Οι δημοτικές και τοπικές Κοινότητες

Η συγκρότηση, οργάνωση και λειτουργία τους.

Ι. ΓΕΝΙΚΑ -Το «Πρόγραμμα Καλλικράτης» συνεπάγεται – αρκεί να αποδειχθεί και στη πράξη εφαρμογής του - αποκέντρωση αρμοδιοτήτων, αποκέντρωση πόρων και προσωπικού, αποκέντρωση ευθύνης και λογοδοσίας. -Για την ενίσχυση μάλιστα της αποτελεσματικότητας της κοινοτικής δράσης γίνεται θεσμική αναγνώριση της συλλογικής λειτουργίας της αυτοδιοίκησης, με όργανα όπως η Εκτελεστική Επιτροπή, η Οικονομική Επιτροπή, η Επιτροπή Ποιότητας ζωής. -Ειδικά για τη Εκτελεστική Επιτροπή, αποστασιοποιείται τουλάχιστον κατά θεωρίαν, θεσμοθετημένα όμως, το ΔΗΜΑΡΧΟΚΕΝΤΡΙΚΌ ΣΥΣΤΗΜΑ, αφού οι ουσιαστικές πλέον αρμοδιότητες του περιέρχονται στο συλλογικό αυτό όργανο, που αποτελείται από τον Δήμαρχο ως Πρόεδρο και τους Αντιδημάρχους ως μέλη, λειτουργεί δε ως συντονιστικό και εκτελεστικό. Οι αποφάσεις λαμβάνονται κατά πλειοψηφίαν, οι αντιδήμαρχοι όμως διορίζονται από τον Δήμαρχο. -Επαναφέρεται η ρύθμιση για την ανάδειξη του επιτυχόντος συνδυασμού με ποσοστό τουλάχιστον 50% +1 των εγκύρων ψήφων, είτε στον πρώτο γύρο των εκλογών, είτε στον δεύτερο, εφόσον αυτή δεν καταστεί δυνατή στον πρώτο. Διατηρείται η ισχύουσα από το 1982 κατανομή των τριών πέμπτων (3/5) των μελών του δημοτικού συμβουλίου στον επιτυχόντα συνδυασμό και των δύο πέμπτων (2/5) στους επιλαχόντες συνδυασμούς. Μία αξιοσημείωτη μεταβολή που λειτουργεί υπέρ των μικρότερων σε εκλογική δύναμη συνδυασμών, είναι ότι, μπορούν πλέον να καταλάβουν έδρα με βάση τα αχρησιμοποίητα υπόλοιπα ψήφων, ακόμη και αν δεν έχουν λάβει αριθμό ψήφων ίσο με το εκλογικό μέτρο. - Με την εφαρμογή της Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης για την διαφάνεια των αποφάσεων, όλες οι αποφάσεις των Συλλογικών Οργάνων των Δήμων και Των Περιφερειών, καθώς και όλων των Νομικών τους Προσώπων δημοσιεύονται υποχρεωτικά στο ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ, άλλως αυτές είναι άκυρες και δεν ισχύουν. ΙΙ. ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ Αναδιαρθρώνονται και διευρύνονται οι θεσμοί δημοτικής αποκέντρωσης. Συγκεκριμένα συνιστώνται: συμβούλια δημοτικής κοινότητας στις δημοτικές κοινότητες και συμβούλια τοπικής κοινότητας στις τοπικές κοινότητες, τα οποία συγκροτούνται και εκλέγονται ως εξής: Α) Στις τοπικές κοινότητες, που έχουν μέχρι τριακόσιους (300) κατοίκους εκλέγεται ένας τοπικός αντιπρόσωπος. Ειδικότερα, ως τοπικός εκπρόσωπος, εκλέγεται ο πρώτος σε σταυρούς υποψήφιος του πλειονοψηφήσαντος στην τοπική κοινότητα συνδυασμού. Β) Στις τοπικές κοινότητες που έχουν πληθυσμό από τριακόσιους έναν (301) μέχρι δύο χιλιάδες (2.000) η σε νησιώτικούς δήμους μέχρι 1000 κατοίκους, εκλέγονται με απλή αναλογική 3 σύμβουλοι. Γ) Στις δημοτικές όμως κοινότητες, πού ονομάζονται όσα δημοτικά διαμερίσματα των πρώην συνενωμένων δήμων έχουν άνω των 2000 κατοίκων η για τους νησιωτικούς δήμους όσα έχουν άνω των 1000 κατοίκων, εκλέγονται ανάλογα με τον πληθυσμό 5, 11 ή 15 μελή συμβούλια. (Στο νέο Καλλικρατικό Δήμο Ρόδου στις δημοτικές κοινότητες εκλέγονται 5μελή συμβούλια, πλήν της δημοτικής κοινότητας Ιαλυσού, που εκλέγεται 11μελές συμβούλιο και της δημοτικής κοινότητας Ροδίων, που εκλέγεται 15μελές συμβούλιο). Για την εκλογή των συμβούλων ειδικά των δημοτικών κοινοτήτων εφαρμόζεται το σύστημα της κατανομής των τριών πέμπτων (3/5) στον επιτυχόντα συνδυασμό στο σύνολο του δήμου και των δύο πέμπτων (2/5) στους επιλαχόντες συνδυασμούς στο σύνολο του δήμου. Δηλαδή στις δημοτικές κοινότητες, η κατανομή των εδρών ακολουθεί την κατανομή των εδρών του δημοτικού συμβουλίου, κατά τα προαναφερόμενα, και, συνεπώς, ο επιτυχών συνδυασμός στο σύνολο του δήμου εκλέγει τουλάχιστον τα 3/5 κάθε συμβουλίου δημοτικής κοινότητας. Με την σύσταση, οργάνωση και λειτουργία συμβουλίων στις δημοτικές και τοπικές κοινότητες ενισχύεται η εσωτερική αποκέντρωση στους νέους ΟΤΑ. Η ενίσχυση αυτή γίνεται πράξη με ένα νέο σύστημα ενδοδημοτικής αποκέντρωσης με: - Την απόδοση νέων αρμοδιοτήτων - Τη διασφάλιση πόρων για κάθε χωριό και γειτονιά - Νέους θεσμούς συμμετοχής. Η έννοια της κοινότητας αξιοποιείται εκ νέου για τις μονάδες ενδοδημοτικής αποκέντρωσης: Πέραν των νέων αρμοδιοτήτων σε κάθε Συμβούλιο Δημοτικής ή Τοπικής Κοινότητας, μπορούν να αποδοθούν σ΄αυτά και επιπλέον αρμοδιότητες από τα Δημοτικά Συμβούλια. Λαμβάνεται μέριμνα προς διασφάλιση της ορθολογικής κατανομής των πόρων. Ειδικότερα: - Στον προϋπολογισμό κάθε Δήμου προβλέπεται υποχρεωτικό ποσοστό για την κατανομή πιστώσεων στις Δημοτικές και τις Τοπικές Κοινότητες, βάσει σχετικής απόφασης του Υπουργού Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης. - Στις τοπικές και δημοτικές κοινότητες καταβάλλεται πάγια προκαταβολή σε βάρος του σχετικού κωδικού αριθμού του προϋπολογισμού του οικείου δήμου, της οποίας το ύψος προσδιορίζεται με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών Αποκέντρωσης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, μετά από γνώμη της ΚΕΔΚΕ, στη βάση πληθυσμιακών και γεωγραφικών κριτηρίων. - Υπεύθυνος για τη διαχείριση της πάγιας προκαταβολής είναι ο πρόεδρος του συμβουλίου της δημοτικής κοινότητας ή ο πρόεδρος της τοπικής κοινότητας. Σ΄ ότι αφορά τον πρόεδρο της Δημοτικής Κοινότητας: Συμμετέχει στις συνεδριάσεις του δημοτικού συμβουλίου στις οποίες καλείται υποχρεωτικά με δικαίωμα έκφρασης γνώμης για θέματα που αφορούν την κοινότητα , μπορούν δε να του αποδοθούν επιπλέον αρμοδιότητες από το Δήμαρχο. Σημαντική καινοτομία είναι ότι είναι άκυρη οποιαδήποτε απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου, που αφορά τις Δημοτικές ή Τοπικές Κοινότητες, εάν έχει ληφθεί, χωρίς την πρόσκληση των αντίστοιχων προέδρων, (ΑΡΘΡΟ 67ΠΑΡ. 8). ΜΙΑ ΣΟΒΑΡΗ ΟΜΩΣ ΑΝΤΙΦΑΣΗ Σ΄ΟΤΙ ΑΦΟΡΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΕΔΡΟΥΣ ΤΩΝ ΣΥΜΒΟΥΛΙΩΝ ΤΩΝ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΕΙ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΓΝΩΜΗ ΜΟΥ ΟΤΑΝ ΘΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΗΣΟΥΝ ΣΤΗ ΠΡΑΞΗ ΤΑ ΕΝ ΛΟΓΩ ΣΥΜΒΟΥΛΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΕΞΗΣ: Στο άρθρο 89 του νέου νόμου (Ν.3852/2010) στην παραγαφο 1 αναφέρεται ότι: «οι συνεδριάσεις του Συμβουλίου δημοτικής ή Τοπικής Κοινότητας … γίνονται υπο την προεδρία του Προέδρου του Συμβουλίου» και στο προηγούμενο άρθρο 88 αυτού στη παραγρ. 1 αναφέρεται ότι « το Συμβούλιο συνεδριάζει ύστερα από πρόσκληση του Προέδρου του….». Στη συνέχεια όμως στα πλαίσια της συστηματικής προσπάθειας να υλοποιηθεί η συνταγματική επιταγή για ειδική μεταχείριση των νησιωτικών και των ορεινών περιοχών της χώρας και ειδικότερα προκειμένου οι νέοι Καλλικρατικοί Δήμοι στις νησιωτικές περιοχές να έχουν ενισχυμένες αρμοδιότητες για πληρέστερη εξυπηρέτηση του νησιώτη στον τόπο κατοικίας του, κρίθηκε μεταξύ άλλων και θεσμοθετήθηκε -αντιφατικά όμως με τις προαναφερόμενες διατάξεις - ότι ο κάθε τοπικός αντιδήμαρχος, οποίος θα διορίζεται από τον Δήμαρχο με αυξημένες αρμοδιότητες και θα αντιστοιχεί σε κάθε καποδιστριακό Δήμο που θα συνενωθεί στο πλαίσιο του Νησιωτικού Δήμου, θα είναι δε παραλλήλως και πρόεδρος των συμβουλίων των δημοτικών κοινοτήτων. Μάλιστα δε πέραν του ότι θα ασκεί και πρόσθετες αρμοδιότητες, όπως η αδειοδότηση των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, θα μπορεί να του αποδοθούν επιπλέον αρμοδιότητες από το Δήμαρχο. Συγκεκριμένα στο αρθρο 207 παρ. 1 του νέου Νόμου με τίτλο «νησιωτικές δημοτικές κοινότητες», αναφέρεται ότι στα συμβούλια των δημοτικών κοινοτήτων των νησιωτικών περιοχών (άνω των 1000 κατοίκων) προεδρεύει ο αρμόδιος για την δημοτική κοινότητα αντιδήμαρχος χωρίς δικαίωμα ψήφου. Δηλαδή ουσιαστικά απεμπολούνται και αναιρούνται θεσμοθετημένες στον ίδιο νόμο ουσιαστικές και διαδικαστικές αρμοδιότητες από τους εκλεγμένους Προέδρους των Δημοτικών Συμβουλίων ειδικά στις νησιωτικές περιοχές και ο τοπικός Αντιδήμαρχος, ο οποίος όμως διορίζεται από τον Δήμαρχο-ενώ εκλέγεται απλά δημοτικός Σύμβουλος, γίνεται τρόπον τινά επιτηρητής τους. * Του Ιωάννη Κουμπιάδη Δικηγόρος