο αναγνώστη αυτό μπορεί να φαίνεται μια τεχνική νομική λεπτομέρεια. Δεν είναι.

Η συγκεκριμένη παράγραφος προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι οι χώροι και τα ακίνητα μέσα στη Ζώνη Λιμένα είναι κοινόχρηστα δημόσια κτήματα και ότι η χρήση και η εκμετάλλευσή τους ανήκουν στον οικείο φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης λιμένα. Αυτό ακριβώς υπενθυμίζει και η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής στην Έκθεσή της.

Γι' αυτό στη διαβούλευση είχα προτείνει να αποσαφηνιστεί ρητά ότι, για όσο διάστημα τα συγκεκριμένα δημοτικά ακίνητα βρίσκονται μέσα στη Ζώνη Λιμένα και εξυπηρετούν λιμενικές λειτουργίες, η χρήση και η εκμετάλλευσή τους θα ασκούνται από τον αρμόδιο φορέα διοίκησης και εκμετάλλευσης του λιμένα.

Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής έθεσε αντίστοιχο προβληματισμό

Μετά τη διαβούλευση και κατά την κοινοβουλευτική επεξεργασία του νομοσχεδίου δημοσιεύθηκε η Έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής.

Η σημασία της για το άρθρο 7 είναι ιδιαίτερη.

Η Επιστημονική Υπηρεσία δεν υιοθετεί τη δική μας πρόταση ούτε προτείνει την ίδια λύση. Εντοπίζει όμως αυτοτελώς το βασικό πρόβλημα που είχαμε επισημάνει.

Συγκεκριμένα, παρατηρεί ότι, ενώ η κυριότητα των συγκεκριμένων ακινήτων παραμένει στον Δήμο Ρόδου, το άρθρο 7 επιτρέπει να συμπεριληφθούν στις διαδικασίες του ν. 3986/2011. Και θέτει ένα εύλογο ερώτημα: ποιο ακριβώς δικαίωμα επί αυτών των ακινήτων περιέρχεται στην ΕΕΣΥΠ;

Πρόκειται για την κυριότητα; Όχι, αφού αυτή παραμένει στον Δήμο. Πρόκειται για δικαίωμα διαχείρισης και εκμετάλλευσης ή για κάποιο άλλο περιουσιακό ή εμπράγματο δικαίωμα;

Η Επιστημονική Υπηρεσία θεωρεί ότι αυτό θα ήταν σκόπιμο να προσδιοριστεί για λόγους σαφήνειας και ορθής εφαρμογής της διάταξης. Ακόμη σημαντικότερη είναι η παρατήρησή της για την εξαίρεση από το άρθρο 22.

Η Έκθεση αναφέρει ότι «δεν καθίσταται σαφές ποιος είναι ο σκοπός και η έκταση της εξαίρεσης αυτής» και θέτει το ερώτημα αν αφορά τον κοινόχρηστο χαρακτήρα των εκτάσεων ή και άλλες συνέπειες που προκύπτουν από την εφαρμογή της συγκεκριμένης διάταξης. Με απλά λόγια, πρόκειται για το ίδιο βασικό ερώτημα:

Η εξαίρεση έγινε μόνο για να μπορούν τα ακίνητα να παραμείνουν ιδιοκτησία του Δήμου Ρόδου ή επηρεάζει και το ποιος θα έχει τη χρήση και την εκμετάλλευσή τους;

Η Επιστημονική Υπηρεσία υπενθυμίζει επίσης, με αναφορά στη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, ότι οι χώροι της χερσαίας ζώνης λιμένα προορίζονται για την εξυπηρέτηση της εμπορικής, επιβατικής, ναυτιλιακής, τουριστικής και αλιευτικής κίνησης και γενικότερα των λειτουργικών αναγκών του λιμένα. Θέτει επομένως και ένα δεύτερο κρίσιμο ερώτημα: κατά πόσο θα ήταν συμβατή με τον λιμενικό σχεδιασμό η διάθεση αυτών των εκτάσεων για σκοπούς που δεν συνδέονται με τις λιμενικές ανάγκες.

Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί η έννοια της «αξιοποίησης» μιας λιμενικής έκτασης δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από τον βασικό προορισμό της, που είναι η εξυπηρέτηση του λιμένα και των λειτουργιών του.

Υπήρχαν όμως και άλλα ζητήματα που δεν εξετάστηκαν

Στη δική μου παρέμβαση στη δημόσια διαβούλευση είχα θέσει και ορισμένα ευρύτερα ζητήματα, τα οποία θεωρώ ότι θα μπορούσαν να είχαν εξεταστεί με αφορμή τη συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία.

Πρώτον, την επανεξέταση των ορίων της Ζώνης Λιμένα Ρόδου.

Η Χερσαία Ζώνη του λιμένα βασίζεται σε καθορισμό που έγινε πριν από περίπου εβδομήντα χρόνια. Στο διάστημα που μεσολάβησε έχουν αλλάξει η πραγματική κατάσταση, οι λιμενικές λειτουργίες και ο σχεδιασμός της περιοχής, ενώ έχουν υπάρξει νεότεροι καθορισμοί οριογραμμών αιγιαλού και παραλίας.

Η πρότασή μου δεν ήταν να θεωρηθεί αυτονόητο ότι τα όρια πρέπει να αλλάξουν. Ήταν να γίνει επανεξέταση των σημερινών ορίων και, εφόσον από αυτή προκύψει ανάγκη, να ακολουθήσει η νόμιμη διαδικασία επανακαθορισμού τους, λαμβάνοντας υπόψη τις σύγχρονες οριογραμμές, την πραγματική κατάσταση και τις σημερινές ανάγκες του λιμένα.

Δεύτερον, τη δυνατότητα αξιοποίησης ακινήτων της ΕΤΑΔ Α.Ε. και άλλων δημόσιων ακινήτων που βρίσκονται μέσα στη Ζώνη Λιμένα για πραγματικές λιμενικές ανάγκες, χωρίς να αλλάζει το ιδιοκτησιακό τους καθεστώς.

Η ΕΤΑΔ Α.Ε. είναι η Εταιρεία Ακινήτων Δημοσίου, δηλαδή η εταιρεία που διαχειρίζεται σημαντικό μέρος της ακίνητης περιουσίας του Ελληνικού Δημοσίου.

Η πρόταση είχε ιδιαίτερη πρακτική σημασία για έναν Τουριστικό λιμένα στον οποίο η δυνατότητα δημιουργίας νέων κτιριακών εγκαταστάσεων είναι περιορισμένη. Αν υφιστάμενα δημόσια ακίνητα μέσα στη λιμενική ζώνη μπορούν να καλύψουν πραγματικές ανάγκες του λιμένα, θα πρέπει να υπάρχει σαφής και λειτουργικός τρόπος παραχώρησης της χρήσης τους στον φορέα διοίκησης του λιμένα, χωρίς να είναι αναγκαία η μεταβίβαση της κυριότητάς τους.

Τρίτον, την αντικειμενική αξιολόγηση των χώρων που καταλαμβάνουν δημόσιες υπηρεσίες μέσα στη Ζώνη Λιμένα.

Δεν τέθηκε ζήτημα απομάκρυνσης υπηρεσιών που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία του λιμένα, όπως οι τελωνειακές, συνοριακές, αστυνομικές ή άλλες κρατικές λειτουργίες.

Το ερώτημα είναι διαφορετικό: ποιοι χώροι είναι πράγματι αναγκαίοι και ποια έκταση απαιτείται για την απρόσκοπτη άσκηση των αρμοδιοτήτων κάθε υπηρεσίας;

Η αναγκαιότητα αυτή πρέπει να προκύπτει από αντικειμενικά και τεκμηριωμένα στοιχεία, όπως η πραγματική χρήση, οι επιχειρησιακές και κανονιστικές απαιτήσεις και οι ανάγκες ασφάλειας. Παράλληλα πρέπει να συνεκτιμώνται οι λειτουργικές ανάγκες της ίδιας της λιμενικής εγκατάστασης.

Τα παραπάνω ζητήματα δεν αποτέλεσαν αντικείμενο της τελικής ρύθμισης του άρθρου 7.

Το άρθρο ψηφίστηκε, οι ασάφειες όμως έμειναν

Το άρθρο 7 ψηφίστηκε τελικά χωρίς ουσιαστική μεταβολή στα σημεία αυτά. Δεν υποστηρίζω ότι η διάταξη δεν ήταν αναγκαία. Αντίθετα, είναι θετικό να επιλύονται ιδιοκτησιακά προβλήματα που εμποδίζουν τον ενιαίο σχεδιασμό ενός λιμένα.

Όταν όμως μία διάταξη αφορά ακίνητα μέσα στη Ζώνη Λιμένα Ρόδου, το Master Plan και τη δυνατότητα μελλοντικών παραχωρήσεων, θεωρώ ότι πρέπει να γνωρίζουμε με σαφήνεια ποια ακίνητα αφορά, ποια δικαιώματα επηρεάζονται και ποιος θα έχει τη χρήση και την εκμετάλλευσή τους.

Οι προβληματισμοί που διατυπώθηκαν στη δημόσια διαβούλευση δεν ήταν θεωρητικοί. Η μεταγενέστερη Έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής έθεσε και αυτή σοβαρά ζητήματα νομικής σαφήνειας γύρω από τον πυρήνα της συγκεκριμένης ρύθμισης.

Γι' αυτό, μετά την ψήφιση του άρθρου 7, θεωρώ ότι παραμένουν ορισμένα απλά αλλά ουσιαστικά ερωτήματα:

Ποια ακριβώς ακίνητα του Δήμου Ρόδου αφορά η διάταξη;

Ποιο συγκεκριμένο δικαίωμα επί αυτών μπορεί να περιέλθει στην ΕΕΣΥΠ στο πλαίσιο του ν. 3986/2011;

Ποιος θα ασκεί τη χρήση και την εκμετάλλευσή τους;

Γιατί δεν διευκρινίστηκε ρητά η έκταση της εξαίρεσης από το άρθρο 22 του ν. 2971/2001, παρά την επισήμανση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Βουλής;

Και με ποιον τρόπο θα διασφαλιστεί ότι η μελλοντική αξιοποίηση αυτών των εκτάσεων θα υπηρετεί πρωτίστως τις πραγματικές ανάγκες και τον ενιαίο σχεδιασμό του λιμένα της Ρόδου;

Η ψήφιση μιας διάταξης αποτελεί το τέλος της νομοθετικής διαδικασίας. Για τη Ζώνη Λιμένα Ρόδου, όμως, είναι ταυτόχρονα και η αρχή της εφαρμογής της.

Και εκεί θα δοθούν, στην πράξη πλέον, οι απαντήσεις στα παραπάνω ερωτήματα.